Η αλήθεια είναι πως, αν παρατηρήσει κανείς τις φωτογραφίες του νέου συμβούλου του υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής –και πρώην προέδρου της Εσθονίας– Τόμας Χέντρικ Ιλβες δεν μπορεί να φανταστεί πως πρόκειται για έναν τεχνοκράτη-πολιτικό.
Οι φωτογραφίες παραπέμπουν σε άνθρωπο του πνεύματος, κάποιον πανεπιστημιακό ίσως, άνθρωπο αποκλειστικά αφοσιωμένο στην επιστήμη του. Είναι και εκείνο το παπιγιόν, που φοράει συνέχεια και το οποίο αποτελεί αγαπημένο του ενδυματολογικό αξεσουάρ, που ολοκληρώνει αυτή τη συμπαθητική του εικόνα.
Ο Ιλβες γεννήθηκε στη Σουηδία από γονείς που είχαν φύγει από τη σοβιετική Εσθονία και μεγάλωσε στις ΗΠΑ, όπου και έλαβε πανεπιστημιακή μόρφωση. Ηρθε στην Ευρώπη αρκετά χρόνια αργότερα και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στο Radio Free Europe και στη συνέχεια υπηρέτησε επί σειρά ετών ως πρεσβευτής της Εσθονίας στο Μεξικό, στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το 1996 έγινε υπουργός Εξωτερικών της χώρας και διατήρησε το αξίωμα μέχρι την παραίτησή του το 1998. Διετέλεσε πρόεδρος της Εσθονίας από το 2006 μέχρι το 2016, ενώ υποστηρίχτηκε από 73 βουλευτές και έγινε ο πρώτος υποψήφιος για την προεδρία που εξελέγη από τον πρώτο γύρο.
Για πολλούς θεωρείται ο γκουρού της ψηφιακής διακυβέρνησης, καθώς επί των ημερών του η Εσθονία πρωτοπόρησε στον τομέα της πάταξης της γραφειοκρατίας που ταλαιπωρούσε τους πολίτες. Η λεγόμενη ηλεκτρονική διακυβέρνηση έγινε ο σημαντικότερος πυλώνας του κράτους, που ουσιαστικά –και μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ– χτίστηκε και πάλι από την αρχή.
Ο ίδιος, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Τα Νέα» πριν από δύο ημέρες τόνισε πως, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, «δεν είμαι υπέρ της αντιγραφής της Εσθονίας», αιτιολογώντας αυτή την άποψη με το επιχείρημα πως «υπάρχουν συγκεκριμένα θέματα θεμελιώδη, που κάθε χώρα πρέπει να αντιμετωπίσει». Σε ό,τι αφορά τον δικό του ρόλο ως συμβούλου (θέση η οποία θα είναι άμισθη) είναι να βρει τι χρειάζεται η Ελλάδα.
Παρ’ όλα αυτά, η χώρα του ταλανίζεται ακόμη από το σκάνδαλο της Danske Bank, μιας δανέζικης τράπεζας η οποία φέρεται να «ξέπλυνε» τεράστια ποσά μέσα σε μια επταετία, μέσω του υποκαταστήματός της στην Εσθονία (εκεί όπου υποτίθεται ότι η ψηφιακή διακυβέρνηση προσφέρει και την απαιτούμενη προστασία για υποθέσεις διαφθοράς). Δηλώσεις για το θέμα είχε κάνει και η Ευρωπαία Επίτροπος Ανταγωνισμού Μαργκρέτε Βεστάγκερ, χαρακτηρίζοντάς το «μέγα σκάνδαλο».
Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Bloomberg, από το 2008 έως το 2015, από τις τράπεζες της Εσθονίας πέρασαν περίπου 900 δισ. ευρώ, τα οποία ανήκαν σε ξένους πολίτες. Πρόκειται για αστρονομικό ποσό για μια χώρα της οποίας το ΑΕΠ ήταν το 2017 περίπου 23 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 400 δισ. περίπου αφορούσαν συναλλαγές σε δολάρια ΗΠΑ. Καθώς βασικοί ύποπτοι είναι Ρώσοι πελάτες, το όλο θέμα τράβηξε την προσοχή και των αμερικανικών Αρχών, οι οποίες έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την υπόθεση.
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι εξελίχθηκε σε ένα τόσο μεγάλο σκάνδαλο για ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα στην Εσθονία, προκάλεσε αντιδράσεις, με τον Ιλβες σε συνεντεύξεις του να ρίχνει την ευθύνη στη δανέζικη τράπεζα, λέγοντας πως όλοι στρέφονται κατά της Εσθονίας επειδή παλαιότερα ανήκε στο ανατολικό μπλοκ.
Φυσικά, το ότι απεχθάνεται οτιδήποτε προέρχεται από τη Ρωσία είναι δεδομένο. Δεν είναι βέβαια ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος Εσθονός που αισθάνεται έτσι. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 2014, στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που έλαβε χώρα στην πρωτεύουσα της χώρας του, το Ταλίν, κάλεσε τη Δύση να αντισταθεί στη «ρωσική επιθετικότητα» στην Ουκρανία.
Τέλος, ας θυμηθούμε και τη δήλωση που είχε κάνει το 2015 –και η οποία επιχειρήθηκε να ανασκευαστεί στη συνέχεια– όταν είχε αποκαλέσει τους Ελληνες, τους Ιταλούς και τους Ούγγρους «Χρήσιμους ηλίθιους». Η δήλωση αυτή είχε οδηγήσει σε επίσημο διάβημα του υπουργείου Εξωτερικών προς τον πρέσβη της Εσθονίας στην Αθήνα.
Οι δηλώσεις του κ. Ιλβες μιλούσαν για την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ιταλία και την Κύπρο, γιατί πίεζαν την Ευρώπη για χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων που τους είχαν επιβληθεί, με την αιτιολογία ότι διαταράσσουν την ευρωπαϊκή ενότητα.
