Σειρά από όρους και προϋποθέσεις έθεσε ο πρόεδρος της Τουρκίας Τ. Ερντογάν στην τηλεδιάσκεψη που είχε με την καγκελάριο της Γερμανίας Αν. Μέρκελ και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σ. Μισέλ για να προχωρήσει ο διάλογος με την Ελλάδα, τον οποίο ανακοίνωσε επισήμως, και παράλληλα να βελτιωθούν οι ευρω-τουρκικές σχέσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας, η τηλεδιάσκεψη κράτησε σχεδόν δύο ώρες και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί παρουσίαση του μανιφέστου Ερντογάν για «μια υγιή συνεργασία της Ευρώπης με την Τουρκία» που «θα διασφαλίζει την επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων».
Η εκτενής ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας για την τηλεδιάσκεψη και από την άλλη η σύντομη δήλωση του εκπροσώπου του Σ. Μισέλ και η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς από την καγκελαρία συνθέτουν ένα νέο σκηνικό στο ανατολίτικο παζάρι που εξελίσσεται μεταξύ Βερολίνου – Αγκυρας.
Μέσα σε αυτό το παζάρι ήρθε να προστεθεί και ο κορονοϊός ο οποίος προσέβαλε φύλακα ασφαλείας που είχε έρθει σε επαφή με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και λόγω αυτού η σύνοδος για τις σχέσεις Ε.Ε. – Τουρκίας, που επρόκειτο να αρχίσει αύριο και να ολοκληρωθεί την Παρασκευή, αναβλήθηκε για το πρώτο διήμερο του Οκτωβρίου.
Η αναβολή ανακοινώθηκε από τον εκπρόσωπο του Σ. Μισέλ, Μ. Λέιτς, με ανάρτηση στο Twitter. Σύμφωνα με τη νομοθεσία του Βελγίου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα πρέπει να τεθεί προληπτικά σε καραντίνα και να υποβληθεί τις επόμενες μέρες σε τεστ. Το τεστ που είχε κάνει τη Δευτέρα ήταν αρνητικό. Το ερώτημα είναι πότε και πως θα γίνει η ειδική σύνοδος εάν το νέο τέστ βγει θετικό.
Για την Αθήνα όμως είναι πιο επιτακτικό τώρα το ερώτημα πότε θα αρχίσει ο νέος γύρος των διερευνητικών επαφών με την Αγκυρα. Λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας το υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος επιβεβαίωσε ότι «συμφωνήθηκε η διεξαγωγή του 61ου γύρου διερευνητικών επαφών στην Κωνσταντινούπολη προσεχώς». Δεν αναφέρεται όμως πότε θα αρχίσει, πριν ή μετά τη σύνοδο που αναβλήθηκε.
Μέχρι πρότινος ήταν σαφές ότι η πρώτη συνάντηση θα γίνει στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, μετά τη σύνοδο στις 24-25 Σεπτεμβρίου όπου θα διαμορφωνόταν και το πολιτικό πλαίσιο για τις υποχρεώσεις της Τουρκίας σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές αρχές και το διεθνές δίκαιο. Αυτή η αλληλουχία δεν υφίσταται μετά την αναβολή της συνόδου. Το ενδεχόμενο αποσύνδεσης του διαλόγου Ελλάδας – Τουρκίας από τη σύνοδο της Ε.Ε. θα έφερνε σε δυσκολότερη θέση την ελληνική κυβέρνηση, αφού εκ των υστέρων δεν θα μπορούσε να διαπραγματευτεί ούτε το πολιτικό πλαίσιο ούτε μηχανισμό επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση νέας παρεκτροπής από την Αγκυρα, όπως και την κυπριακή ηγεσία. Ο Κ. Μητσοτάκης είχε χθες νέα τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ν. Αναστασιάδη.
Ερωτήματα
Ούτως ή άλλως το έργο της Αθήνας και της Λευκωσίας είναι εξαιρετικά σύνθετο και δύσκολο και πριν από την αναβολή της συνόδου, κάτι που αποτυπώθηκε τη Δευτέρα στο Συμβούλιο Εξωτερικών της Ε.Ε. υπό τον Ζ. Μπορέλ και ακόμα περισσότερο χθες στην τριμερή τηλεδιάσκεψη Μέρκελ – Μισέλ -Ερντογάν. Τι είπαν η Αν. Μέρκελ και ο Σ. Μισέλ δεν έχει γίνει γνωστό. Ομως αυτό που έγινε γνωστό από την τουρκική προεδρία για όσα είπε ο Τ. Ερντογάν, δημιουργούν πλείστα όσα ερωτήματα για τη γερμανική προεδρία και το Συμβούλιο της Ε.Ε.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας, που δείχνει να μιλάει και εκ μέρους της ευρωπαϊκής προεδρίας, «συζητήθηκαν διεξοδικά οι σχέσεις Τουρκίας – Ε.Ε. καθώς επίσης και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και δηλώθηκε ότι Τουρκία και Ελλάδα είναι έτοιμες να ξεκινήσουν διερευνητικές επαφές».
Ο Τ. Ερντογάν εξέφρασε την εκτίμησή του στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες της Αν. Μέρκελ και του Σ. Μισέλ και έριξε μια πολιτική βόμβα στην Αθήνα, λέγοντας πως «για τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσει η συμφωνία που επετεύχθη για την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών και άλλων συνομιλιών θα έχουν σημασία τα μέτρα που πρέπει να λάβει η Ελλάδα». Ποια είναι αυτά τα μέτρα και σε τι επίπεδο συζητούνται θα φανεί στην πορεία.
Δεν ζήτησε όμως «μέτρα» μόνο από την Ελλάδα. Ζήτησε τη διεξαγωγή μιας ευρείας διάσκεψης, με πρωτοβουλία της Ε.Ε., για την Ανατολική Μεσόγειο «με τη συμμετοχή όλων των μερών, συμπεριλαμβανομένων και των Τουρκοκυπρίων». Ζήτησε επίσης και «μέτρα» καλής θέλησης από την Ε.Ε. στη σύνοδο κορυφής και συγκεκριμένα «βήματα στο θέμα της τελωνειακής ένωσης, της άρσης της βίζας και της (επικαιροποίησης) της συμφωνίας για τους μετανάστες».
Επικοινωνία με Μακρόν
Τότε ο Τ. Ερντογάν «δεν θα έχει καμία αμφιβολία πως οι σχέσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε. θα κινηθούν και πάλι σε θετική κατεύθυνση», θα προκύψει μια «υγιής συνεργασία και θα διασφαλιστεί η επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων». Κοντά στον Τ. Ερντογάν βρισκόταν οι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας, Μ. Τσαβούσογλου και Χ. Ακάρ, ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών Χ. Φιντάν, ο εκπρόσωπος και διπλωματικός σύμβουλος Ι. Καλίν και ο διευθυντής επικοινωνίας Φ. Αλτούν. Από την τουρκική προεδρία έγινε γνωστό ότι το βράδυ ο Τ. Ερντογάν θα είχε επικοινωνία και με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμ. Μακρόν.
Από την πλευρά του Σ. Μισέλ ανακοινώθηκε πως συζητήθηκαν διάφορες πτυχές των σχέσεων Ε.Ε. – Τουρκίας και η επανεκκίνηση των απευθείας διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας, θέμα που θα συζητηθεί περαιτέρω σε επίπεδο συμβούλων. Η διάθεση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να βγάλει έξω από τη σύνοδο το θέμα των τουρκικών προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο είναι παραπάνω από εμφανής.
Ο Σ. Μισέλ, εκφράζοντας πιστά τη γραμμή του Βερολίνου, θεωρεί ότι με τον τεχνικό διάλογο στο ΝΑΤΟ για τη δημιουργία μιας ανοιχτής γραμμής ανάμεσα στις στρατιωτικές ηγεσίες Ελλάδας – Τουρκίας για την αποφυγή στρατιωτικού ατυχήματος και με την επικείμενη επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών κλείνει το θέμα της τουρκικής προκλητικότητας.
