Navtex για έρευνες μέσα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα εξέδωσε η Αγκυρα • Για «ευθεία απειλή κατά της ειρήνης» έκανε λόγο ο Ν. Δένδιας στο Συμβούλιο Εξωτερικών της Ε.Ε. • Εντονες αντιδράσεις και από Ευρωπαίους • Εκνευρισμός στο Βερολίνο • Καμία διάθεση υπαναχώρησης από την Τουρκία
Του Μπάμπη Αγρολάμπου
Eπικίνδυνη κλιμάκωση των προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο αποφάσισε η Τουρκία με τη νέα έξοδο του ερευνητικού πλοίου «Ορούτς Ρέις» στην περιοχή του Καστελόριζου, ενώ τέσσερις μέρες νωρίτερα στην Μπρατισλάβα ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου δήλωνε στον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας Ν. Δένδια έτοιμος να προτείνει ημερομηνία επανέναρξης των διερευνητικών συνομιλιών. Αντί για ημερομηνία, η Αγκυρα προχώρησε στην έκδοση Navtex για έρευνες μέσα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και σε απόσταση μόλις 6,5 ναυτικών μιλίων από το νησί.
Η ενέργεια της Τουρκίας χαρακτηρίστηκε από την Αθήνα «μείζων κλιμάκωση και ευθεία απειλή κατά της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή» και το θέμα ετέθη στην προγραμματισμένη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών της Ε.Ε. από τον Ν. Δένδια. Πέραν όμως της ευθείας πρόκλησης κατά της Ελλάδας, η τουρκική ενέργεια προκάλεσε για πρώτη φορά τόσο έντονες αντιδράσεις στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο, καθώς κινείται απροκάλυπτα στα όρια του εμπαιγμού της Ε.Ε. αλλά και της προεδρεύουσας Γερμανίας, που έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να προωθήσει τη «θετική ατζέντα» και να παγώσει τα «περιοριστικά μέτρα», ακόμη και μετά το άνοιγμα των Βαρωσίων στην περίκλειστη Αμμόχωστο.
Η νέα τουρκική Navtex προκάλεσε εκνευρισμό στο Βερολίνο, πέραν της λύπης που εξέφρασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στ. Ζάιμπερτ για το «μη συνετό βήμα» που «θα έσπρωχνε πίσω τις προσπάθειες για αποκλιμάκωση της έντασης». Εντούτοις, ο εκπρόσωπος απέφυγε να διατυπώσει άποψη εάν στην επικείμενη σύνοδο κορυφής, την προσεχή Πέμπτη και Παρασκευή, θα συζητηθεί το θέμα των κυρώσεων υπό το πρίσμα των νέων προκλήσεων ή αντιθέτως η Ε.Ε. θα συνεχίσει σύμφωνα με τον προγραμματισμό της μέχρι τη σύνοδο του Δεκεμβρίου ό,τι και αν κάνει από την πλευρά της η Τουρκία.
Πιο αποκαλυπτική για τη δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει η γερμανική προεδρία είναι η δήλωση της εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών, Μ. Αντεμπαρ, ότι δεν γνωρίζει τίποτε για την επίσκεψη του υπουργού Χ. Μάας στην Αγκυρα, εάν έχει παγώσει ή ακυρωθεί. Λίγες ημέρες νωρίτερα, στο περιθώριο του φόρουμ για την ασφάλεια στην Μπρατισλάβα, ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας είχε εκφράσει την πρόθεση να επισκεφθεί Αθήνα, Λευκωσία και Αγκυρα, σήμερα και αύριο, προκειμένου να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση της έντασης που πυροδότησε η απόφαση του Τ. Ερντογάν για το άνοιγμα των Βαρωσίων. Ο Χ. Μάας θα επισκεφθεί σήμερα την Αθήνα και τη Λευκωσία, όμως για την Αγκυρα η επίσκεψη είναι ξανά υπό συζήτηση με την τουρκική ηγεσία.
Το πρόβλημα του Χ. Μάας έγινε σαφές στη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών χθες στο Λουξεμβούργο, όπου οι νέες προκλήσεις της Τουρκίας αποτέλεσαν το βασικό θέμα συζήτησης. Ο Ν. Δένδιας ενημέρωσε αναλυτικά για την κατακόρυφη κλιμάκωση που συνιστά η νέα τουρκική Navtex για έρευνες κοντά στις ακτές του Καστελόριζου, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου Ν. Χριστοδουλίδης εξήγησε την κατάσταση στην Αμμόχωστο και ζήτησε παρέμβαση της Ε.Ε. στο πλαίσιο της δήλωσης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ουσιαστικά η Αγκυρα καλείται να αναιρέσει το άνοιγμα των Βαρωσίων και όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας να ανακαλέσει άμεσα την απόφαση για το «Ορούτς Ρέις» και να τερματίσει τις παράνομες ενέργειες στην περιοχή. «Η Τουρκία ενεργεί ως υπονομευτής της ειρήνης και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή» τόνισε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών ο Ν. Δένδιας. Από την πλευρά του ο επικεφαλής Εξωτερικών της Ε.Ε., Ζ. Μπορέλ, κάλεσε την Αγκυρα να συμβάλει θετικά στη διαμόρφωση συνθηκών εμπιστοσύνης και ζήτησε «να αντιστραφούν οι ενέργειες που αυξάνουν τις εντάσεις» στην Κύπρο και στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Αμεσότερη ήταν η αντίδραση της Γαλλίας, η οποία με δήλωση του υπουργείου Εξωτερικών κάλεσε την Τουρκία να τηρήσει τις δεσμεύσεις τις, να αποφύγει νέες προκλήσεις και να δείξει «καλή πίστη».
Τετελεσμένα
Η Αγκυρα πάντως δεν δείχνει καμία διάθεση να ανακαλέσει τη νέα Navtex για το «Ορούτς Ρέις» στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και την προηγούμενη για το «Μπαρμπαρός» στην ΑΟΖ της Κύπρου, ούτε όμως και για το άνοιγμα της Αμμοχώστου όπως φαίνεται από το μπαράζ δηλώσεων κυβερνητικών και κομματικών στελεχών. Και στην ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας διατυπώνεται με προκλητικότητα ότι αυτό που «πρέπει να ανακληθεί είναι ο ισχυρισμός της Ελλάδας για τη θαλάσσια δικαιοδοσία της» και ειδικά για το Καστελόριζο αναφέρεται ότι «είναι απαράδεκτη η ελληνική θέση έναντι της Τουρκίας που έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στη Μεσόγειο».
Ουσιαστικά η Τουρκία δηλώνει ότι δεν πρόκειται να συζητήσει για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην περιοχή του Καστελόριζου ούτε να συνυπογράψει παραπομπή του θέματος στη Χάγη και επιχειρεί ανοιχτά πλέον να επιβάλει τετελεσμένα με τη μεταφορά του πεδίου των ερευνών μέχρι τις ακτές του νησιού και στη συνέχεια σε όλη τη γραμμή που έχει χαράξει με το μνημόνιο της Λιβύης. Είναι ενδεικτική η αναφορά όλων των αξιωματούχων της Αγκυρας ότι το «Ορούτς Ρέις» θα κάνει έρευνες «εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας».
