Τη ριζική αλλαγή του εκλογικού νόμου, με την κατάργηση της ενισχυμένης αναλογικής, ζήτησε η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και επικεφαλής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Φώφη Γεννηματά, κατά την παρουσίαση του βιβλίου του καθηγητή Ξανοφώτα Κοντιάδη και Αλκμήνης Φωτιάδη «Είναι ανθεκτικό το Σύνταγμα και τι πρέπει ν’ αλλάξει;» που διοργάνωσε το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θ. και Δημ. Τσάτσου, στο Ινστιτούτο Γκαίτε.
Η κ. Γεννηματά υποστήριξε ότι η διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος θα πρέπει να ανοίξει από την παρούσα Βουλή. Αναφερόμενη στον εκλογικό νόμο, ζήτησε την κατάργηση του απόλυτου μπόνους των 50 εδρών και την αντικατάστασή του με ένα μικρότερο, 30 εδρών, μόνο για το πρώτο κόμμα ή τον συνασπισμό κομμάτων που έχει υπερβεί το 40%. Όπως είπε, αυτό θα αποτελέσει κίνητρο για κυβερνησιμότητα αλλά και για συμμαχίες σε πολιτική και όχι καιροσκοπική βάση.
Η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έκανε επίσης λόγο για σπάσιμο των μεγάλων εκλογικών περιφερειών, για εκπροσώπηση του απόδημου Ελληνισμού, αλλά και για τη διατήρηση τουλάχιστον του 3% ως πλαφόν εισόδου στη Βουλή και του σημερινού αριθμού των βουλευτών (μακριά -όπως είπε- από «λαϊκιστικές κορώνες»). Ζήτησε ακόμα, την ενίσχυση του συστήματος ελέγχου της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων.
«Είναι αναγκαίο ένα νέο “πολιτικό συμβόλαιο” με σημαντικές τομές στο πολιτικό μας σύστημα», είπε χαρακτηριστικά η κ. Γεννηματά, συμπληρώνοντας πως η Ελλάδα διαθέτει ένα Σύνταγμα σύγχρονο και προοδευτικό, «αναμφίβολα όμως χρειάζονται βελτιώσεις και αλλαγές». Όπως υποστήριξε «το Σύνταγμα πάσχει στην εφαρμογή του… Η ανομία και η ατιμωρησία είναι μία από τις κύριες αιτίες των δεινών της χώρας μας».
Ακολουθούν συνοπτικά, οι βασικές προτάσεις της κ. Γεννηματά:
1) Ως προς τη μορφή του πολιτεύματος
Δημιουργία ισχυρών αντίβαρων στο πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο, αλλά παράλληλη διαφύλαξη του χαρακτήρα πολιτεύματός μας ως προεδρευόμενης δημοκρατίας. Η πρωτοκαθεδρία της Κυβέρνησης στη χάραξη και υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών δεν πρέπει να αμφισβητηθεί. Η αξιοποίηση της μεταπολιτευτικής εμπειρίας πρέπει να είναι δημιουργική, με την έννοια της διατήρησης του θετικού πολιτειακού κεκτημένου του 1986 και της στοχευμένης βελτίωσης της λειτουργίας των θεσμών.
2) Ως προς τις αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας
Υπάρχει περιθώριο ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας που βέβαια δεν θα μας επιστρέφουν στη «διαρχία» του αρχικού Συντάγματος 1975.
Ενδεικτικά θέματα προς συζήτηση:
- ουσιαστική εμπλοκή του Προέδρου στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων και των επικεφαλής των Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών.
- ενίσχυση της αρμοδιότητάς του για σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών.
- ενεργοποίηση του Προέδρου στο Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής.
3) Αλλαγή του τρόπου ανάδειξης του Προέδρου της Δημοκρατίας
Η σύνδεση της εκλογής του αρχηγού του Κράτους με το ενδεχόμενο διάλυσης της Βουλής αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα προβληματικής εφαρμογής του Συντάγματος. Η εκλογική διαδικασία υποβιβάζεται σε αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης και χρησιμοποιείται για την επίτευξη πολιτικών σκοπιμοτήτων. Ένα νέο, ορθολογικό σύστημα εκλογής είναι, λοιπόν, αναγκαίο. Που αποσυνδέει τη διάλυση της Βουλής από την εκλογή του Προέδρου.
4) Πρόωρη διάλυση της Βουλής
Όταν εμείς οι πολιτικοί μιλάμε για σταθερότητα οφείλουμε να ξεκινήσουμε από το ίδιο το πολιτικό σύστημα. Να περιορίσουμε το φαινόμενο της καταχρηστικής επίκλησης του περίφημου «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας» για τη διάλυση της Βουλής, όποτε κρίνει η Κυβέρνηση ότι είναι σκόπιμη για την ίδια η άμεση προσφυγή στις κάλπες. Πρέπει να απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία της Βουλής ώστε το ίδιο το κοινοβούλιο να λειτουργεί ως θεσμικό αντίβαρο.
Μπορούμε επίσης να εξετάσουμε ισχυρά αντικίνητρα για την πρόωρη διάλυση της Βουλής. Όπως τον περιορισμό της θητείας της νέας Βουλής στο υπόλοιπο της αρχικής 4ετίας. Στόχος μας σε κάθε περίπτωση πρέπει να είναι ο ορισμός σταθερής ημερομηνίας εκλογών.
5) Αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών
Η άσκηση της ποινικής δίωξης πρέπει να παραμείνει στη Βουλή με τη συνδρομή Δικαστικού οργάνου και με την κατάργηση των χρονικών ορίων της αποσβεστικής προθεσμίας. Έτσι απαντάμε και στην αναγκαιότητα για κατάργηση της πρόωρης παραγραφής.
6) Απαιτούμενη πλειοψηφία για τη στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών
Τα 4/5 που απαιτούνται σήμερα για τη στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών έχουν αποδειχθεί μεγάλο πρόβλημα στην Ελλάδα της οξείας πολιτικής κρίσης. Πρέπει να βρούμε τρόπους για την άρση αυτού του αδιεξόδου. Προτείνουμε τη μείωση της απαιτούμενης πλειοψηφίας στα 3/5, όχι πια στη Διάσκεψη των Προέδρων αλλά στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, όπου η συμπολίτευση δεν διαθέτει ποτέ τα 3/5.
7) Θεσμική κατοχύρωση της εθνικής συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
Το σύγχρονο Ευρωπαϊκό Δίκαιο της Εργασίας είναι το δίκαιο των συλλογικών συμβάσεων.
Συνάντηση με Σουλτς
Η κ. Γεννηματά είχε το απόγευμα συνάντηση με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς.
Διερχόμενος από την Αθήνα και καθ’ οδόν προς την Κύπρο, ο κ. Σουλτς ενημερώθηκε από την κ. Γεννηματά για την πορεία των συνομιλιών και τις προοπτικές του Κυπριακού, δεδομένου ότι την περασμένη εβδομάδα η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε επισκεφθεί την Κύπρο. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι δύο ηγέτες συζήτησαν την πορεία της αξιολόγησης και τις σχέσεις ανάμεσα στα σοσιαλιστικά και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης.
