Την τουρκική προκλητικότητα καταδίκασαν από κοινού, στο πλαίσιο της 9ης τριμερούς συνόδου κορυφής Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου, που πραγματοποιήθηκε χθες στην Αθήνα, οι Κυριάκος Μητσοτάκης, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και Νίκος Αναστασιάδης προχωρώντας σε κοινή διακήρυξη. Η διακήρυξη προκάλεσε την οξύτατη αντίδραση της Αγκυρας, η οποία σε ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών έκανε λόγο για «εχθρική» συμπεριφορά.
Ειδικότερα στη διακήρυξη ο πρωθυπουργός και οι πρόεδροι της Αιγύπτου και της Κυπριακής Δημοκρατίας, μεταξύ άλλων, υπογραμμίζουν «τη σημασία του σεβασμού της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών στις θαλάσσιες ζώνες τους σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», απορρίπτουν «τις παράνομες γεωτρήσεις και σεισμικές έρευνες από τουρκικά σκάφη στην κυπριακή ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα, σε θαλάσσιες περιοχές που έχουν ήδη οριοθετηθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», επαναλαμβάνουν ότι καταδικάζουν «τις συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο Πέλαγος και όλες τις άλλες παράνομες δραστηριότητες σε περιοχές που βρίσκονται εντός της υφαλοκρηπίδας της Ελλάδας» και ζητούν «από την Τουρκία να απέχει, με συνέπεια και ειλικρίνεια, από προκλήσεις και μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της παρενόχλησης ερευνητικών σκαφών έγκυρα αδειοδοτημένων από την Ελλάδα ή την Κύπρο, συμβάλλοντας έτσι σε δημιουργία συνθηκών ευνοϊκών για διάλογο».
Ειδική αναφορά κάνουν και στο Κυπριακό, επαναβεβαιώνοντας τη θέση για «μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που απαιτούν διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με ενιαία κυριαρχία, ενιαία διεθνή προσωπικότητα και ενιαία ιθαγένεια, καθώς και σύμφωνα με το κεκτημένο, τις αξίες και τις αρχές της Ε.Ε.». Επιπλέον καταγγέλλουν την τουρκική στάση στο θέμα των Βαρωσίων, αλλά αναφέρονται και στο τουρκο-λυβικό μνημόνιο, τονίζοντας ότι «παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα».
«Οι θέσεις μας ταυτίζονται στην καταδίκη της προκλητικής πρακτικής και της επιθετικής ρητορικής της Τουρκίας. Γιατί η παρενόχληση του ερευνητικού σκάφους Nautical Geo, όπως και οι απειλές για νέες παράνομες γεωτρήσεις εντός της Κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, δυστυχώς δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας των προθέσεών της» δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναφέροντας ότι «δυστυχώς η ηγεσία της Αγκυρας δείχνει να μην αντιλαμβάνεται τα μηνύματα των καιρών.
Αυτές οι βλέψεις της Τουρκίας εις βάρος των γειτόνων της στην Ανατολική Μεσόγειο προφανώς και συνιστούν μια απειλή για την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή. Δεν προοιωνίζονται όμως ούτε και εποικοδομητική στάση ως προς την επίλυση του κυπριακού ζητήματος», προσθέτοντας ότι «μοναδικός δρόμος προόδου είναι οι δεσμευτικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Και πρώτη αναγκαία κίνηση είναι η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, τις οποίες εξάλλου προωθεί ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ». Επιπλέον ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στα μνημόνια συνεργασίας που υπογράφηκαν μεταξύ των τριών χωρών, λέγοντας ότι «στην κοινή μας πορεία μόλις προσθέσαμε σήμερα δύο ακόμα μνημόνια που αφορούν τη διασύνδεση των χωρών μας για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας και τη συνεργασία μας σε θέματα αποδήμων» και προσθέτοντας ότι «η ενέργεια καθίσταται όχι μόνο σημείο συνάντησης των κοινών μας συμφερόντων και στρατηγικό προτέρημα των κρατών μας, αλλά και γέφυρα μεταξύ της Αιγύπτου προς την Ευρώπη, καθώς η πρώτη μπορεί να αναλάβει κομβικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της δεύτερης».
«Είναι πρόθεσή μας να εντατικοποιήσουμε τις δραστηριότητες και τις συνεργασίες σε αρκετούς τομείς, όπως είναι αυτός της ενέργειας» δήλωσε ο Φ. αλ Σίσι, προσθέτοντας πως «ήταν μια ευκαιρία σήμερα να συζητήσουμε τις εξελίξεις ιδιαίτερα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου». Αναφερόμενος στο θέμα της Λιβύης έκανε λόγο για «την ανάγκη διεξαγωγής κοινοβουλευτικών εκλογών τον Δεκέμβριο του 2021 και την απομάκρυνση των ξένων δυνάμεων από τη Λιβύη στο πλαίσιο των σχετικών ψηφισμάτων στη βάση του διεθνούς δικαίου», ενώ δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι «επαναβεβαιώνουμε τη στήριξή μας στις προσπάθειες που καταβάλλει η Κυπριακή Δημοκρατία και όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς για τη δίκαιη επίλυση του Κυπριακού στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας και των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών».
«Αυτό που αποτελεί απαράδεκτο είναι η νέα θέση της τουρκικής πλευράς, της τουρκοκυπριακής κοινότητας, για δύο ανεξάρτητα κράτη» είπε ο Νίκος Αναστασιάδης, ο οποίος έκανε λόγο για «οξυμένες, αδιάλλακτες θέσεις από τουρκικής πλευράς και Τουρκοκυπρίων» και για «μια αναθεωρητική πολιτική που θέλει η «γαλάζια πατρίδα», όπως ισχυρίζεται ο κύριος Ερντογάν, να ελέγχει όχι μόνο την περιοχή αλλά και πέραν αυτής».
Οξύτατη ήταν η αντίδραση του τουρκικού ΥΠΕΞ, το οποίο έκανε, μεταξύ άλλων, λόγο για «μια νέα εκδήλωση των εχθρικών πολιτικών του ελληνικού/ελληνοκυπριακού δίδυμου απέναντι στην Τουρκία και την «ΤΔΒΚ». Η συμπερίληψη της Αιγύπτου σε αυτή τη δήλωση αποτελεί ένδειξη ότι η αιγυπτιακή διοίκηση δεν έχει καταλάβει ακόμη την πραγματική (σωστή) διεύθυνση όπου μπορεί να συνεργαστεί στην Ανατολική Μεσόγειο».
Ανέφερε ακόμα ότι δεν μπορούν να γίνουν συνομιλίες για το Κυπριακό αν δεν πάρουν κρατική αναγνώριση τα κατεχόμενα, ενώ αναφορά έκανε και στη Λιβύη και το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο με κατηγορίες κατά Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, χωρίς να τις κατονομάζει, υποστηρίζοντας ότι «είναι ασέβεια προς τα συμφέροντα και την κυριαρχία της Λιβύης αυτές οι χώρες, που οδήγησαν στην αποσταθεροποίηση της Λιβύης με την υποστήριξή τους σε κάποιες παράνομες ομάδες, να στοχεύουν τώρα το μνημόνιο που έχουμε υπογράψει με τη νόμιμη κυβέρνηση της Λιβύης».
