Το πρόβλημα της Παιδείας

Ένα από τα διαχρονικά ζήτημα που κατέχει κεντρική θέση στη νεότερη και σύγχρονη ελληνική εκπαιδευτική ιστορία αφορά την πρόσβαση των νέων στην εκπαίδευση. Πρόκειται για ένα θέμα με κοινωνικές-ταξικές διαστάσεις το οποίο, από εποχή σε εποχή, έπαιρνε διαφορετικό χαρακτήρα και περιεχόμενο.

Σήμερα το φλέγον πρόβλημα αφορά τον ρόλο που εκπληρώνει το σχολείο στη μόρφωση και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων και στην πρόσβασή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Είναι γεγονός ότι η σημερινή μέση εκπαίδευση δεν παρέχει κανένα εφόδιο επαγγελματικής αποκατάστασης, όπως επίσης είναι γεγονός ότι και το πτυχίο των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε πολύ λίγες περιπτώσεις διασφαλίζει τους νέους απέναντι στην ανεργία. Κατά κανόνα η πραγματικότητα, σκληρή και αδυσώπητη, απαξιώνει πλήρως τις σπουδές τους. Παρ’ όλα αυτά, οι ανώτερες και ανώτατες σπουδές είναι μια αναγκαιότητα.

Τα λέμε όλα αυτά για να υπογραμμίσουμε ότι το ζήτημα της Παιδείας είναι καθοριστικό για τη ζωή και το μέλλον των νέων ανθρώπων, για το αύριο της ελληνικής κοινωνίας και με αυτή την έννοια δεν επιδέχεται πειραματισμούς και μικροπολιτικές σκοπιμότητες, αλλά σοβαρό διάλογο και προτάσεις με όραμα και επιστημονική πρόβλεψη.

Το ισχύον σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί να θεωρείται αδιάβλητο, αλλά είναι εξεταστικοκεντρικό, απαξιωτικό ως προς τον γενικότερο ρόλο και τη λειτουργία της Μέσης Εκπαίδευσης, υπονομευτικό του δημόσιου χαρακτήρα της εκπαίδευσης, τροφοδότης των ιδιωτικών συμφερόντων παροχής υπηρεσιών παιδείας -ιδιωτική εκπαίδευση, φροντιστήρια κτλ.

Δεν επιβραβεύει την αριστεία που προκύπτει από τις ικανότητες και τον μόχθο, αλλά την… αριστεία των οικονομικά ευκατάστατων. Αυτό το σύστημα πρέπει να αλλάξει ριζικά.

Η κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να αντιστρέψει τους όρους και να κάνει το σύστημα σχολειοκεντρικό, αποφάσισε μια σειρά αλλαγές που σταδιακά θα μεταφέρουν το κέντρο βάρους εισόδου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση από τις λεγόμενες πανελλαδικές εξετάσεις στην επίδοση των μαθητών κατά τη σχολική διαδικασία.

Ενα πρόβλημα που έχει να λύσει είναι η αξιοπιστία και το αδιάβλητο του νέου συστήματος. Για να το πετύχει, θα χρειαστεί να αλλάξει ριζικά το σχολείο και τον ρόλο του. Και αυτό δεν γίνεται με επιμέρους αλλαγές ρυθμιστικού χαρακτήρα.