Μηνύματα προς την Τουρκία τόσο για σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και την ανατολική Μεσόγειο όσο και για το Κυπριακό, με τον Νίκο Δένδια να μιλά σε πιο αυστηρό τόνο ακόμα και απ’ τον πρωθυπουργό, εστάλησαν απ’ το σημερινό «Philia Forum», που διοργάνωσε το υπουργείο Εξωτερικών με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, της Σαουδικής Αραβίας και της Γαλλίας.
Κατά τον χαιρετισμό του στην έναρξη των εργασιών του Φόρουμ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέπεμψε μήνυμα στενότερης συνεργασίας αλλά και αναβάθμισης της σύμπραξης των χωρών που συμμετέχουν σε μία σειρά πεδίων, από τη διπλωματία και την οικονομία έως τη διαχείριση της πανδημίας του κορονοϊού, την ενέργεια και την καθημερινότητα.
Μεταξύ άλλων, ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε να υπενθυμίσει προς πάσα κατεύθυνση τα ενδεδειγμένα χαρακτηριστικά πιθανής επίλυσης του Κυπριακού σημειώνοντας ότι «όλες οι χώρες μας υποστηρίζουν μία δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική λύση του Κυπριακού. Στη βάση του Κατασταστικού Χάρτη και των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ καθώς και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Συνεργάζονται και δεσμεύονται για την επικράτηση της ειρήνης και της προόδου στην κρίσιμη γεωστρατηγικά περιοχή μας, με σεβασμό της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των χωρών μας χωρίς ξένες παρεμβάσεις, παραμένοντας πάντα προσηλωμένες στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, ως θεμέλια της ειρήνης, της ασφάλειας, των σχέσεων καλής γειτονίας καθώς και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών».
Πάντως, ο Έλληνας πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η εν λόγω πρωτοβουλία «είναι ανοιχτή σε όλους, δίχως να στρέφεται εναντίον κανενός, ξεπερνώντας τα σύνορα των κρατών, που την αποτελούν, ενώνοντας τρεις Ηπείρους και συνδέοντας την Ευρώπη με τον Αραβικό Κόσμο».
Ο πρωθυπουργός, εξήγησε, επίσης, ότι «η Ελλάδα είναι φυσικό να εισηγείται αυτό το πρωτοπόρο σχήμα συνεργασίας. Το ευνοεί άλλωστε η θέση της στο μέσο δύο γεωγραφικών τόξων, ενός οριζόντιου από την Πορτογαλία έως τον Περσικό Κόλπο και ενός κάθετου, από τα Βαλκάνια έως την Αίγυπτο που συνδέει την Ευρώπη με την Αφρική. Το συνδέει, επίσης και ο γεωστρατηγικός ρόλος σας στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο, όπως και η συμμετοχής της στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, το επιβάλλουν, όμως και οι πολυδιάστατες προκλήσεις στην ευρύτερη γειτονιά μας», σημειώνοντας ότι «το όνομα του Φόρουμ βγήκε από την ελληνική λέξη φιλία, που σημαίνει πολλά περισσότερα από μία συμμαχία, γιατί δηλώνει επίσης κοινές αξίες, δεσμούς και συναισθήματα, που διατρέχουν τον πολιτισμό και την ιστορία».
«Γέφυρα»
«Φιλοδοξία της Ελλάδας είναι να αποτελέσει μια γέφυρα μεταξύ της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου, με τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη Ευρώπη», υπογράμμισε ο Νίκος Δένδιας μετά την ολοκλήρωση του «Φόρουμ Φιλίας».
«Αυτό που μας ενώνει όλους σήμερα είναι η καταδίκη παράνομων πράξεων που υποσκάπτουν την ειρήνη και την ασφάλεια», σημείωσε.
«Σκοπός μας είναι να δημιουργήσουμε ένα ανάχωμα στις απειλές, στη βία, στον εξτρεμισμό, στη μισαλλοδοξία, στη διαστρέβλωση της θρησκείας, στον παραλογισμό», τόνισε.
Όπως υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών για την εμπέδωση της ευημερίας στην ευρύτερη περιοχή το βασικό συστατικό που χρειάζεται είναι η ειρήνη, η οποία «απειλείται καθημερινά από ανατρεπτικές και αναθεωρητικές δυνάμεις, που επικαλούνται όχι τη λογική, αλλά τον παραλογισμό». Και πρόσθεσε: «Για να πετύχουν τους σκοπούς τους οι δυνάμεις αυτές προβαίνουν σε πλήθος παράνομων ενεργειών, όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Απειλούν ή κάνουν χρήση βίας. Καταλαμβάνουν εδάφη άλλων κρατών. Υποστηρίζουν ακραίες ομάδες ή ακραίες ιδεολογίες. Υποθάλπτουν την τρομοκρατία. Αναμιγνύονται στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών με απώτερο στόχο την ανατροπή μη φιλικών προς αυτές κυβερνήσεων».
«Με τη συνάντησή μας σήμερα βάζουμε ένα επιπλέον θεμέλιο για την εμπέδωση της φιλίας, της ειρήνης και της ευημερίας στην ευρύτερη περιοχή, από τη Μεσόγειο μέχρι τον Κόλπο».
«Προφανώς δεν αποτελεί σύμπτωση το γεγονός ότι όλες οι χώρες σήμερα εδώ έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία ως γνωστόν αποτελεί και εθιμικό δίκαιο», σημείωσε ο υπουργός Εξωτερικών και πρόσθεσε: «Θα ήθελα να το ξεκαθαρίσω: δεν σκοπεύουμε στη δημιουργία αμυντικής συμμαχίας. Το Φόρουμ δε στρέφεται εναντίον οιουδήποτε. Τείνουμε χείρα φιλίας προς όλες τις κατευθύνσεις μηδενός εξαιρουμένου, με μόνο μία βασική προϋπόθεση: το σεβασμό του Δικαίου και των βασικών αρχών της διεθνούς συμπεριφοράς».
Ικανοποίηση Αθήνας
Το κοινό ανακοινωθέν ικανοποιεί πλήρως τις ελληνικές επιδιώξεις, τονίζουν διπλωματικές πηγές.
Ειδικότερα, επισημαίνουν πως καταρχήν, οι ανωτέρω χώρες επαναλαμβάνουν την προσήλωση τους στο Διεθνές Δίκαιο, ενώ παράλληλα γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας. Η εν λόγω αναφορά, όπως υπογραμμίζουν, αποτελεί δικαίωση των προσπαθειών της χώρας μας να εμπεδωθεί στην περιοχή, αλλά και διεθνώς, η θέση ότι τα ζητήματα που αφορούν την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Συγκρατούν ότι μετά την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, καθώς και την επίτευξη συμφωνίας με την Αλβανία για την παραπομπή του ζητήματος στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όλο και περισσότερες χώρες στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου επιθυμούν να προβούν σε σχετικές οριοθετήσεις, στη βάση πάντα του Δικαίου της Θάλασσας.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζουν την ειδική αναφορά στην ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων των χωρών της περιοχής, όπως αυτά απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Επίσης, σημειώνουν την ιδιαίτερη μνεία στην ανάγκη σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, της ανεξαρτησίας τους, καθώς και στην ανάγκη αποχής από πάσα απειλή (casus belli) ή χρήση βίας.
Περαιτέρω, οι ίδιες διπλωματικές πηγές αναφέρουν πως αν και το ανακοινωθέν δεν κάνει ρητή μνεία σε συγκεκριμένες χώρες ή πρακτικές, είναι σαφές ότι οι εν λόγω αναφορές έχουν ως βασικό αποδέκτη τη μοναδική χώρα της περιοχής ή οποία συνεχίζει να μην αποδέχεται τις βασικές αρχές του Διεθνούς Δικαίου, καθώς του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Επίσης, τονίζουν το γεγονός ότι αναγνωρίζεται στην Ελλάδα ο σημαντικός της ρόλος ως γέφυρας μεταξύ, από τη μία πλευρά, της ευρύτερης περιοχής του Μασρέκ, που καλύπτει τις Αραβικές χώρες από την Αίγυπτο μέχρι και τον Κόλπο, και των Βαλκανίων και της υπόλοιπης Ευρώπης, από την άλλη. Οι διάφοροι τομείς συνεργασίας συμπεριλαμβάνουν όχι μόνο την ενέργεια και την πολιτική προστασία, αλλά και ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς, όπως ο διαθρησκειακός διάλογος και ο πολιτισμός, εξηγούν και προσθέτουν ότι με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται το πλαίσιο δημιουργίας ενός αντίβαρου, ιδιαίτερα στις Βαλκανικές χώρες, στην προώθηση ακραίων ιδεολογιών και ενός νεο-οθωμανικού αφηγήματος.
Τέλος, οι ίδιες διπλωματικές πηγές επισημαίνουν τον ανοιχτό χαρακτήρα της συνεργασίας αυτής, η οποία επιτρέπει την προσθήκη νέων συμμετεχόντων σε προσεχείς συναντήσεις, οι οποίοι, βεβαίως, δεν θα είναι απαραίτητα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή Αραβικές χώρες, αλλά που θα είναι χώρες που έχουν την ίδια προσέγγιση όσον αφορά τις ευρύτερες προκλήσεις της περιοχής.
Σύσφιξη σχέσεων
Ο υπουργός Εξωτερικών του Μπαχρέιν χαρακτήρισε πολύ σημαντική τη σημερινή συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών και σημείωσε πως «η αδελφική αυτή ευκαιρία μάς έδωσε τον χρόνο για να συζητήσουμε διάφορα θέματα για τις χώρες μας, για τις προκλήσεις ασφάλειας και τους τρόπους που πρέπει να βρουν για να μπορέσουν να συντονιστούν για να επικρατήσει η ειρήνη και η σταθερότητα στην περιοχή παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν».
Ειδικότερα, ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στη συνεργασία των χωρών του Φόρουμ στον τομέα της ενέργειας, της ψηφιακής οικονομίας, της προστασίας του πολίτη και της επόμενης ημέρας από την πανδημία του κορονοϊού, εκφράζοντας τη βεβαιότητά του ότι «σε αυτά που αποφάσισαν θα έχουν θετικό αντίκρισμα στους κοινούς τους στόχους».
«Είναι κοινή πεποίθηση ότι μόνο με σύμπραξη δύνανται να τύχουν διαχείρισης τα προβλήματα και οι επιμέρους συνθήκες αστάθειας, αλλά και να αξιοποιηθούν στο μέγιστο βαθμό οι προοπτικές στην ευρύτερή μας περιοχή», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, μετά την ολοκλήρωση του «Φόρουμ Φιλίας».
«Ενώ το αφήγημα που επικρατεί σε διεθνές επίπεδο για την περιοχή μας χαρακτηρίζεται από αντιπαραθέσεις, προβλήματα και συγκρούσεις, οι χώρες της περιοχής, μέσα από τη συνεργασία τους, χτίζουν ένα διαφορετικό, εναλλακτικό αφήγημα, αυτό των συνεργειών, της συνεργασίας, του κοινού οράματος για μια περιοχή που θα ευημερεί, θα αναπτύσσεται, θα χαρακτηρίζεται από σταθερότητα».
Μια περιοχή που «θα επιλύει τα όποια προβλήματα και τις διαφορές στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, του διαλόγου, της ανάγκης επικράτησης σχέσεων καλής γειτονίας και σίγουρα μακριά απ’ τις όποιες προσεγγίσεις που θυμίζουν άλλες εποχές και αποσκοπούν στην επιβολή λύσεων, εκτός της διπλωματίας και του Διεθνούς Δικαίου».
Την ανάγκη περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας, με βάση το διεθνές δίκαιο, για την ευημερία και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής, προέταξε ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Σάμεχ Σούκρι.
«Εργαζόμαστε όλοι μαζί και θέλουμε να επεκτείνουμε αυτή τη σχέση προς το συμφέρον των λαών μας σε όλους τους τομείς, στον πολιτικό, οικονομικό, στην πανδημία του κορονοϊού κά» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Σάμεχ Σούκρι.
Παράλληλα, σημείωσε πως η συνεργασία των χωρών που συμμετέχουν στο Φόρουμ δεν εναντιώνονται σε όποιον δουλεύει και σέβεται το διεθνές δίκαιο και επιθυμεί να συνεργαστεί με τις χώρες της Μέσης Ανατολής, του αραβικού κόσμου, του Κόλπου και της ΕΕ. Προσέθεσε πως «με όλες αυτές τις χώρες προσπαθούμε να έχουμε ισορροπημένες σχέσεις που βασίζονται στον αμοιβαίο σεβασμό προκειμένου να σταματήσουν οι κρίσεις και να μην προσφύγουμε στη βία και στη στρατιωτική επέμβαση για να επιβάλλουμε τη δύναμή μας».
Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών, ξεκινώντας τη δήλωσή του, έκανε ειδική αναφορά στην τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, αναφέροντας πως η χώρα του εκτιμά πάρα πολύ αυτή τη σχέση.
Την ανάγκη της συνεργασίας και της κατανόσης όλων των χωρών της περιοχής υπογράμμισε, ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας πρίγκιπας Φάισαλ μπιν Φαρχάν αλ Σαούντ (Faisal bin Farhan Al Saud).
Επεσήμανε ότι οι συνομιλίες στο Φόρουμ Φιλίας, που πραγματοποιείται στην Αθήνα, ήταν «πολύ βαθιές, άριστες σε όλους τους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, για την ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ανάπτυξης στην περιοχή».
Συζητήθηκε πώς αντιμετωπίζεται ο κορονοϊός και ποιες είναι οι επιπτώσεις του στην ασφάλεια και τη σταθερότητα, την επικράτηση του νόμου. Αλλά και πώς πρέπει να αντιμετωπιστούν όλα αυτά τα προβλήματα με μια σημαντική συνεργασία.
«Καταδικάζουμε την επέμβαση χωρών στις εσωτερικές υποθέσεις των άλλων χωρών», τόνισε ο πρίγκιπας Φάισαλ μπιν Φαρχάν αλ Σαούντ και τόνισε ότι η Σαουδική Αραβία «υποστηρίζει όλες τις ειρηνευτικές διαδικασίες στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο για να υπάρχει το μέλλον που επιδιώκουμε όλοι για τους λαούς μας». «Υποστηρίζουμε όλες τις διαδικασίες για τη μη χρήση βίας και την αποκλιμάκωση των επεισοδίων», πρόσθεσε.
Στο θέμα του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας αναφέρθηκε η υπουργός Επικρατείας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Ρεεμ αλ Χασίμι.
Αναφερόμενη στην ατζέντα των σημερινών συζητήσεων στο Φόρουμ Φιλίας, είπε πως αντηλλάγησαν απόψεις για διάφορες προτεραιότητες και για το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις και οι παραβιάσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ειδικότερα, η υπουργός Επικρατείας των ΗΑΕ προέταξε την ανάγκη συνεργασίας για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων και την οικοδόμηση των βάσεων για τη σταθερότητα, την ειρήνη και την ευημερία των λαών της ευρύτερης περιοχής. Επιπροσθέτως, αναφέρθηκε και στη σημασία της συνεργασίας για «να ξεπεράσουμε την πολύ σημαντική πρόκληση της πανδημίας του κορονοϊού».
Περαιτέρω, ανέφερε πως οι υπουργοί συζήτησαν ακόμα για το θέμα του εξτρεμισμού και για την τρομοκρατία, καθώς και για το πώς πρέπει να ενισχύσουν τη συνεργασία τους για την αντιμετώπιση όλων αυτών των προβλημάτων.
