Καταλυτικής σημασίας για την περαιτέρω πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων θεωρείται η επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, καθώς αναμένεται να φανούν τα όρια και ο χρονικός ορίζοντας της ελληνοτουρκικής προσέγγισης στη βάση της Διακήρυξης των Αθηνών και των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί το βράδυ της Τρίτης (ώρα Ελλάδας), στο περιθώριο της 80ής Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Μέχρι αργά χθες δεν είχε οριστεί η ακριβής ώρα συνάντησης, ωστόσο το πιθανότερο είναι να πραγματοποιηθεί λίγο μετά τις 8 μ.μ. (ώρα Ελλάδας). Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στη συνάντηση είναι προγραμματισμένο να συμμετάσχουν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χώρων, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, και οι επικεφαλής των διπλωματικών γραφείων των δύο ηγετών, ο πρέσβης Μίλων Νικολαΐδης και ο Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς αντίστοιχα.
Η ελληνοτουρκική συνάντηση σε επίπεδο κορυφής λαμβάνει χώρα έπειτα από περίπου 10 μήνες συνεχών αναβολών σύγκλισης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και με καταγεγραμμένες τις διιστάμενες θέσεις στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και τη διαφορετική αντίληψη για την ατζέντα των ελληνοτουρκικών διαφορών. Επίσης, πραγματοποιείται λίγα μόλις εικοσιτετράωρα μετά την ελεγχόμενη ένταση που προκάλεσε η αναγγελία εξόδου του πεπαλαιωμένου αλλά με ιστορική φόρτιση τουρκικού ωκεανογραφικού «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο.
Το κλίμα, η χρονική διάρκεια της συνάντησης και φυσικά το περιεχόμενο των συνομιλιών Μητσοτάκη – Ερντογάν εκτιμάται ότι θα αποκρυσταλλώσουν τις προθέσεις της Αγκυρας για το πόσο είναι διατεθειμένη να διατηρήσει την ηρεμία επί του πεδίου στα ελληνοτουρκικά. «Η συνάντηση δεν έχει συγκεκριμένη ατζέντα», αναφέρει στην «Εφ.Συν.» ανώτατη διπλωματική πηγή, η οποία εκτιμά ότι πέραν της ανασκόπησης και των προοπτικών συνέχισης του ελληνοτουρκικού διαλόγου αναμένεται να τεθούν από την τουρκική πλευρά τα ζητήματα της συμμετοχής της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά δάνεια του SAFE και της ελληνικής αντίδρασης στο τουρκικό casus belli, καθώς και της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI).
SAFE και casus belli
Ο πρόεδρος Ερντογάν θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα θέσει το θέμα της συμμετοχής της Τουρκίας στο οικοδόμημα της ευρωπαϊκής άμυνας, εκφράζοντας την ενόχλησή του για τις ελληνικές αντιρρήσεις στη συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE. «Το SAFE για την Τουρκία είναι προτεραιότητα καθώς συνδέεται με την προσπάθεια επανεκκίνησης των ευρωτουρκικών σχέσεων που επιδιώκει ο Ερντογάν», σημειώνει η ίδια διπλωματική πηγή.
Ταυτόχρονα υπενθυμίζει τη θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα θα ασκήσει βέτο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο αίτημα της Τουρκίας για συμμετοχή στο SAFE, εάν η Αγκυρα δεν άρει το casus belli εναντίον της χώρας μας σε περίπτωση άσκησης του δικαιώματος επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων από τα 6 ν.μ. στα 12 ν.μ., ζήτημα το οποίο συνιστά το μεγάλο αγκάθι στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Υπό αυτό το πρίσμα δεν αποκλείεται η συνάντηση της Νέας Υόρκης να αποτελέσει την αρχή ενός παζαριού μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE με αντάλλαγμα την άρση του τουρκικού casus belli, κίνηση η οποία θα μπορούσε να διευκολύνει την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, που αποτελεί τη μόνη κοινώς αποδεκτή ελληνοτουρκική διαφορά.
Καλώδιο και «Πίρι Ρέις»
Στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν αναμενόμενη θεωρείται επίσης η έκφραση δυσαρέσκειας από τον Τούρκο πρόεδρο για τον χρόνο επιλογής της αιφνίδιας ελληνικής διακλαδικής άσκησης, μεσαίας κλίμακας, στα μέσα της περασμένης εβδομάδας, η οποία εκλήφθηκε από την Αγκυρα ως αντίδραση στην αναγγελία εξόδου του πεπαλαιωμένου αλλά με ιστορική φόρτιση ωκεανογραφικού «Πίρι Ρέις» για έρευνες ποιότητας νερού στα διεθνή ύδατα, σε περιοχές του βόρειου και κεντρικού Αιγαίου.
Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έγκυρων αναλυτών, η τουρκική επιλογή αναγγελίας εξόδου του «Πίρι Ρέις» προσλαμβάνεται ως κίνηση μέτρησης της ελληνικής αντίδρασης, ώστε να υπάρξει και ανάλογη στάση της Τουρκίας στο θέμα του ηλεκτρικού καλωδίου. Οπως εξηγούν, το έργο GSI και οι έρευνες για την ποιότητα νερού δεν απαιτούν άδεια από τα παράκτια κράτη, καθώς το πρώτο είναι έργο ανοιχτής θαλάσσης και το δεύτερο συνιστά επιστημονική εργασία σε διεθνή ύδατα.
Παρ’ όλα αυτά, η άδεια εργασιών πόντισης του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου παρουσιάστηκε ως ενέργεια κατοχύρωσης των θέσεων για τα όρια της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, με την Τουρκία μάλιστα να στέλνει πολεμικά πλοία στην Κάσο προς αποτροπή των εργασιών του ιταλικού πλοίου «levoli Relum». Το ίδιο ισχύει και με τις αναγγελθείσες έρευνες του «Πίρι Ρέις» που χρησιμοποιούνται ως απάντηση από την Αγκυρα στην υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Blame game
Ο Ελληνας πρωθυπουργός προσέρχεται στην 8η συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο τα τελευταία τέσσερα χρόνια με σκοπό τη διατήρηση του θετικού κλίματος και της μηδενικής έντασης επί του πεδίου, παρά τις διαφωνίες τους ως προς την ατζέντα των ελληνοτουρκικών διαφορών και το «αγκάθι» του τορκολιβυκού μνημονίου. Στην Αθήνα εκτιμούν ότι η ίδια διάθεση θα εκφραστεί και από την τουρκική πλευρά, η οποία επ’ ουδενί θέλει να εμφανιστεί στη διεθνή κοινότητα ότι είναι εκείνη που υπονομεύει τη συνέχιση του ελληνοτουρκικού διαλόγου, την ώρα που η Αγκυρα διεκδικεί έναν ευρύτερο περιφερειακό ρόλο στην περιοχή, επιδιώκοντας να διατηρήσει θέση «εντός, εκτός και επί τα αυτά» έναντι της Δύσης και ως εκ τούτου τα αμιγώς ελληνοτουρκικά ζητήματα δεν αποτελούν πρώτιστη προτεραιότητα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι τελευταίες δηλώσεις Φιντάν και οι ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών με τις κατηγορίες προς τον υπουργό Αμυνας, Νίκο Δένδια, ότι εργαλειοποιεί τα ελληνοτουρκικά για εσωτερική κατανάλωση, δείχνουν, αν μη τι άλλο, την πρόθεση της Τουρκίας να επιρρίψει τις ευθύνες στην ελληνική πλευρά σε ένα ενδεχόμενο «blame game» για το ναυάγιο της ελληνοτουρκικής προσέγγισης, σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας για τα ενεργειακά κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Σενάρια πολλαπλής διευθέτησης ΑΟΖ
Το ενδιαφέρον της αμερικανικής Chevron για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο σε θαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας και της Λιβύης, η επανεκκίνηση των συνομιλιών Αθήνας – Τρίπολης, έπειτα από 15 χρόνια και παρά την ύπαρξη του τουρκο-λιβυκού μνημονίου, καθώς και οι προσπάθειες της τουρκικής διπλωματίας για εξομάλυνση των σχέσεών της με την Αίγυπτο δημιουργούν συνθήκες για μια συνολικότερη διευθέτηση στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο, προκειμένου να διευκολυνθούν οι αμερικανικές εξορύξεις.
Η επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς στον καθορισμό ΑΟΖ, σε διμερές επίπεδο, δείχνει αδύνατη και ως εκ τούτου δεν αποκλείεται να προκρίνεται λύση μέσα από μια συνολική διευθέτηση οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών.
-320x213.jpg)
