Κρίσιμα ερωτήματα για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια

Το πώς επηρεάζεται το δημόσιο συμφέρον όταν ένας κρίσιμος τομέας «απελευθερώνεται» από τα αναχρονιστικά «δεσμά του κρατικού μονοπωλίου» το έχουμε ζήσει στην Ελλάδα στον τομέα της Υγείας, της Παιδείας, των Υποδομών και εσχάτως της Ενέργειας. Δεν χρειάζεται να έχεις σπουδάσει στο MIT, στο Xάρβαρντ (που είναι πραγματικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα) ή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπως ο υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης, για να γνωρίζεις πόσο υποβαθμίστηκε η παρεχόμενη υπηρεσία στα δημόσια νοσοκομεία, σχολεία και στην ενέργεια και πόσο δυσανάλογα επιβαρύνθηκαν τα μεσαία και ασθενέστερα οικονομικά στρώματα από τις αντίστοιχες ιδιωτικοποιήσεις.

Από χθες και μετά την παρουσίαση των βασικών κατευθύνσεων του νομοσχεδίου για το «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο», η κυβέρνηση επιχειρεί να κατευνάσει τις σφοδρές αντιδράσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας και των περισσότερων κομμάτων της αντιπολίτευσης. Ο υπουργός Παιδείας σε συνέντευξή του (ΑΝΤ1) υποστήριξε πως τα περισσότερα άρθρα του νομοσχεδίου αφορούν τα δημόσια πανεπιστήμια και υποσχέθηκε αύξηση της χρηματοδότησης ύψους 1 δισ. στη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση, χρήματα τα οποία πάντως, αν εγκριθούν από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, θα προέλθουν στη συντριπτική πλειονότητα από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ.

Καταστρατήγηση του άρθρου 16

Παράλληλα, για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια υποστήριξε πως η Ελλάδα μπορεί να γίνει περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, για «να μη σπουδάζουν 40.000 Ελληνες φοιτητές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού», ενώ υποσχέθηκε πως φημισμένα ιδρύματα, «σαν το Yale, θα έρθουν στην Ελλάδα και θα μπορούν να κάνουν μεταπτυχιακό π.χ. μέσα στο ΕΚΠΑ». Ενα εύλογο ερώτημα είναι πώς αυτή η πρόβλεψη συμβαδίζει με το ενωσιακό δίκαιο, το οποίο κατά τα άλλα επικαλείται όψιμα η κυβέρνηση για να καταστρατηγήσει ξεκάθαρα το άρθρο 16, κόντρα στην άποψη αρκετών συνταγματολόγων.

Το νομοσχέδιο ωστόσο, που δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, εμπεριέχει πλήθος θολών σημείων, ενώ αναδεικνύει και σειρά αντιφάσεων ως προς τα όσα υποστήριζε η κυβέρνηση. Η πρώτη γκρίζα περιοχή είναι βέβαια η συνταγματικότητα του νομοσχεδίου. Πώς το ενωσιακό δίκαιο υπερέχει του εθνικού δικαίου και του Συντάγματος, το οποίο λέει ξεκάθαρα πως η ανώτατη παιδεία δεν μπορεί να είναι εμπόρευμα; Τι σημαίνει στην πράξη μη κερδοσκοπικό πανεπιστήμιο; Για ποιο λόγο, εκτός από το κέρδος, θα έρθει να επενδύσει ένα ξένο πανεπιστήμιο στην Ελλάδα; Θα υπάρξει άραγε πλαφόν στο ύψος των διδάκτρων ή θα επιτραπούν πρακτικές τραστ που θα κρατήσουν τις τιμές ψηλά;

Στο τελευταίο ερώτημα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε πως αν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια «βάλουν υπέρογκα δίδακτρα, δεν θα πετύχουν τον στόχο τους. Την ίδια την απάντηση θα τη δώσει η πραγματικότητα». Οπως την έδωσε, π.χ., στην αγορά ενέργειας με το χρηματιστήριο; Αδιευκρίνιστο παραμένει και το ερώτημα αν θα τεθούν ποιοτικά κριτήρια για την εισαγωγή στα ιδιωτικά πανεπιστήμια ή θα μπορεί να μπαίνει και κάποιος μη άριστος κατά την κυβέρνηση, που έχει γράψει π.χ. κάτω από την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Στα non paper που μοιράζει το υπουργείο δεν υπάρχει απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα. Αγνωστο παραμένει και αν οι διδάσκοντες στα δημόσια πανεπιστήμια θα μπορούν να απασχολούνται και στα ιδιωτικά.

Oι συνεργασίες

Στο ερώτημα εάν τα υφιστάμενα ιδιωτικά κολέγια που ήδη λειτουργούν σήμερα στη χώρα θα μπορούν μέσω μιας συνεργασίας με ξένο ίδρυμα να «αναβαθμιστούν» σε ιδιωτικά ΑΕΙ, ο Παύλος Μαρινάκης είπε: «Τα κολέγια έχουν εντελώς άλλο καθεστώς λειτουργίας. Δεν θα μπορεί να ιδρύσει ένα κολέγιο ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Μιλάμε για παραρτήματα που ιδρύονται στη χώρα με σύμπραξη». Πρόσθεσε όμως κάτι πιο σημαντικό: «Εάν θέλει να συμπράξει σε κάτι τέτοιο ένα κολέγιο, θα πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τον νόμο».

Με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, πάνω από 20.000 χιλιάδες νέοι μένουν κάθε χρόνο έξω από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ενα από τα κυβερνητικά επιχειρήματα ήταν πως η αγορά εργασίας δεν μπορεί να απορροφήσει τον υπέρογκο αριθμό αποφοίτων. Αραγε η ίδρυση νέων ιδιωτικών ΑΕΙ με ανάλογα προγράμματα σπουδών και ισότιμα επαγγελματικά και ακαδημαϊκά προσόντα πώς συνάδει με το προηγούμενο αφήγημα; Ο βασικός άξονας επιχειρηματολογίας της κυβέρνησης πάντως περιστρέφεται γύρω από ζητήματα κέρδους και όχι εκπαιδευτικής διαδικασίας και ποιότητας (χρήματα από ξένους φοιτητές, περισσότεροι Ελληνες φοιτητές θα μείνουν στη χώρα, θα αναπτυχθεί το real estate, θα αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα κτλ).

● Στην αντεπίθεση πέρασε χθες ο ΣΥΡΙΖΑ με ανακοίνωση του Τμήματος Παιδείας, δηλώνοντας την κατηγορηματική αντίθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οπως υπογραμμίζει, «τα παιδιά σπουδάζουν στο εξωτερικό και στα κολέγια γιατί η Ν.Δ. τα έχει αφήσει έξω από τα δημόσια πανεπιστήμια. Ο κ. Μητσοτάκης δηλώνει πως θα υπάρξουν νέες συνεργασίες με τα δημόσια πανεπιστήμια, όταν ΔΕΝ χρειάζεται καμία επιπλέον αλλαγή στην υφιστάμενη νομοθεσία για κάτι τέτοιο και τα ελληνικά πανεπιστήμια ήδη έχουν αξιοζήλευτες συνεργασίες με ξένα πανεπιστήμια. Μιλάει για μη κερδοσκοπικά, ενώ όλοι γνωρίζουν ότι τα ιδρύματα αυτά θα χρειαστούν πολλά κέρδη για να αντιμετωπίσουν τα τρέχοντα έξοδά τους. Ανακοινώνει συνεχώς ότι επιδιώκει την ενίσχυση των δημοσίων πανεπιστημίων όταν η δική του κυβέρνηση τα έχει αφήσει στην τύχη τους με την ελάχιστη χρηματοδότηση και την ανυπαρξία νέων θέσεων καθηγητών. […] Το “Ελεύθερο” πανεπιστήμιο για τον κύριο Μητσοτάκη είναι ένα ακριβό, κατευθυνόμενο από την αγορά ίδρυμα, με πολύ αμφίβολη ποιότητα εκπαίδευσης».

● Η Νέα Αριστερά καλεί σε μέτωπο ανυπακοής στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης εντός και εκτός Βουλής, με τον Αλέξη Χαρίτση να υπογραμμίζει πως χρειαζόμαστε «δημόσια πανεπιστήμια ισχυρά και εύρωστα, αναβαθμισμένα και εξωστρεφή, προσανατολισμένα στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας. […] να ακουστεί η φωνή της ακαδημαϊκής κοινότητας, των φοιτητών και των φοιτητριών, που απαιτούν το αυτονόητο: χρηματοδότηση των πανεπιστημίων, κάλυψη των κενών σε υποδομές και προσωπικό, πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα για τους αποφοίτους, αυτοτέλεια στη διοικητική τους λειτουργία».

Πόλεμος

Σε θέση μάχης βρίσκονται οι φοιτητές σε όλη τη χώρα, που αναμένεται να μπουν σε τροχιά γενικών συνελεύσεων-καταλήψεων-διαδηλώσεων με το νέο έτος. Ηδη, σε κοινό ψήφισμα 115 Φοιτητικών Συλλόγων από όλη τη χώρα επισημαίνεται:

«Η κυβέρνηση κήρυξε πόλεμο στην κοινή λογική, την επιστήμη και τα δικαιώματα των φοιτητών! […] Ενώ εμείς για να σπουδάσουμε περνάμε χίλια δυο εμπόδια, άγχος, πανελλαδικές εξετάσεις με ελάχιστη βάση εισαγωγής, πληρώνουμε ένα σκασμό λεφτά σε ενοίκια και άλλα έξοδα… η κυβέρνηση μας λέει ότι όποιος έχει λεφτά θα περνάει σε όποια σχολή θέλει και θα αγοράζει ισάξιο πτυχίο με το δικό μας! Ενώ παράλληλα βαφτίζουν πανεπιστήμια τα κολέγια που λειτουργούν ήδη». Και προσθέτουν ότι «με τους αγώνες μας έχουμε ακυρώσει αντίστοιχη προσπάθεια στο παρελθόν για ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Ολα θα κριθούν στον δρόμο του αγώνα!».