Η τετραμερής σύνοδος Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ – Λιβάνου στο Παρίσι και η αυριανή επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Ισραήλ, εκτός του έντονου ελληνικού ενδιαφέροντος για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο, συνιστούν κινήσεις επαναβεβαίωσης των στρατηγικών συμμαχιών της Ελλάδας σε μια περίοδο που η Αθήνα, με γνώμονα τις αρχές του διεθνούς δικαίου, προσανατολίζεται να προχωρήσει σε δύο κινήσεις που μπορεί να προκαλέσουν τουρκικές αντιδράσεις.
Η πρώτη αφορά την επανέναρξη των εργασιών της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης με την Κύπρο και το Ισραήλ, την οποία διπλωματικές πηγές τοποθετούν εντός του Απριλίου, ενώ η δεύτερη κίνηση σχετίζεται με την υποβολή του εθνικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού (ΘΧΣ) στην Ε.Ε. προκειμένου να εναρμονιστεί το ελληνικό κράτος με την οδηγία 2014/89/Ε.Ε. Τα σχέδια του εθνικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού θα αποτυπώνουν τις ελληνικές θέσεις για το εύρος των θαλάσσιων ζωνών σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο, με τις οποίες ως γνωστόν διαφωνεί η Αγκυρα.
Τα θαλάσσια πάρκα
Οπως πληροφορείται η «Εφ.Συν.», το επόμενο διάστημα αναμένεται η υπογραφή κοινής υπουργικής απόφασης ώστε να προχωρήσει η έκδοση προεδρικού διατάγματος το οποίο θα συνοδεύεται από τους σχετικούς χάρτες. Οι χάρτες αναμένεται να έχουν κατατεθεί στην Ε.Ε. μέχρι τον Ιούνιο ώστε να αποφύγει η Ελλάδα την παραπομπή της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Δεκέμβριο του 2023.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο έλεγχος στα παραδοτέα του υπουργείου Περιβάλλοντος έχει ολοκληρωθεί και έχουν δοθεί οι απαραίτητες οδηγίες για τη χάραξη του εθνικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού στη βάση των αρχών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Σημειώνεται ότι με την ολοκλήρωση του εθνικού ΘΧΣ και την εναρμόνιση της χώρας με την ευρωπαϊκή οδηγία τίθενται σε εφαρμογή οι σχετικές διατάξεις της (UNCLOS) που έχει υιοθετήσει και επικαλείται η Ελλάδα.
Εν τω μεταξύ, στην τελική ευθεία έχει εισέλθει και η οριοθέτηση των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών του Αιγαίου (θαλάσσια πάρκα), η οποία θα καθορίζει θαλάσσιους θύλακες για συγκεκριμένες χρήσεις και περιορισμούς στα πρότυπα των οριοθετήσεων που ήδη έχει πραγματοποιήσει η Ελλάδα για τις περιοχές Natura στο Αιγαίο.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να «ξεπαγώσει» το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector – GSI). Το project, πέραν της ευρωπαϊκής υποστήριξης, έχει έντονο γαλλικό ενδιαφέρον λόγω της συμμετοχής της γαλλικής εταιρείας NEXANS, η οποία έχει αναλάβει την παραγωγή και την πόντιση του υποβρυχίου ηλεκτρικού καλωδίου και τις εργασίες βυθομέτρησης και κάτοψης του βυθού. Υπενθυμίζεται ότι το οικονομικό διακύβευμα του έργου είναι μεγάλο καθώς στο business plan της η γαλλική εταιρεία έχει αποτιμήσει το GSI με 1,4 δισ. ευρώ.
Η Αγκυρα είναι πιθανό να αντιδράσει στην επικείμενη έξοδο των ιταλικών πλοίων «Ievoli Relum» και «NG WORKER» στα διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου, δηλαδή εντός της θαλάσσιας περιοχής που βρίσκεται στην ΑΟΖ που οριοθέτησαν Αθήνα και Κάιρο το 2020 και αλληλεπικαλύπτεται από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οπως σχολιάζουν διπλωματικές πηγές στην «Εφ.Συν.», η Αγκυρα υπερασπίζεται με κάθε τρόπο το τουρκολιβυκό μνημόνιο το οποίο αποτυπώνει τις διεκδικήσεις της στην περιοχή.
Τα νέα δεδομένα
Μάλιστα, όπως εκτιμούν, το ενδιαφέρον της αμερικανικής εταιρείας Chevron για έρευνες για υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης έχει ενοχλήσει την τουρκική πλευρά, καθώς στα οικόπεδα περιλαμβάνονται περιοχές οι οποίες βρίσκονται στη λιβυκή πλευρά που απεικονίζεται στους χάρτες του τουρκολιβυκού μνημονίου. Σε αυτό το πλαίσιο δεν αποκλείεται, με την επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου και την προώθηση του ΘΧΣ στην Ευρωπαϊκή Ενωση, να υπάρξουν αντιδράσεις από την Αγκυρα.
Την ερχόμενη εβδομάδα, στο πλαίσιο της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να έχει άλλο ένα τετ α τετ με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν. Στην ατζέντα της συζήτησης βρίσκεται η προετοιμασία του 6ου Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου μεταξύ των δύο χωρών που είναι προγραμματισμένο να διεξαχθεί στην Αγκυρα, χωρίς ακόμα να έχει οριστεί η ημερομηνία.
Η ελληνική κυβέρνηση, εν όψει των νέων δεδομένων που διαμορφώνονται στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, αναθερμαίνει τις περιφερειακές συμμαχίες της, με το Ισραήλ και τη Γαλλία να παίζουν σημαντικό ρόλο στους σχεδιασμούς της. Η Αθήνα συντάσσεται πλήρως με τη στρατηγική του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στα ζητήματα της Μέσης Ανατολής, διεκδικώντας ενεργό ρόλο στη νέα εποχή στη Συρία και στον Λίβανο, γεγονός το οποίο τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά το τέλος της τετραμερούς στα Ηλύσια Πεδία.
«Η Γαλλία είναι παρούσα στις εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο και αυτή η στρατηγική σχέση, η οποία έχει μεγάλο ιστορικό βάθος, της Γαλλίας με τον Λίβανο, συμπεριλαμβάνει πια και τις δύο χώρες μας, την Κύπρο και την Ελλάδα, χώρες οι οποίες είναι και οι δύο παράγοντες και πυλώνες σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε μεταξύ άλλων ο Κ. Μητσοτάκης.
Στρατιωτική συνεργασία
Ο πρωθυπουργός δήλωσε εμφατικά ότι τα ελληνικά συμφέροντα είναι «πλήρως συντονισμένα» με τα γαλλικά και «απολύτως ευθυγραμμισμένα» με εκείνα του Λιβάνου, υπενθυμίζοντας την πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης να στηρίξει τον νέο πρόεδρο, Joseph Aoun, τη διατήρηση της εκεχειρίας και την υποστήριξη των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
Οπως έχει γράψει η «Εφ.Συν.», η ελληνική κυβέρνηση μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στον Λίβανο προωθεί μνημόνιο στρατιωτικής συνεργασίας, το οποίο σε πρώτη φάση θα αφορά την παροχή ανταλλακτικών και τεχνικής υποστήριξης με σκοπό την αύξηση της διαθεσιμότητας των στρατιωτικών μέσων της χώρας, ενώ σε δεύτερο χρόνο αναμένεται να εξεταστεί το ενδεχόμενο διάθεσης ελληνικών μέσων στις ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου.
Αύριο Κυριακή ο πρωθυπουργός θα βρίσκεται στο Ισραήλ, όπου θα έχει συναντήσεις με τον πρόεδρο Ιτσχάκ Χέρτζογκ και τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η επίσκεψη αναμένεται να επιβεβαιώσει την ισχυρή στρατηγική συμμαχία Ελλάδας – Ισραήλ, ενώ αναμένεται να συζητηθεί ολόκληρο το φάσμα των διμερών σχέσεων, με έμφαση στην αμυντική συνεργασία, αλλά και τις περιφερειακές εξελίξεις με επίκεντρο την ανατολική Μεσόγειο και τη Συρία.
