«Τέλος» ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός από τη Μονή Σινά

Αποχωρεί από την «κεφαλή» της Μονής Σινάς ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός, μετά από μήνες περιπετειών στη Μονή. 

Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο Αρχιεπίσκοπος, δρομολογεί τη διαδικασία για τη διαδοχή του, η οποία θα ολοκληρωθεί εντός ολίγων ημερών, εξαπολύοντας παράλληλα πυρά προς πάσα κατεύθυνση.

Υπενθυμίζεται ότι ο Αρχιεπίσκοπος της Μονής Σινά, προχωρά στην εν λόγω κίνηση λίγες ώρες μετά την παρέμβαση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, το οποίο ζήτησε από τον Αρχιεπίσκοπο να παραστεί στα Ιεροσόλυμα για να δώσει εξηγήσεις.

O Δαμιανός επισημαίνει πως η κρίση στη Μονή συνέπεσε με την απόφαση του αιγυπτιακού Εφετείου, το οποίο προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και έθετε προ των ευθυνών της την κυβέρνηση για τους χειρισμούς της στην εν λόγω υπόθεση.

Παράλληλα, εξαπολύει σφοδρά πυρά τόσο στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, το οποίο υποστηρίζει πως έχει ως στόχο την «επιβεβαίωση μιας ιμπεριαλιστικής πολιτικής εναντίον της Ιεράς Μονής Σινά που στοχεύει στην μετατροπή της Ιεράς Μονής Σινά σ’ ένα απλό μοναστήρι υπαγόμενο στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων», όσο και στο Πατριαρχείο της Μόσχας, το οποίο έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη διχόνοια και διαίρεση του Ορθόδοξου κόσμου, τονίζει ο Δαμιανός.

Τέλος, σημειώνει πως «η λύση στην υπαρξιακή κρίση που αντιμετωπίζουμε θα βρεθεί σε συνεργασία με την αιγυπτιακή και την ελληνική κυβέρνηση και πρέπει να αποτελεί μια τριμερή συμφωνία».

Το χρονικό των συμβάντων στη Μονή

● Τέλη Μαΐου (28/5/2025) προτού ενσκήψει το θέμα της διαδοχής του 90χρονου Δαμιανού και των πολεμικών επεισοδίων που ακολούθησαν και μόλις 18 ημέρες μετά την επίσκεψη στην Ελλάδα του Αιγύπτιου προέδρου Αμπντέλ Φάταχ αλ Σίσι, στη διάρκεια της οποίας η αιγυπτιακή ηγεσία είχε δεσμευτεί για την προστασία του χαρακτήρα και της λειτουργίας της Μονής και για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και της νομικής της κατάστασης, το αιγυπτιακό Εφετείο ξαφνικά αποφάνθηκε ότι η ιδιοκτησία της Μονής και των περιουσιακών της στοιχείων (συμπεριλαμβανομένων φυσικά των κειμηλίων) ανήκει πλέον στο αιγυπτιακό κράτος, αν και οι μοναχοί θα διατηρήσουν το δικαίωμα χρήσης των χώρων για θρησκευτικούς σκοπούς, αλλά υπό κρατική εποπτεία. Επίσης στην ιδιοκτησία του αιγυπτιακού κράτους πέρασαν και τα απομακρυσμένα, μη κατοικημένα κτήματα και ακίνητα της Μονής. Η απόφαση αυτή πάρθηκε απ’ ό,τι φαίνεται στο πλαίσιο σχεδίου της αιγυπτιακής κυβέρνησης για την τουριστική αξιοποίηση της περιοχής, με την κατασκευή πεντάστερων ξενοδοχείων, ξενώνων και νέων υποδομών με στόχο την προσέλκυση 30 εκατομμυρίων τουριστών έως το 2028.

● Η απόφαση αυτή, που θέτει στη διακριτική ευχέρεια της αιγυπτιακής κυβέρνησης το δικαίωμα να πάρει τα κειμήλια και να τα μεταφέρει π.χ. στο Μουσείο του Καΐρου, θορύβησε την ελληνική πλευρά. Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος χαρακτήρισε μάλιστα την απόφαση «σκανδαλώδη» και μίλησε για κατάφωρη παραβίαση των θρησκευτικών ελευθεριών, ενώ την ανησυχία του εξέφρασε και το ελληνικό ΥΠΕΞ.

● Αρχές Ιουνίου ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μετά τη συνάντηση που είχε στο Κάιρο με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι, δήλωσε ότι συζητήθηκε και το θέμα της Μονής Σινά και «συμφωνήσαμε το αμέσως επόμενο διάστημα να εργαστούμε προς την κατεύθυνση της κατοχύρωσης των δικαιωμάτων της Μονής, καθώς επίσης και της νομικής της μορφής και προσωπικότητας». Επεσήμανε δε ότι έλαβε τη διαβεβαίωση ότι «δεν θα διαταραχθεί η συνέχεια και ο λατρευτικός ελληνορθόδοξος χαρακτήρας της μονής, χαρακτηριστικό της θρησκευτικής ανοχής, αλλά και του σεβασμού στα θρησκευτικά δικαιώματα που ανέκαθεν επιδεικνύει η Αίγυπτος». Πάντως και οι δύο υπουργοί απέφυγαν να γίνουν σαφέστεροι ως προς το ζήτημα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Διότι βέβαια το θέμα δεν αρχίζει και τελειώνει στην απρόσκοπτη θρησκευτική λειτουργία, αλλά και στη διατήρηση των κειμηλίων ως έχουν καθώς και στον ρόλο της θρησκευτικής διπλωματίας της Μονής.

● Τέλη Ιουλίου (31), καταγράφηκε πρώτη φορά δημοσίως η εσωτερική αντιπαλότητα των ιερέων της Μονής: αναφέρθηκε ότι μια ομάδα 15 μοναχών συγκάλεσε συνέλευση –χωρίς τις προβλεπόμενες διαδικασίες– και μέσω σχετικού πρακτικού αποφάσισαν την καθαίρεση του Αρχιεπισκόπου Δαμιανού.

● Την ίδια μέρα (31/7) συζητήθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, στο οποίο συμπεριλαμβανόταν και η σύσταση ΝΠΔΔ στην Ελλάδα, με την επωνυμία «Ελληνορθόδοξη Ιερά Βασιλική Αυτόνομη Μονή του Αγίου και Θεοβάδιστου όρους Σινά στην Ελλάδα». Η σύσταση ακριβώς αυτού του φορέα φαίνεται πως λειτούργησε ως θρυαλλίδα στις σχέσεις του Δαμιανού με τους 12-15 μοναχούς που, διαφωνώντας με το νομοσχέδιο, καθώς θεωρούσαν ότι παραβιάζει τον Κανονισμό Λειτουργία της Μονής, άρχισαν να αμφισβητούν την εξουσία του Αρχιεπισκόπου – του μοναδικού που έχοντας την αιγυπτιακή υπηκοότητα μπορεί να συνδιαλέγεται με τους θεσμούς της Αιγύπτου. Οι ίδιοι έστειλαν μάλιστα εξώδικο στον Ελληνα πρωθυπουργό, στον πρόεδρο της Βουλής και στην υπουργό Παιδείας, προειδοποιώντας για «ερευνητέα ζητήματα ποινικών ευθυνών για το αδίκημα της απιστίας σε βάρος της Ιεράς Μονής και της περιουσίας αυτής». Πηγές της Εκκλησίας επέμεναν ότι το εξώδικο «έχει τη διακριτική στήριξη του Πατριαρχείου των Ιεροσολύμων».

● Παρ’ όλα αυτά, το νομοσχέδιο που περιλάμβανε 20 άρθρα ψηφίστηκε από την ελληνική Βουλή στις 5 Αυγούστου περιλαμβάνοντας και σημεία που, εφόσον λάβει κάποιος υπόψη τη σαφή απόφαση του αιγυπτιακού Εφετείου, εγείρει ερωτήματα για το ποιος τελικά θα έχει νομίμως την ευθύνη της διαχείρισης της Μονής και των θησαυρών της. Π.χ. στο άρθρο 4 που ορίζει τους σκοπούς και τα μέσα εκπλήρωσης του νέου φορέα αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «σκοποί του ν.π.δ.δ. είναι […] ε) η υποστήριξη της Μονής για την επιστροφή, απόκτηση, υποδοχή, συγκρότηση συλλογής, στέγαση, προστασία, φύλαξη, συντήρηση, καταγραφή, τεκμηρίωση, έρευνα, μελέτη, δημοσίευση, έκθεση, προβολή και ανάδειξη σε εθνικό και διεθνές επίπεδο των κειμηλίων και τεκμηρίων της Μονής και της βιβλιοθήκης της […] η) η άσκηση της διαχείρισης της κινητής και ακίνητης περιουσίας της Μονής, η οποία έχει ανατεθεί στο ν.π.δ.δ.[…] ζ) συντήρηση και προστασία των κτισμάτων και έργων που κινδυνεύουν να καταρρεύσουν ή να καταστραφούν, καθώς και εκτέλεση αναστηλωτικών εργασιών». Ορίζεται επίσης ότι το Δ.Σ. του νέου φορέα θα αποτελείται από πέντε μέλη, με τους αναπληρωτές τους, θα συγκροτηθεί με απόφαση του υπουργού Παιδείας και ότι πρόεδρο θα έχει τον «Καθηγούμενο της Μονής και Αρχιεπίσκοπο του Σινά», ενώ προβλέπει και δώδεκα οργανικές θέσεις εκκλησιαστικών υπαλλήλων.

● Η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ των διαφωνούντων μοναχών και του Δαμιανού έφερε στις 12 Αυγούστου την αποστολή εκ μέρους του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόφιλου τριμελούς επιτροπής «προκειμένου να εξετάσει το ζήτημα που έχει ξεσπάσει εντός της Αδελφότητας σχετικά με τη στάση τους απέναντι στον Αρχιεπίσκοπο Σινά κ. Δαμιανό […] Από τη συνάντηση κατέστη σαφές ότι όλα τα μέλη της Αδελφότητας έχουν την προθυμία να επανεξετάσουν τη στάση τους έναντι του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Μονής σε πνεύμα ειρηνικής συμφιλίωσης».

● Στις 27/8 ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός κατήγγειλε πως όταν έφτασε αργά το βράδυ στη Μονή δέχθηκε επίθεση και προπηλακισμό, κάτι το οποίο οι «πραξικοπηματίες» διέψευσαν κατηγορηματικά.

● Στις 3/9 το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων κάλεσε τον Δαμιανό στα Ιεροσόλυμα για να δώσει εξηγήσεις για τα όσα διαδραματίζονται στη Μονή Σινά και κάλεσε τον Αρχιεπίσκοπο να ανοίξει τις πύλες της Μονής στους «πραξικοπηματίες».