Πέντε μήνες, 42 συνεδριάσεις, 350 ώρες ακρόασης, 65 μάρτυρες. Καταθέσεις που άφησαν άφωνο το πανελλήνιο και έφεραν στο κανάλι της Βουλής ρεκόρ τηλεθέασης. Μια δικογραφία 3.000 σελίδων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, στην οποία περιγράφονται μια εγκληματική οργάνωση, απάτες με κοινοτικές επιδοτήσεις, εικονικές δηλώσεις βοσκοτόπων, εμπλοκή υπηρεσιακών παραγόντων και δύο πρώην υπουργών, για τους οποίους ζητείται να διερευνηθεί η ύπαρξη ποινικών ευθυνών την περίοδο 2019-2024.
Και η απάντηση από τον εισηγητή της Ν.Δ. στην Εξεταστική, Μακάριο Λαζαρίδη: «Δεν προέκυψαν ποινικές ευθύνες για τους πρώην υπουργούς Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη», αλλά αναδείχτηκαν τα διαχρονικά προβλήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι «πράσινες ακρίδες στην Κρήτη». Τη δήλωση έκανε δημόσια στο περιστύλιο της Βουλής στις 3 Φεβρουαρίου, όταν έπεσε η αυλαία της Εξεταστικής και πριν βγουν τα πορίσματα των κομμάτων που έχει οριστεί να κατατεθούν στην Επιτροπή στις 24 και να συζητηθούν στις 26 Φεβρουαρίου. Στις 27 Φεβρουαρίου θα παραδοθεί στον πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, το τελικό πόρισμα, σύμφωνα με το οποίο, όπως προανήγγειλε ο κ. Λαζαρίδης, «ούτε γάτα, ούτε ζημιά».
Κατά τα άλλα: Με τη διαδικασία «ψεκάστε, σκουπίστε, να τελειώνουμε», η γαλάζια πλειοψηφία έκλεισε άρον άρον τις εργασίες της επιτροπής, αγνοώντας τις προτάσεις της αντιπολίτευσης να κλητευθούν κρίσιμοι μάρτυρες που βρίσκονταν σε θεσμικές θέσεις-κλειδιά το διάστημα 2019-24, με άμεση γνώση των αποφάσεων και των χειρισμών που οδήγησαν στο σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις, και απομακρύνθηκαν από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης μόλις αυτό αποκαλύφθηκε. Αρνήθηκαν να καλέσουν τους μακροβιότερους (2019-2025) πρώην γενικούς γραμματείς του ΥΠΑΑΤ Κώστα Μπαγινέτα και Δημήτρη Παπαγιαννίδη καθώς και τον ανεξάρτητο βουλευτή Μάριο Σαλμά, ο οποίος με δηλώσεις του διέψευσε την κατάθεση του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Γιώργου Μυλωνάκη. Αρνήθηκαν να προχωρήσουν σε κατ’ αντιπαράσταση εξέταση του Βορίδη με τον Βάρρα, του Αυγενάκη με τον Σημανδράκο, της Τυχεροπούλου με τον Μπαμπασίδη, των οποίων οι καταθέσεις προκάλεσαν κρίσιμα ερωτήματα, ενώ απέσυραν στο παρά πέντε από τον κατάλογο 17 μάρτυρες που ήταν προγραμματισμένο να κλητευθούν.
Την ίδια στιγμή, έφεραν στην επιτροπή να καταθέσει την προ 12ετίας αντιπρόεδρο του Οργανισμού Δήμητρα Χαλικιά, η οποία, αν κι έφυγε από τον ΟΠΕΚΕΠΕ το 2014, εμφανίστηκε να έχει γνώση και να μιλάει κατηγορηματικά για την περίοδο 2020-24. Η μάρτυρας ενέπλεξε στο σκάνδαλο τον πρώην πρόεδρο του Οργανισμού Γρηγόρη Βάρρα και την υπάλληλο Παρασκευή Τυχεροπούλου που συνεργάστηκε με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αποκαλύπτοντας τις παράνομες επιδοτήσεις, ενώ κατηγόρησε και τον Ευ. Σημανδράκο για απευθείας αναθέσεις. Η ίδια χαρακτήρισε «αθώο» τον Βορίδη ενώ έκρινε ως «αστεία» και «αστήρικτη» τη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Σε αντίθεση με τον πρώτο κύκλο των καταθέσεων και τα όσα αποκαλυπτικά –και φαιδρά ενίοτε– ήρθαν στο φως, για το πώς τα χρήματα από τις κοινοτικές επιδοτήσεις έγιναν Πόρσε και Φεράρι από τα «γαλάζια» παιδιά, ο δεύτερος κύκλος της Εξεταστικής είχε άλλη στόχευση.
Σε μια παρελκυστική προσπάθεια της πλειοψηφίας για δημιουργία εντυπώσεων στο πλαίσιο της διάχυσης ευθυνών, κλήθηκαν να καταθέσουν για το σκάνδαλο της κυβέρνησης Μητσοτάκη μάρτυρες που υπήρξαν υπουργοί Γεωργίας τον προηγούμενο αιώνα, υπηρεσιακοί υπουργοί, υπουργοί που πέρασαν για ελάχιστο διάστημα από το ΥΠΑΑΤ ή δεν είχαν καμία εμπλοκή με θέματα αγροτικής ανάπτυξης: Κώστας Σκανδαλίδης, Στέφανος Τζουμάκας, Γιώργος Καρασμάνης, Γιώργος Ανωμερίτης, Κατερίνα Μπατζελή, Σταύρος Αραχωβίτης, Παναγιώτης Λαφαζάνης, Πάνος Σκουρλέτης, Αλέξανδρος Κοντός, Σωτήρης Χατζηγάκης, που βρέθηκαν στο τιμόνι του υπουργείου Γεωργίας πριν από 10, 20, 30 χρόνια. Το πιο κραυγαλέο παράδειγμα ήταν αυτό του Στέφανου Τζουμάκα που ορκίστηκε υπουργός Γεωργίας στις 22 Ιανουαρίου 1996 και ολοκλήρωσε τη θητεία του στις 30 Οκτωβρίου 1998, με τον ΟΠΕΚΕΠΕ να μετράει μόλις δύο μήνες ζωής, αφού ιδρύθηκε στις 27 Αυγούστου 1998!
Αξιολογώντας από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα που καταγράφηκαν στον δεύτερο κύκλο των καταθέσεων:
● Το γεγονός ότι επί κυβέρνησης Μητσοτάκη, στο διάστημα 2019-24, άλλαξαν έξι διοικήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ και πέντε υπουργοί στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ευνόησε τις συνθήκες που οδήγησαν σε αυτό που η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία περιγράφει ως εγκληματική οργάνωση.
● Από τις νόμιμες επισυνδέσεις, φέρεται ότι υπήρξε παρέμβαση κυβερνητικών στελεχών στη διαδικασία εισπράξεων των κοινοτικών επιδοτήσεων, κάτι που έπρεπε να διερευνήσει μια προανακριτική επιτροπή, την οποία όμως η κυβέρνηση αρνήθηκε.
● Το 2019, όπως κατέθεσε ο πρώην υπουργός Σταύρος Αραχωβίτης, ενημέρωσε τον διάδοχό του Μάκη Βορίδη, που παρέλαβε το τιμόνι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, για όλα τα σοβαρά ζητήματα που αντιμετώπιζε ο αγροτικός τομέας, μεταξύ των οποίων τα βοσκοτόπια χωρίς ζώα και το ζήτημα του εθνικού αποθέματος.
● Σαφείς αιχμές για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, μιλώντας για προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν και για κινδύνους απώλειας επιδοτήσεων που ο ίδιος είχε επισημάνει, άφησε στην κατάθεσή του ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης της Ν.Δ. Γιώργος Καρασμάνης, ο οποίος κράτησε αποστάσεις από τα συμβαίνοντα στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
● Η τεχνική λύση, που κρίθηκε από όλους αναγκαία, ξεκίνησε ως προσωρινή λύση επί Γ. Καρασμάνη, αλλά η εφαρμογή της συνεχίστηκε και μετά, διότι δεν υπήρχε η δυνατότητα να διευρυνθούν τα επιλέξιμα βοσκοτόπια. Ακολούθησε μια εγκληματική κατάχρησή της, για να υπάρξει μηχανισμός παραγωγής χρήματος για την εξυπηρέτηση ημετέρων.
● Το Μητρώο Αγροτών, που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πολύ καλό εργαλείο, έμεινε αναξιοποίητο μετά το 2011. Οι ενισχύσεις έπρεπε να συνδεθούν με τον ενεργό αγρότη, ρόλο που θα μπορούσε να καλύψει το Μητρώο, αποτρέποντας έτσι φαινόμενα όπως δηλώσεις βοσκοτόπων χωρίς ζώα και χορήγηση επιδοτήσεων χωρίς πραγματική παραγωγική δραστηριότητα.
● Λάθος η υπαγωγή του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, καθώς η τελευταία είναι φορολογική και εισπρακτική αρχή. Δεν χαράσσει αγροτική πολιτική και δεν συνομιλεί με τον αγρότη στο χωράφι. Σε όλες τις χώρες της Ε.Ε η διαχείριση της αγροτικής πολιτικής είναι θεσμικά συνδεδεμένη με το αρμόδιο υπουργείο.
