Βοσνία: ανησυχία για αποσταθεροποίηση

Εναν νέο γύρο διπλωματικών διεργασιών σε Ε.Ε. και ΗΠΑ για την πορεία των Δυτικών Βαλκανίων έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία υπό τον φόβο μιας αποσταθεροποιητικής κίνησης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Βρυξέλλες και Ουάσινγκτον δεν κρύβουν αυτόν τον φόβο και προσπαθούν με μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση να προλάβουν την υποδαύλιση νέας κρίσης στην Ευρώπη από την πλευρά της Ρωσίας.

Την προσεχή εβδομάδα ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Γκάμπριελ Εσκομπάρ, ο οποίος έχει την αρμοδιότητα των Βαλκανίων προγραμματίζει κύκλο επισκέψεων στην περιοχή και επαφές με εκπροσώπους της Ε.Ε. για την αναθέρμανση της ευρωπαϊκής προοπτικής των χωρών. Η εικόνα που έχει το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών αποτυπώθηκε σε δήλωση του Γκ. Εσκομπάρ ότι «δεν πρέπει να αφήσουμε τη Ρωσία να χρησιμοποιήσει τον πόλεμο (της Ουκρανίας) για να ανακόψει την πρόοδο», προσθέτοντας ότι «η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για τα συμφέροντα των χωρών της Δυτικής Βαλκανικής».

Ανάλογα μηνύματα εκπέμπει και το Βερολίνο, χωρίς ευθείες αναφορές στη Ρωσία μεν, αλλά με σαφή υπονοούμενα για προσπάθεια υποκίνησης αναταραχής. Ο καγκελάριος της Γερμανίας Ολ. Σολτς από τη Βιέννη μετά τη συνάντηση με τον Αυστριακό ομόλογό του Κ. Νεχάμερ την Πέμπτη τόνισε ότι «οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση στην ευρωπαϊκή προοπτική καθιστά ευάλωτα τα Δυτικά Βαλκάνια και επιρρεπή στην επιρροή τρίτων». Την ίδια ακριβώς δήλωση είχε κάνει και στη συνάντηση που είχε την προηγούμενη μέρα με την πρωθυπουργό της Σουηδίας Μ. Αντερσον.

Στις Βρυξέλλες εξετάζεται σοβαρά πλέον να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Το πρόβλημα όμως τώρα εστιάζεται στη Βοσνία και εκεί τα πράγματα είναι εξαιρετικά περίπλοκα. Την Κυριακή διεξάγονται στη Σερβία προεδρικές, βουλευτικές και τοπικές εκλογές. Οι προβλέψεις θέλουν την επανεκλογή του νυν προέδρου Α. Βούτσις πιθανότατα από τον πρώτο γύρο. Οι σχέσεις της Ε.Ε. και των ΗΠΑ με το Βελιγράδι παραμένουν προβληματικές, εντούτοις στο Ουκρανικό βρέθηκε ισορροπία, με το Βελιγράδι να καταδικάζει την επίθεση της Ρωσίας αλλά να απορρίπτει τις κυρώσεις.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν καταδίκασε τη ρωσική επίθεση λόγω του βέτο Ντόντικ στο τριμελές προεδρείο της Ομοσπονδίας. Οι σχέσεις του ηγέτη των Σερβοβοσνίων με τη Μόσχα απασχολούν Ε.Ε. και ΗΠΑ και από την Ουάσινγκτον είναι ονομαστικά σε καθεστώς κυρώσεων. Από την Ε.Ε. δεν αναφέρεται ονομαστικά στα μέτρα που ισχύουν για τη Βοσνία, ωστόσο υπάρχει πρόβλεψη ότι η διαδικασία θα κινηθεί εάν διαπιστωθεί υπονόμευση της οντότητας του κράτους. Οι Σερβοβόσνιοι έχουν αποφασίσει απόσχιση από την Ομοσπονδία, από τα τέλη του περασμένου χρόνου όμως δεν έχουν θέσει σε πλήρη εφαρμογή την απόφαση.

Η πίεση προς το Βελιγράδι να συγκρατήσει τον Μ. Ντόντικ εκδηλώνεται μέσω Κοσόβου. Η πρόεδρος Β. Οσμάνι, η οποία εξελέγη το 2021, στις πρώτες αποφάσεις που πήρε ήταν η απέλαση δύο Ρώσων διπλωματών και η δήλωση προς τη Σερβία για αποσαφήνιση των σχέσεων. Με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία η Β. Οσμάνι ζήτησε ένταξη στο ΝΑΤΟ, αν και το Κόσοβο έχει ειδικό καθεστώς με τη συμφωνία του Ντέιτον και για την αλλαγή απαιτείται συμφωνία της Ρωσίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως και της Κίνας.