Τουρκικό μέτωπο με Λιβύη ενάντια στη διεθνή νομιμότητα

Μόλις δύο εβδομάδες μετά την επιστολή προς τον ΟΗΕ, με την οποία η Αγκυρα εγείρει αξιώσεις για επέκταση των θαλάσσιων ζωνών της (Γαλάζια πατρίδα) δυτικά της Ρόδου και του 28ου Μεσημβρινού, μέχρι τα όρια της Κρήτης, ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, και ο πρωθυπουργός της αναγνωρισμένης από τη διεθνή κοινότητα κυβέρνησης της Λιβύης, Φάγεζ αλ-Σαράτζ, υπέγραψαν στην Κωνσταντινούπολη μνημόνιο συνεννόησης για τον «καθορισμό θαλάσσιων δικαιοδοσιών», που, σύμφωνα με ανακοίνωση της προεδρίας, «αποσκοπεί στην προστασία των δικαιωμάτων των δύο χωρών βάσει του Διεθνούς Δικαίου».

Στην πράξη, το μνημόνιο αυτό όχι μόνο δεν υπακούει στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου για τη θάλασσα, αλλά εντάσσεται και σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Τουρκίας να κλιμακώσει τις αξιώσεις της εις βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου, με στόχο τη συνεκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών της περιοχής της Νοτιο-Ανατολικής Μεσογείου.

Επιχειρούν να οριοθετήσουν μεταξύ τους ΑΟΖ, παραβλέποντας δικαιώματα της Κύπρου και της Ελλάδας

Μία μέρα νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε πως η Τουρκία δεν μπόρεσε να καταλήξει σε παρόμοιες συμφωνίες με μερικές άλλες χώρες, αλλά μπορεί να το πράξει στο μέλλον.

Η Αγκυρα έχει προτείνει στη φιλοτουρκική κυβέρνηση της Λιβύης να οριοθετήσουν μεταξύ τους ΑΟΖ, παραβλέποντας τα νόμιμα με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τη διεθνή πρακτική δικαιώματα τόσο της Κύπρου όσο και της Ελλάδας και αγνοώντας τις διμερείς διεθνείς συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ της Κύπρου με την Αίγυπτο, τον Λίβανο και το Ισραήλ.

Η μη αναγνωρισμένη διεθνώς κυβέρνηση στη Βεγγάζη, όπου εδρεύουν από το 2014 υπό τον στρατηγό Χαλίφα Χάφταρ πολιτικές παρατάξεις αντίθετες στην κυβέρνηση του Φάγεζ αλ-Σάρατζ, ανακοίνωσε από την πλευρά της πως το μνημόνιο συνεννόησης για τα θαλάσσια σύνορα με την Τουρκία είναι «παράνομο» και η επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων της Βουλής στη Βεγγάζη το χαρακτήρισε «κατάφωρη παραβίαση της ασφάλειας και της κυριαρχίας της Λιβύης» και απειλή για «την ειρήνη και την ασφάλεια στη Μεσόγειο».

Η Τουρκία, η Ιταλία και το Κατάρ υποστηρίζουν την κυβέρνηση στην Τρίπολη, ενώ η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και η Γαλλία στηρίζουν την κυβέρνηση της Βεγγάζης.

Εισβολή στη Συρία

Τουρκία και Λιβύη υπέγραψαν χθες και στρατιωτική συμφωνία συνεργασίας, παρά την έκκληση του Αραβικού Συνδέσμου προς τα μέλη του να μη συνεργάζονται πλέον με την Αγκυρα και να περιορίσουν τις διπλωματικές τους αντιπροσωπείες στην Τουρκία μετά τη στρατιωτική εισβολή τουρκικών στρατευμάτων σε συριακό έδαφος. Χθες, ο Νίκος Δένδιας απέρριψε κατηγορηματικά και χαρακτήρισε «παντελώς ανεδαφικούς και απαράδεκτους» τους ισχυρισμούς που διατυπώνει η Αγκυρα στην επιστολή της προς τον ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα θα απαντήσει αναλυτικά με επιστολή η οποία θα αποσταλεί στα Ηνωμένα Εθνη, σε όλα τα κράτη της Γενικής Συνέλευσης και τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας».

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ευθύς μόλις γνωστοποιήθηκε η υπογραφή μνημονίου κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης αναφορικά με θαλάσσιες ζώνες, υπήρξε άμεση κινητοποίηση. Ο υπουργός Εξωτερικών κάλεσε τον Τούρκο πρέσβη στην Αθήνα στο υπουργείο Εξωτερικών προκειμένου να ζητήσει εξηγήσεις, υπήρξε δημόσια αντίδραση του υπουργείου Εξωτερικών, καθώς και τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών με τους ομολόγους του της Κύπρου και της Αιγύπτου, Νίκο Χριστοδουλίδη και Σάμεχ Ελ-Σούκρι. Παράλληλα, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδος στην Ε.Ε. έλαβε οδηγίες να ενημερώσει άμεσα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη Φεντερίκα Μογκερίνι.

Για το θέμα αυτό είχε εκδοθεί την Τετάρτη ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών στην οποία επισημαίνεται ότι «τα νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη. Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή έναντι ακτές (είτε ηπειρωτικές είτε νησιωτικές) θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, με βάση τις αρχές της ίσης απόστασης/μέσης γραμμής» και χαρακτήρισε «παράνομους», «αβάσιμους», «εσφαλμένους» και «αυθαίρετους» τους τουρκικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι έχουν διατυπωθεί και απαντηθεί και στο παρελθόν, καλώντας την Τουρκία «να αναθεωρήσει επιτέλους τη στάση της και να συμμορφωθεί με τις επιταγές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, προς όφελος της σταθερότητας και της συνεργασίας στην περιοχή».

Παραβίαση

Σχολιάζοντας το θέμα της Λιβύης, ο Νίκος Δένδιας χαρακτήρισε «τελείως αδόκιμη» κάθε συζήτηση για καθορισμό ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης και τόνισε ότι «μια τέτοια προσπάθεια είναι παντελώς αγεωγράφητη, γιατί αντιβαίνει κάτι το οποίο ο καθένας μπορεί να διαπιστώσει, ότι ανάμεσα στις δύο χώρες υπάρχει ο μεγάλος όγκος της Κρήτης».

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Αλέξανδρος Γεννηματάς, δήλωσε αργότερα χθες ότι «η υπογραφή μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης μνημονίου κατανόησης δεν μπορεί να παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Μια τέτοια ενέργεια θα παραβίαζε κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν θα παρήγε έννομα αποτελέσματα. Επιπλέον, μια τέτοια ενέργεια δεν θα συμβάδιζε με την αρχή της καλής γειτονίας που θα πρέπει να διέπει τις σχέσεις μεταξύ γειτονικών χωρών».