Ο αγωγός που έβλεπε τα τρένα να περνούν

Η διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού της Λέγκας του Βορρά και του Κινήματος Πέντε Αστέρων στην Ιταλία δημιουργεί νέα δεδομένα -και νέες καθυστερήσεις- για να ληφθεί απόφαση από τη Ρώμη σχετικά με τη διέλευση του αγωγού East Med που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από τη νοτιοανατολική Μεσόγειο, μέσω Ελλάδας, και στη συνέχεια μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού Poseidon, σε ιταλικό έδαφος.

Μία μέρα πριν, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Εντσο Μιλανέζι, ο οποίος συναντήθηκε στην Αθήνα με τον Νίκο Δένδια, δήλωνε σε συνέντευξή του στα «Νέα», σε ερώτηση για το αν θα μπορούσε να υπογραφεί σε σύντομο χρονικό διάστημα η σχετική συμφωνία, ότι η χώρα του βλέπει με ενδιαφέρον την πρωτοβουλία East Med, την οποία χαρακτήρισε ως «ιδιαίτερης σημασίας» και σημείωσε: «Οι δυνατότητες του [East Med] είναι εντός των συμφερόντων μας και συζητάμε την πιθανότητα να συμφωνήσουμε στο άμεσο μέλλον».

Αυτή η πολύ διπλωματική απάντηση που αφήνει κάποια περιθώρια, ωστόσο λίγα, δεν θα μπορούσε να ήταν διαφορετική, καθώς ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας έπρεπε να ισορροπήσει αφενός τις διπλωματικές πιέσεις που υφίσταται η Ιταλία από τις άμεσα ενδιαφερόμενες για την υλοποίηση του East Med χώρες (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ), την Ε.Ε. και ιδίως τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφετέρου τις διαφωνίες για το πρότζεκτ που διχάζουν τους μέχρι χθες κυβερνητικούς εταίρους στην Ιταλία.

Η αντίθεση στη διέλευση του αγωγού East Med από ιταλικό έδαφος εκφράζεται έντονα από τις οικολογικές οργανώσεις και τα κινήματα, την Αριστερά αλλά και το Κίνημα των Πέντε Αστέρων. Οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις αντιτάσσονται και στην κατασκευή του TAV, της υπερταχείας που θα συνδέει σιδηροδρομικά το Τορίνο με τη Λιόν στη Γαλλία. Η ψηφοφορία στην ιταλική Βουλή για το TAV ήταν και η αφορμή για να ζητήσει ο ηγέτης της Λέγκας του Βορρά, Ματέο Σαλβίνι, τη διάλυση του συνασπισμού. Η Λέγκα στήριζε τον TAV, τα Πέντε Αστέρια όχι.

Μέσα στη δίνη των αντιθέσεων του κυβερνητικού συνασπισμού, ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε, πιεζόμενος από τα Πέντε Αστέρια, είχε δηλώσει, στις 8 Μαΐου, ότι «η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται καθόλου στην παρούσα φάση για την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού Poseidon, όπως προβλέπει το αρχικό σχέδιο».

Την ίδια ώρα, οι λαϊκιστές των Πέντε Αστέρων έδιναν τη συγκατάθεσή τους να περάσει ένας άλλος αγωγός ελληνικού ενδιαφέροντος, ο TAP, που θα μεταφέρει αζερικό φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας, Ελλάδας και Αλβανίας και στη συνέχεια, με υποθαλάσσιο αγωγό, θα φτάνει σε ιταλικό έδαφος. Ο συμβιβασμός για τον TAP μπόρεσε να υλοποιηθεί, γιατί η διέλευση είχε λάβει τις απαραίτητες περιβαλλοντικές άδειες από τις ιταλικές αρχές, αντίθετα από τον East Med που εκκρεμεί.

Σε εντελώς άλλο μήκος κύματος από τα Πέντε Αστέρια, ο Ματέο Σαλβίνι δήλωνε κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Ισραήλ και έπειτα από συνάντησή του με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι είναι υπέρ της κατασκευής του East Med, αλλά θα ήθελε να εμπλακούν στην κατασκευή του έργου (αξίας άνω των επτά δισ. ευρώ) περισσότερες ιταλικές εταιρείες. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε εκείνες τις δηλώσεις ο Σαλβίνι είχε τονίσει ότι δεν βλέπει να υπάρχουν περιβαλλοντικά ζητήματα για τον East Med.

Το σενάριο για τον αγωγό

Το σενάριο που προωθεί η Ρώμη για να ξεμπλοκάρει η διέλευση του αγωγού East Med από ιταλικό έδαφος είναι η διασύνδεσή του με τον TAP σε σημείο πριν από τη βύθισή του στο Ιόνιο, μια λύση που ωστόσο είναι πέραν των άλλων πολύπλοκη, καθώς εμπλέκει και πολλές ιδιωτικές εταιρείες – μετόχους του TAP.

Τώρα όμως με το ξέσπασμα της κυβερνητικής κρίσης και την πολιτική αστάθεια στην Ιταλία, ο East Med κινδυνεύει να μπει και πάλι -για απροσδιόριστο διάστημα- στο ράφι των δευτερευουσών προτεραιοτήτων.

Είναι όμως η διαφωνία της Λέγκας με τα Πέντε Αστέρια ο μόνος λόγος για τον οποίο καρκινοβατεί το ιταλικό σκέλος του East Med, του οποίου η ολοκλήρωση είναι απαραίτητη για να περάσει το φυσικό αέριο της νοτιοανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη;

Ο ιταλικός ενεργειακός κολοσσός ENI που, μεταξύ πολλών άλλων, έχει τα δικαιώματα εξόρυξης του τεράστιου κοιτάσματος Zor που βρίσκεται στη Μεσόγειο, απέναντι από την αιγυπτιακή ακτή, διαθέτει και έναν πολύ μεγάλης δυναμικότητας σταθμό υγροποιημένου αερίου LNG, επίσης στις αιγυπτιακές ακτές, στη Δαμιέτη.

Ο σταθμός αυτός, που υπολειτουργεί, θα μπορούσε να αποτελέσει κόμβο διακίνησης του φυσικού αερίου της περιοχής, με άλλα λόγια, η ENI, η οποία είναι κράτος εν κράτει και ενδεχομένως και η Ιταλία, δεν έχουν κανένα οικονομικό συμφέρον για την κατασκευή του East Med. Ισως μάλιστα το οικονομικό συμφέρον τους είναι να μην υλοποιηθεί το συγκεκριμένο πρότζεκτ.

Ομως, ο East Med είναι κάτι παραπάνω από ένα οικονομικό σχέδιο. Είναι και μια πολιτική συμμαχία που χτίζεται γύρω από τον αγωγό. Και αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του πρότζεκτ που καλείται να ξεπεράσει ένα ακόμη εμπόδιο με επιτυχία.

Από την άλλη πλευρά, οι εμπλεκόμενοι στον East Med ετοιμάζουν και ένα σχέδιο Β, με διέξοδο του αγωγού προς Βορρά, μέσω Βόρειας Μακεδονίας και Δυτικών Βαλκανίων, προς την κεντρική Ευρώπη