«Ο Τσίπρας σαν ξιφίας στο αγκίστρι…»

ΠΑΡΙΣΙ: ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ 

Η προβολή της ταινίας «Ενήλικοι στην αίθουσα» στον παρισινό κινηματογράφο UGC Gobelins έληξε με χειροκροτήματα. Λίγο πριν ανάψουν τα φώτα, ο σκηνοθέτης της, Κώστας Γαβράς, μαζί με την παραγωγό και σύζυγό του Μισέλ Ρέι-Γαβράς εμφανίστηκαν μπροστά στους θεατές στη μεγαλύτερη από τις αίθουσες αυτού του πολυσινεμά.

Η συζήτηση διήρκεσε μιάμιση ώρα, οι θεατές ήθελαν να μάθουν για την τωρινή κατάσταση στην Ελλάδα, για το πρόσφατο παρελθόν και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης, την τύχη της ευρωπαϊκής Αριστεράς, αλλά και εκείνη του Βαρουφάκη και του Τσίπρα.

Η Ελλάδα επανήλθε στη γαλλική επικαιρότητα χάρη στην ταινία του Ελληνο-Γάλλου Κώστα Γαβρά, η οποία προβάλλεται το τελευταίο δεκαήμερο σε όλη τη Γαλλία, και την πρόσφατη έκδοση μιας βιογραφίας του Αλέξη Τσίπρα από τον δημοσιογράφο Φαμπιέν Περιέ.

Ο Γάλλος ανταποκριτής της εφημερίδας «Λιμπερασιόν» και άλλων γαλλόφωνων ΜΜΕ στην Ελλάδα αφηγείται στο βιβλίο του «Μια ελληνική ιστορία, Αλέξης Τσίπρας» τη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας μέσα από τη διαδρομή του επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, από τη γέννησή του τέσσερις μέρες μετά την πτώση της δικτατορίας μέχρι σήμερα.

Προσωπική υπόθεση

«Δεν υπάρχει ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα στην ταινία, κύριε Γαβρά, αλλά ποια είναι η αποστολή της Αριστεράς σήμερα;» ρωτάει μια Χιλιανή καθηγήτρια που ζει στο Παρίσι τα τελευταία 40 χρόνια.

Γαβράς: «Η τέχνη, ο κινηματογράφος, δεν υπάρχει για να στέλνει μηνύματα. Θέτει ερωτήματα».

Για τον σκηνοθέτη, ο θεατής-πολίτης είναι υπεύθυνος. Αν θέλει να γίνει κάτι, δεν πρέπει να το περιμένει από τον κινηματογράφο. «Εσείς το πάτε παραπέρα μετά το τέλος της ταινίας ή αφού διαβάσετε το βιβλίο, και αποφασίζετε. Ελεύθερα».

Αν και ο Γαβράς διαβεβαίωσε τους θεατές ότι οι διάλογοι των συνεδριάσεων είναι αυθεντικοί, βασισμένοι στις μαγνητοφωνήσεις του Γιάνη Βαρουφάκη, προειδοποιεί ότι «είναι σινεμά».

Μια θεατής επιμένει: «Οι διάλογοι, μεταξύ τους, στο κόμμα, είναι πραγματικοί ή φανταστικοί;» «Διάβασα τις συνεντεύξεις του Τσίπρα», απαντάει ο Κώστας Γαβράς, «και ο Βαρουφάκης κρατούσε σημειώσεις». Θυμάται μια σημείωση με συγκεκριμένη ημερομηνία: «Δες», του δείχνει ο πρώην υπουργός Οικονομικών, «εδώ ο Τσίπρας μου λέει ‘‘αισθάνομαι σαν ξιφίας στο αγκίστρι’’. Αυτό το περιέλαβα, δεν το φαντάστηκα» διευκρινίζει ο Κ. Γαβράς.

Ο Φαμπιέν Περιέ, που κάλυψε δημοσιογραφικά την ελληνική κρίση, συμφωνεί ότι η ταινία καταγράφει την ατμόσφαιρα της εποχής: ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να βγάλει τη χώρα από τον ζυγό και «είδαμε πως κατάληξε σε νέο μνημόνιο […] Δεν θέλω να κρίνω, δεν είναι ο ρόλος μου ως δημοσιογράφου. Το πλαίσιο μας επιτρέπει να καταλάβουμε» αλλά ξεκαθαρίζει ότι «μεταξύ μυθοπλασίας και έρευνας υπάρχει διαφορά. Μεγάλη διαφορά!».

Ευρώπη-σουπερμάρκετ

«Μήπως, για σας, η Ευρώπη είναι άγνωστης ταυτότητας πολιτικό αντικείμενο;» ρωτάει μια νεαρή κοπέλα. Το πρόβλημα είναι το έλλειμμα δημοκρατίας στην Ευρώπη, μακριά από τα ιδεώδη της ίδρυσής της, αποφαίνεται ο Ελληνο-Γάλλος σκηνοθέτης. Μετατράπηκε σε «ένα είδος σουπερμάρκετ, η οικονομία διευθύνει την Ευρώπη», χωρίς να λογαριάζει το κακό που κάνει στην πολιτική, δηλώνει απογοητευμένος ο Κώστας Γαβράς.

Μια θεατής αναρωτιέται αν η σκηνή με τον Χορό αντανακλά την απογοήτευση του ελληνικού λαού, «ότι δεν απομένει ελπίδα». «Εσείς οι θεατές το αποφασίζετε!» ανταπαντάει ο Γαβράς (γέλια στην αίθουσα). «Είμαι πολύ απαισιόδοξη» αναγνωρίζει η μεσήλικη γυναίκα, όμως ο σκηνοθέτης τής υπενθυμίζει τον ρόλο του: «Αυτή τη συνεργασία προσπαθώ να έχω με εσάς τους θεατές!».

Το κοινό επικροτεί.

Βαρουφάκης ή Τσίπρας;

Ηταν αναπόφευκτο οι απορίες των θεατών να επικεντρωθούν στον πρωταγωνιστή της ταινίας, τον Γιάνη Βαρουφάκη, και στο κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου του Φαμπιέν Περιέ, τον Αλέξη Τσίπρα.

«Ο Βαρουφάκης μού έκανε μεγάλη εντύπωση», παραδέχτηκε ένας νεαρός, «είναι χαρισματικός στην πραγματικότητα;» αναρωτιέται.

Ενας άλλος θεατής συμπεραίνει ότι ο Τσίπρας μπορεί να πρόδωσε τον λαό του αλλά δεν είχε επιλογή, «είναι πολύ εύκολο να τον λες προδότη όπως τον αποκάλεσε τότε ο Ζαν-Λικ Μελανσόν» (Γάλλος αριστερός πολιτικός).

Ο Γαβράς θεωρεί ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών δεν είναι εύκολος, είναι μάλιστα επιθετικός, αλλά «εξαιρετικός». «Πρέπει να τον αποδεχτείς έτσι όπως είναι. Τα προτερήματά του είναι περισσότερα από τα ελαττώματά του» συμπεραίνει ο σκηνοθέτης. Για τον Αλέξη Τσίπρα εμφανίζεται πιο αυστηρός εξαιτίας του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, γιατί πήρε μια βαριά πολιτική απόφαση «ίσως πολιτικά αναγκαία, αλλά ηθικά απαράδεκτη», δεν σεβάστηκε το αποτέλεσμα της κάλπης. «Αν η Αριστερά δεν έχει ήθος, δεν υπάρχει δημοκρατία, δεν απομένει τίποτα χωρίς ήθος» συμπεραίνει μπροστά στο μουδιασμένο κοινό.

Ο δημοσιογράφος Φαμπιέν Περιέ παίρνει το μικρόφωνο για να διαφοροποιήσει τη θέση του. Σίγουρα το θέμα του ήθους είναι βασικό, αλλά στο βιβλίο-βιογραφία υπάρχουν ορισμένες απαντήσεις μέσα από τις συνεντεύξεις με τον Αλέξη Τσίπρα για το ποιες ήταν οι σκέψεις του για το συμφέρον, την επιβίωση της χώρας. Ο Περιέ διαβεβαιώνει ότι υπήρξαν έντονες συζητήσεις μεταξύ κυβερνητικών στελεχών, όμως αφού μίλησε και με τον Γιάνη Βαρουφάκη, αναρωτιέται «αν υπήρχε πραγματικά έτοιμο σχέδιο Β».

Ενας θεατής τολμάει μια πρώτη απάντηση στο τι πήγε λάθος -«δεν υπήρξε ευρωπαϊκή λαϊκή κινητοποίηση όταν έπρεπε»-, αλλά για τον Κώστα Γαβρά το πρόβλημα είναι πιο βαθύ: «Οι Ελληνες δεν ήταν ενωμένοι» για να αντισταθούν, τώρα πια είναι αργά.

Η ώρα είχε περάσει και η Μισέλ Ρέι-Γαβράς ολοκλήρωσε τη συζήτηση ευχαριστώντας το κοινό: «Ο Κουέντιν Ταραντίνο περιμένει τον σύζυγό μου εδώ και μισή ώρα, πρέπει να φύγει. Καλό σας βράδυ».