Ταξίδι με χαμηλές προσδοκίες

Με συγκρατημένη αισιοδοξία αντιμετωπίζει η ελληνική πλευρά το αυριανό ταξίδι του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στην Τουρκία και τη συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Είναι το τέταρτο ταξίδι του Αλέξη Τσίπρα στη γειτονική χώρα από τότε που ανέλαβε ο πρωθυπουργός, ενώ η τελευταία συνάντηση των δύο αντρών είχε λάβει χώρα στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 2017.

Ο χαρακτηρισμός «συγκρατημένη» αναφέρεται κυρίως στο γεγονός ότι ο Τούρκος πρόεδρος είναι πολιτικά… απρόβλεπτος. Πρόκειται για έναν άνθρωπο ο οποίος συχνά έχει επικαλεστεί την ειρηνική συνύπαρξη στην περιοχή μας, αλλά ταυτόχρονα έχει επιδοθεί και σε σειρά εμπρηστικών δηλώσεων κατά της Ελλάδας.

Παράλληλα η τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο συνεχίζεται αδιάκοπα, είτε με συνεχόμενες παραβιάσεις των πολεμικών αεροσκαφών, είτε με τη διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων γύρω από τα ελληνικά νησιά, αλλά και με τις κατά καιρούς προκλητικότατες δηλώσεις άλλων στελεχών της κυβέρνησης Ερντογάν, στρατιωτικών και μη.

Στη συνέντευξη που έδωσε το Σάββατο στην «Εφ.Συν.» ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Κατρούγκαλος, ο οποίος και θα συνοδεύσει τον πρωθυπουργό, έδωσε το στίγμα του ταξιδιού: «Επιδιώκουμε να επανενεργοποιηθούν στο ανώτατο επίπεδο οι δίαυλοι επικοινωνίας με άμεσο στόχο να μειωθεί η ένταση στο Αιγαίο. Επιδιώκουμε επίσης την επανέναρξη του διαλόγου επί της ουσίας για σοβαρά θέματα που μας χωρίζουν».

Στο πλαίσιο αυτό ένα μεγάλο κομμάτι του διαλόγου θα έχει να κάνει με την κατάσταση στο Αιγαίο, την ανατολική Μεσόγειο γενικότερα και το Κυπριακό. Είναι γνωστό ότι η Τουρκία δεν καλοβλέπει την αναβάθμιση του ρόλου της Κύπρου το τελευταίο διάστημα, κυρίως επειδή έχει μείνει εκτός των εξελίξεων.

Συνοπτικά λοιπόν η ελληνική πλευρά για άλλη μια φορά θα υπενθυμίσει ότι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι απαραίτητος για την προώθηση των σχέσεων των δύο χωρών πάνω σε υγιείς βάσεις. Πρόκειται για ένα κριτήριο το οποίο επανειλημμένα έχει υιοθετήσει η ελληνική πλευρά και το οποίο έχει γίνει δεκτό από την Ευρώπη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την τελευταία σύνοδο των χωρών του Ευρωπαϊκού Νότου που έλαβε χώρα στη Λευκωσία πριν από λίγες μέρες.

Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να γίνει κουβέντα και για τις προοπτικές επανεκκίνησης των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) μεταξύ των δύο χωρών, μέτρα τα οποία είχαν ανασταλεί με πρωτοβουλία της ελληνικής πλευράς λόγω της πολύμηνης κράτησης των δύο Ελλήνων στρατιωτικών στην Αδριανούπολη.

Από τη στιγμή, ωστόσο, που οι δύο στρατιωτικοί επέστρεψαν στην Ελλάδα, είναι ίσως καλή η συγκυρία ώστε να ξεκινήσει και πάλι ο διάλογος με στόχο τη μείωση της έντασης.

Τη γνωστή θέση της αναμένεται να κρατήσει η χώρα μας και για το Κυπριακό, όπερ σημαίνει επανένωση της Κύπρου στη βάση των Αποφάσεων του ΟΗΕ και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, με κατάργηση των εγγυήσεων και αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων. Ετσι στην ατζέντα των συνομιλιών θα επιχειρηθεί και η προώθηση προπαρασκευαστικών επαφών σε επίπεδο υπουργείων Εξωτερικών για τη διερεύνηση των προϋποθέσεων επανέναρξης των συνομιλιών για το Κυπριακό.

Οι δύο ηγέτες αναμένεται να κουβεντιάσουν και το ζήτημα του προσφυγικού και από την ελληνική πλευρά θα τεθεί το ζήτημα της μείωσης των προσφυγικών ροών από τη γειτονική χώρα στα ελληνικά νησιά στο πλαίσιο εφαρμογής της ευρωτουρκικής συμφωνίας. Ο διάλογος αυτός θα αποτελέσει πρόκριμα για τη συνάντηση των υπουργών Μεταναστευτικής Πολιτικής που αναμένεται να γίνει σύντομα.

Στο πλαίσιο της οικονομίας αναμένεται να επιτευχθεί συμφωνία και να δοθεί το πράσινο φως για την ολοκλήρωση της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Θεσσαλονίκης-Σμύρνης έως το καλοκαίρι αλλά και την προώθηση της σιδηροδρομικής διασύνδεσης Θεσσαλονίκης-Κωνσταντινούπολης.

Παράλληλα ιδιαίτερη αναφορά αναμένεται να γίνει στο πεδίο της ενέργειας σε συνδυασμό με τις έρευνες στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ θα αναζητηθούν και οι προοπτικές συνεργασίας στους αγωγούς φυσικού αερίου TAP και Turkish Stream. Τέλος, οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν και τις ευρωτουρκικές σχέσεις και τη συνεργασία της γειτονικής χώρας με την Ε.Ε. σε διάφορους τομείς.

Τι θα ζητήσει ο Ερντογάν

Το γεγονός ότι η Τουρκία έχει διαμηνύσει πως έχει στο μυαλό της και «άλλες λύσεις» για το Κυπριακό, πέραν όσων έχουν συζητηθεί, δείχνει μάλλον να ανησυχεί την Αθήνα η οποία σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί να μπει σε ένα διάλογο «παζαριού» για το ζήτημα.

Ο Ερντογάν πάντως αναμένεται να αναφερθεί στο θέμα με τρόπο τέτοιο ώστε να βάλει την Τουρκία μέσα στο πλάνο εκμετάλλευσης των πηγών ενέργειας της Κύπρου. Εννοείται πως θα θυμηθεί και πάλι τους 8 Τούρκους στρατιωτικούς που διέφυγαν στην Ελλάδα και θα ζητήσει εκ νέου την έκδοσή τους.