Η επιστροφή των ΗΠΑ στη Μ. Ανατολή αποδεικνύεται πιο περίπλοκη και από τα χειρότερα σενάρια που επεξεργάζονταν η αμερικανική διπλωματία, όταν ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν περνούσε το κατώφλι του Λ. Οίκου. Οι ομάδες των πληρεξούσιων στην περιοχή, αντί να περιορίσουν τη δράση τους, κινούνται πιο επιθετικά και δημιουργούν συνεχώς νέες εστίες έντασης, αυξάνοντας τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης.
Στο εφιαλτικό σκηνικό που προβάλλει μετά το θερμό επεισόδιο μεταξύ Ιράν-Πακιστάν, προκάλεσε νέο σοκ στην Ε.Ε., την ώρα που επιδιώκει να προωθήσει μια νέα πρωτοβουλία για τη Γάζα, από κοινού με την Αίγυπτο, τη Σ. Αραβία και την Ιορδανία.
Τη Δευτέρα θα συνεδριάσει το Συμβούλιο Εξωτερικών της Ε.Ε. με τη συμμετοχή των υπουργών Εξωτερικών των τριών χωρών, Σ. Σούκρι, πρίγκιπα Φαϊσάλ και Α. Σαντίκι. Από την πλευρά του Ισραήλ πάντως έχει καταστεί σαφές με κάθε τρόπο πως δεν πρόκειται να συναινέσει σε κατάπαυση πριν ολοκληρώσει τις πολεμικές του επιχειρήσεις κατά της Χαμάς. Στην ατζέντα έχει προστεθεί η κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν, στην Ερυθρά Θάλασσα με τους Χούτι, αλλά και με πυραυλικά χτυπήματα στη Συρία, το Ιρακινό Κουρδιστάν και το Πακιστάν.
Οι ανησυχίες της Αθήνας
Σε αυτό το διαρκώς επιδεινούμενο σκηνικό, είναι έκδηλη η ανησυχία της Αθήνας για μια ανεξέλεγκτη επέκταση των συγκρούσεων. Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα επέφερε ήδη μείωση των διελεύσεων από το Σουέζ κατά το ένα τρίτο και αν η κατάσταση παραμείνει ως έχει οι συνέπειες θα είναι τεράστιες για την οικονομία της Αιγύπτου αλλά και για τις μεσογειακές χώρες ως νότιες πύλες της Ε.Ε. (Ελλάδα και Ιταλία).
Ο Γ. Γεραπετρίτης, στη συνάντηση με τον Σ. Σούκρι στο Κάιρο, διαβεβαίωσε για τις προθέσεις της Ελλάδας να στηριχθεί η Αίγυπτος επιχειρησιακά αλλά και πολιτικά, κάτι που θα κριθεί τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες. Και ο Κ. Μητσοτάκης στο Νταβός σημείωσε ότι «είμαστε όλοι αρκετά ανήσυχοι για κλιμάκωση, όχι μόνο για την ελληνική ναυτιλία, αλλά συνολικά για το παγκόσμιο εμπόριο». Η ανησυχία αυτή μεταφράζεται πολιτικά στην Ε.Ε. με επανεξέταση του πλαισίου σταθερότητας.
Επίσης μεγάλη πηγή ανησυχίας αποτελεί η επέκταση των μαχών των αντιπροσώπων, αλλά και των άμεσων πολεμικών επιχειρήσεων που διεξάγονται στη Συρία και το Ιράκ, όπως και η κρίση στις σχέσεις Ιράν-Πακιστάν. Στη Συρία και το Ιράκ, η Τεχεράνη έδειξε ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει από τις θέσεις της. Παράλληλα όμως και η Τουρκία τις τελευταίες ημέρες, μετά τον θάνατο εννέα στρατιωτών, εντείνει τις αεροπορικές επιδρομές και τις χερσαίες επιχειρήσεις, με τη Ρωσία να παρακολουθεί σιωπηλά, ενώ οι ΗΠΑ εστιάζουν στην προστασία των δικών τους δυνάμεων και στη διασφάλιση των θέσεών τους. Η διπλωματία έχει στη φάση αυτή επικουρικό ρόλο στις κινήσεις των μυστικών υπηρεσιών.
Σπιράλ αποσταθεροποίησης
Στις ομιλίες τους οι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας της Τουρκίας Χ. Φιντάν και Γ. Γκιουλέρ, την περασμένη Τρίτη στη Βουλή ανέφεραν ότι «για την Τουρκία δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Συρίας και Ιράκ, ως προς τη δράση των τρομοκρατών (PKK/YPG)» και υπογράμμισαν: «Ανεξάρτητα από την προέλευση των επιθέσεων, στοχεύουμε και τις δύο περιοχές ταυτόχρονα». Διευκρινίστηκε ότι «υπάρχει συνεργασία με τις ιρακινές αρχές, όμως οι επιχειρήσεις θα συνεχιστούν ακόμη και αν το Ιράκ δεν ανταποκριθεί στις προσδοκίες».
Αντιτρομοκρατικές χαρακτηρίζονται και οι τελευταίες επιθέσεις του Ιράν στις γειτονικές χώρες, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις της Τεχεράνης, όπως αντιτρομοκρατικές χαρακτηρίστηκαν και οι πυραυλικές απαντήσεις του Πακιστάν. Η αμηχανία των ΗΠΑ και της Ευρώπης, σε αυτό το χαοτικό πλέγμα αντικρουόμενων συμφερόντων και στοχεύσεων, οδηγεί διπλωματικά στην εκτίμηση ότι η αστάθεια θα συνεχιστεί για μακρό χρονικό διάστημα.
Ο Γεραπετρίτης στις ΗΠΑ
Με μόνη σταθερά τη γενικευμένη αστάθεια στη Μ. Ανατολή, η Αθήνα προσπαθεί να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν εστίες κρίσης στον στενότερο κύκλο της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Γ. Γεραπετρίτης και ο υπουργός Αμυνας Ν. Δένδιας επαναλαμβάνουν σε όλες τις διεθνείς επαφές τους ότι η Ελλάδα είναι παράγοντας σταθερότητας, ωστόσο το παιχνίδι βρίσκεται αυτή την περίοδο στους παράγοντες αστάθειας. Ο υπουργός Εξωτερικών θα επισκεφθεί στις 9 Φεβρουαρίου τις ΗΠΑ για τον στρατηγικό διάλογο με τον Α. Μπλίνκεν. Τα επόμενα βήματα με τα F-35, μεταγωγικά C-130, ελικόπτερα Blackhawk και παραχώρηση μεταχειρισμένων φρεγατών είναι στο τελικό στάδιο των ενεργειών από την πλευρά της Ουάσινγκτον.
Ανοιχτά είναι όμως ορισμένα επιμέρους θέματα της αμερικανικής διπλωματίας που αφορούν την Ελλάδα, όπως η συμφωνία για τα F-16 της Τουρκίας και αν θα περιλαμβάνονται διασφαλίσεις για την Ελλάδα, αλλά και οι συνεχείς αυθαίρετες ενέργειες της Λιβύης στο Λιβυκό, οι οποίες αποτελούν συνεχή πονοκέφαλο για την Αθήνα. Στη συνάντηση Γεραπετρίτη-Σούκρι συζητήθηκε η ανακήρυξη του κόλπου της Σύρτης ως κλειστής-ιστορικής θαλάσσιας περιοχής. Η ελληνική διπλωματία θα κινηθεί με διακοίνωση προς τον ΟΗΕ για την κίνηση της Τρίπολης, όμως δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο πώς και πότε θα κινηθούν οι άλλες χώρες της περιοχής και οι ΗΠΑ.
Το Κάιρο επείγεται να διευθετήσει μία νέα εστία έντασης η οποία υποφώσκει απέναντι από την Υεμένη, στη Σομαλιλάνδη που έχει αυτονομηθεί από τη Σομαλία και συνομιλεί με την Ερυθραία. Το ενδεχόμενο σύγκρουσης θα σημάνει το κλείσιμο των στενών του Μπαμπ ελ Μπαντέμπ και την αδρανοποίηση του Σουέζ. Παράλληλα θέλει να κρατήσει ενεργό τον διάλογο για το νέο φράγμα στις πηγές του Νείλου από την Αιθιοπία που αποτελεί απειλή για τους υδάτινους πόρους της Αιγύπτου, της Ερυθραίας και του εμπόλεμου Σουδάν.
