«Ο κόσμος δεν θα είναι ποτέ πια ίδιος μετά τον κορονοϊό». Γνωστό στερεότυπο. Οταν όμως διατυπώνεται από τον Χένρι Κίσινγκερ αναρωτιέσαι πώς φαντάζεται τον μετά COVID-19 κόσμο ένας από τους αρχιτέκτονες της μεταπολεμικής Pax Americana.
Σε άρθρο του στη Wall Street Journal ο Κίσινγκερ -που τα 97 χρόνια του δεν επιτρέπουν να υποθέσουμε ότι έχει άλλο κίνητρο από την υστεροφημία- θεωρεί προτεραιότητα να διασωθούν «οι αρχές της φιλελεύθερης οικονομίας». Αλλά ταυτόχρονα καλεί τις δημοκρατίες να υπερασπιστούν τις αξίες του Διαφωτισμού και προειδοποιεί ότι «μια παγκόσμια υποχώρηση από την εξισορρόπηση της ισχύος μέσω της νομιμότητας θα προκαλέσει αποσύνθεση του κοινωνικού συμβολαίου, τόσο εγχώρια όσο και διεθνώς».
Είναι αδύνατο να μη διακρίνει κάποιος σε αυτές τις φράσεις τον τόνο ανησυχίας για την αλλοπρόσαλλη τακτική του Τραμπ και άλλων ηγετών της Δύσης, που βλέπουν στην «έκτακτη ανάγκη» την ευκαιρία μιας μόνιμης εκτροπής από τη δημοκρατία.
Τι ωθεί τον Κίσινγκερ να αγωνιά για τον Διαφωτισμό, το κοινωνικό συμβόλαιο και τη δημοκρατική νομιμότητα, πεδία που καταστρατήγησαν βάναυσα καθεστώτα που και ο ίδιος στήριξε στη χώρα του ή διεθνώς; Προφανώς η στάση του εκφράζει την υπαρξιακή αγωνία της πολιτικής τάξης, η οποία υπέκυψε στη σαχλή γοητεία του νεοφιλελευθερισμού και νεοσυντηρητισμού, των οποίων τη γύμνια και τον καταστροφικό ρόλο αποκάλυψε η πανδημία.
Πιο εντυπωσιακά οι Financial Times -ευαγγέλιο των διεθνών αγορών- στο κύριο άρθρο τους ενταφιάζουν την κυρίαρχη πολιτική σχεδόν μισού αιώνα, αλλά και τη δική τους σχέση με αυτή. Ζητούν «ριζικές μεταρρυθμίσεις… αντιστροφή της επικρατούσας πολιτικής κατεύθυνσης των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών».
Καλούν τις κυβερνήσεις να αποδεχτούν ενεργό ρόλο στην οικονομία, να δουν τις δημόσιες υπηρεσίες ως επενδύσεις, να κάνουν την αγορά εργασίας λιγότερο επισφαλή, να συμβάλουν στην αναδιανομή του πλούτου και στη φορολόγηση των πλουσίων.
Πόσο ειλικρινής είναι η μεταστροφή ζηλωτών του αντικρατισμού και της απορρύθμισης; Θα κριθεί από τις πολιτικές που θα υιοθετήσουν κέντρα εξουσίας, όπως το Eurogroup. Οφείλουμε, όμως, να αναγνωρίσουμε ότι το μείγμα φόβου και διαλλακτικότητας που εκπέμπουν τα κέντρα επιρροής -όπως ο Κίσινγκερ και οι F.T.- ανοίγει παράθυρο ευκαιρίας και για τις προοδευτικές δυνάμεις.
