Σε διαφορετικές αιτίες αποδίδουν Αθήνα και Λευκωσία τη διαρκή εμπλοκή στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, η οποία αυξάνει τις πιθανότητες ακύρωσης του έργου, παρά τις αντίθετες επίσημες διαβεβαιώσεις της ελληνικής και της κυπριακής ηγεσίας και την εκπεφρασμένη βούληση της Ε.Ε. για την υλοποίησή του.
Με αφορμή το τελευταίο «βραχυκύκλωμα» που προκάλεσε η νέα αντιπαράθεση μεταξύ ΑΔΜΗΕ και Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας της Κύπρου (ΡΑΕΚ) για το οικονομικό σκέλος του έργου, η ελληνική κυβέρνηση ουσιαστικά εμφανίζει ως βασική αιτία καθυστέρησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης τη διαφωνία της κυπριακής πλευράς ως προς το ύψος της οφειλής της στις επενδυτικές δαπάνες του έργου.
Στον αντίποδα, η κυπριακή κυβέρνηση, εκτός των οικονομικών διαφωνιών μεταξύ των Αρχών Ελλάδας και Κύπρου, θεωρεί, εμμέσως πλην σαφώς, ότι η υλοποίηση του έργου εξαρτάται πρωτίστως από την πολιτική βούληση της ελληνικής κυβέρνησης να προχωρήσει τις έρευνες βυθού που απαιτούνται για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου, οι οποίες όμως έχουν παγώσει για περισσότερο από έναν χρόνο μετά την αντίδραση της Τουρκίας στην Κάσο τον Ιούλιο του 2024. Παρά τις συνεχείς διαβεβαιώσεις του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, ότι οι ελληνικές αρχές το επόμενο διάστημα θα προχωρήσουν στην έκδοση NΑVTEX για την πραγματοποίηση των βυθομετρήσεων από τα ιταλικά πλοία που έχει μισθώσει η γαλλική Naxans, η οποία έχει αναλάβει την πόντιση του καλωδίου για λογαριασμό του ΑΔΜΗΕ, η Αθήνα δεν προβαίνει σε καμία κίνηση, θέτοντας ως προαπαιτούμενο για να προχωρήσουν οι έρευνες τη διευθέτηση των οικονομικών ζητημάτων μεταξύ ΑΔΜΗΕ και ΡΑΕΚ.
Ο ρόλος του «Πίρι Ρέις»
Σε κάθε περίπτωση, η πορεία του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν είναι άσχετη με την εξέλιξη της ελληνοτουρκικής προσέγγισης και τη διατήρηση των «ήρεμων νερών» που επιθυμεί η ελληνική κυβέρνηση, παρότι οι θέσεις Αθήνας και Αγκυρας στο ζήτημα της διευθέτησης των θαλάσσιων ζωνών εξακολουθούν να αφίστανται. Υπό αυτό το πρίσμα η έξοδος του «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο συνδέεται με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Οπως εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Πέτρος Λιάκουρας, «η έξοδος του πεπαλαιωμένου τουρκικού ωκεανογραφικού στο Αιγαίο ενδεχομένως να συνιστά κίνηση βολιδοσκόπησης των ελληνικών αντιδράσεων, οι οποίες θα καθορίσουν την τουρκική αντίδραση σε περίπτωση που η Αθήνα προχωρήσει στην έκδοση NAVTEX για τις εργασίες πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου».
Η ελληνική κυβέρνηση αντιμετώπισε με χαμηλούς τόνους την έξοδο του τουρκικού ερευνητικού, αποδεχόμενη ουσιαστικά το δικαίωμα της Τουρκίας για διεξαγωγή επιστημονικών εργασιών, όπως είναι οι υδρογραφικές έρευνες από το «Πίρι Ρέις» στα διεθνή ύδατα του βόρειου και κεντρικού Αιγαίου, σε περιοχές όπου δεν έχουν καθοριστεί τα όρια της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η μόνη αντίδραση της Αθήνας στην έξοδο του τουρκικού πλοίου αφορά την αρμοδιότητα του υδρογραφικού σταθμού της Σμύρνης να εκδίδει ναυτικές αναγγελίες σε περιοχές που ανήκουν στη δικαιοδοσία των ελληνικών αρχών.
Η ήπια αντιμετώπιση της εξόδου του «Πίρι Ρέις» αποσκοπεί σε μια ανάλογη αντίδραση της Τουρκίας σε περίπτωση που προχωρήσουν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση ανατολικά της Κάσου, στη θαλάσσια περιοχή που αλληλεπικαλύπτεται από το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο και τη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για τον καθορισμό ΑΟΖ. Το σίγουρο είναι, όπως σημειώνει ο κ. Λιάκουρας, ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν θα έπρεπε να συνδεθεί ως κίνηση αναγνώρισης και κατοχύρωσης των ελληνικών θέσεων στον καθορισμό των ορίων της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο.
