Αλλού τα γκάλοπ κι αλλού τα έξιτ πολ

Αμφισβήτηση για τις περισσότερες δημοσκοπήσεις, αμφισβήτηση και για τα exit polls. Λάθη προ εκλογών, λάθη και μετά. Λάθη και «λάθη», να στρέφονται κυρίως εναντίον του πρώτου κόμματος.

Δεν φτάνει που του… έκοβαν την ορμή προεκλογικά, κρατώντας το σχετικά χαμηλά, καλλιέργησαν μετεκλογικά έναν υπέρμετρο ενθουσιασμό με τα exit polls, ώστε στο τέλος της νύχτας οι… χαρούμενοι να νιώθουν λιγότερο… χαρούμενοι.

Ας αφήσουμε, όμως, τη συνωμοσιολογία, ας περιοριστούμε αποκλειστικά στα γεγονότα, τα νούμερα δηλαδή, τους αριθμούς και τις προβλέψεις.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις είναι ενδεικτικές, αυτές που δημοσιεύτηκαν τρεις-τέσσερις ημέρες πριν από τις εκλογές, φτιάχνοντας το ανάλογο κλίμα. Πιο… μέσα απ’ όλες έπεσε η Metron Analysis για λογαριασμό της εφημερίδας «Παραπολιτικά».

Τη διαφορά την υπολόγιζε στο 4,4% μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Ν.Δ. Τελικά ήταν, απλώς, διπλάσια. Προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ έδινε και η δημοσκόπηση της Rass για την εφημερίδα «Επένδυση», με 4,8% διαφορά από το δεύτερο κόμμα.

Στο 5% ήταν η διαφορά και για την εταιρεία Pulse στο Action 24, το τηλεοπτικό κανάλι που βλέπει (έβλεπε;) με πιο φιλικό βλέμμα το ΠΑΣΟΚ του κ. Βενιζέλου.

Σκεφτείτε πως σε παλιότερη προεκλογική δημοσκόπηση στον συγκεκριμένο σταθμό, το ΠΑΣΟΚ ήταν τρίτο κόμμα (βγήκε έβδομο). Δεν μας έκανε εντύπωση ούτε τότε, απορήσαμε πώς το Action 24 δεν το έφερε πρώτο.

Μικρή ψαλίδα και στην Αυγή

Η Public Issue για την «Αυγή» έβλεπε διαφορά μόλις 5%. Η Marc στον Alpha έδινε προβάδισμα 6,2% στον ΣΥΡΙΖΑ, η Alco για λογαριασμό της ΝΕΡΙΤ το ανέβαζε στο 6,6%, ενώ η GPO για το MEGA το έφτανε στις 6,7 ποσοστιαίες μονάδες.

Πιο κοντά απ’ όλους στο αληθινό αποτέλεσμα βρέθηκε η εταιρεία Palmos Analysis για το TVXS του Στέλιου Κούλογλου, που θεωρούσε πως η διαφορά μεταξύ των δύο πρώτων θα ήταν κοντά στις 10 μονάδες (36% έναντι 26%).

Υπολόγιζε μάλιστα για τον ΣΥΡΙΖΑ 149 έδρες στη Βουλή. Δεν τα κατάφεραν οι εταιρείες και με το ποσοστό της Χρυσής Αυγής, μια και το παρουσίαζαν πιο κάτω από το πραγματικό, αλλά εδώ έχουν σοβαρή δικαιολογία, μια και πολύ κόσμος ντρέπεται να δηλώσει πως ψηφίζει Χ.Α. (ενώ παραδόξως δεν ντρέπεται όταν το κάνει).

«Καλύτερη» πάντως απ’ όλες ήταν η Interview για το Βεργίνα TV, μια εταιρεία δημοσκοπήσεων που δεν ανήκει στην ένωση δημοσκόπων και εμφανίζεται μόνο για ειδικές προεκλογικές αποστολές. Οι μετρήσεις της έκλειναν την ψαλίδα στο 1,9%, και αναπαρήχθησαν από τα άλλα κανάλια, τα πανελλαδικής εμβέλειας.

Το ακριβώς αντίθετο συνέβη με τα περισσότερα -πρώτα- exit polls, τα οποία παρουσίαζαν μεγαλύτερα ποσοστά από τα πραγματικά. «Τα exit polls είναι μια απαρχαιωμένη μέθοδος, ένα καρακατσουλιό, που μόνο στην Ελλάδα πραγματοποιείται» λέει στην «Εφ.Συν.» ο Χριστόφορος Βερναρδάκης, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ.

Αντί να κάνουν απλώς μια τηλεφωνική έρευνα, βάζουν κάλπη για οικονομικούς λόγους και για το θεαθήναι. Τα exit polls παίρνουν το ρεύμα και το διογκώνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Γι’ αυτό και τα χάνουν τα μικρά κόμματα. Είναι ρίσκο κι επικίνδυνο, είναι μια μέθοδος που δεν μανιπουλάρεται. Δεν έχει άλλωστε κανένα νόημα να δίνεις εύρος αποτελέσματος 4 και 5%».

Το εύρος στο κοινό exit poll που είδαμε στις 7 το απόγευμα από τις εταιρείες GPO, Alco, Marc, Metron Analysis και MRB ήταν όντως πολύ μεγάλο. Σκεφτείτε πως το κατώτερο ποσοστό της Ν.Δ. (23%) σε σχέση με το ανώτερο του ΣΥΡΙΖΑ (39,5%) είχε διαφορά 16,5%! Ενώ το αντίστροφο, το ανώτερο της Ν.Δ. με το κατώτερο του ΣΥΡΙΖΑ, ήταν 8,5%, όσο και η διαφορά των δύο κομμάτων στα… κανονικά αποτελέσματα. Ο μέσος όρος ήταν στο 12,5%, αρκετά πάνω από τον πραγματικό. Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι δημοσκόποι επισήμαιναν πως υπήρχε τάση περαιτέρω διεύρυνσης της διαφοράς.

Τα ίδια πάνω-κάτω αποτελέσματα παρουσίασε και ο ΣΚΑΪ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Η Pulse για το Action 24 ήταν κάπως πιο μαζεμένη στις προβλέψεις της κι έδινε διαφορά γύρω στο 10%. Μόνο η Κάπα Research φαίνεται να τα πήγε καλά, δίνοντας πολύ καλές προβλέψεις στο in.gr (και τη διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων στο 9%!). «Ενα οικονομικό πανηγυράκι των καναλιών είναι τα exit polls, για να περνάει η ώρα μέχρι να βγουν τα πρώτα αποτελέσματα», σημειώνει ο Χριστόφορος Βερναρδάκης.