Οδικός χάρτης με τριπλό προορισμό

Του απεσταλμένου μας στη Μπρατισλάβα

Το ελάχιστο στο οποίο μπορούσαν να συμφωνήσουν οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης την Παρασκευή ήταν ένας οδικός χάρτης, βάσει του οποίου θα αναζητηθούν λύσεις στα ζητήματα ασφάλειας, μεταναστευτικών ροών και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής.

Οι στόχοι για την ασφάλεια είναι ιδιαίτερα σαφείς και κινούνται στη λογική της σκλήρυνσης των κατασταλτικών και προληπτικών μέτρων, γεγονός που εξηγείται από την πρόθεση των Μέρκελ και Ολάντ να συνδυάσουν τις δικές τους απόψεις.

Σε ό,τι όμως αφορά τις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές, αλλά και τις απαιτήσεις για την κοινωνική και οικονομική πολιτική, οι διατυπώσεις είναι από προσεκτικές μέχρι αόριστες. Καθόλου περίεργο, αν αναλογιστεί κανείς το χάσμα που χωρίζει τον ευρωπαϊκό Νότο με τις χώρες του Βίζεγκραντ και τη Γερμανία και τους δορυφόρους της.

«Ακουσαν τον Νότο»

Ο Αλέξης Τσίπρας μετά τη σύνοδο των «27» εμφανίστηκε «συγκρατημένα αισιόδοξος» για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

«Ηταν λίγους μήνες πριν όταν είχα πρωτοθέσει [την ανάγκη] να μιλήσουμε για την κοινωνική Ευρώπη, και οι περισσότεροι ρωτούσαν τι θα πει αυτό» είπε χαρακτηριστικά, ενώ επισήμανε ότι «η οπτική της Ευρωμεσογειακής Συνόδου της Αθήνας και της Διακήρυξής μας πολύ γρήγορα έφτασε από την Αθήνα στις Βρυξέλλες».

Σημείωσε, μάλιστα, ότι «καλοί είναι οι κανόνες, αλλά κάθε κανόνας, για να μπορεί να λειτουργήσει, πρέπει να έχει και εξαιρέσεις. Και, βεβαίως, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης πρέπει να γίνει “και Ανάπτυξης”». «Εντός του Κάστρου της Μπρατισλάβα είχε προηγηθεί, βέβαια, μια μικρής έκτασης εμπλοκή, καθώς οι ηγέτες είχαν αρχικά ενημερωθεί ότι δεν πρόκειται να υπάρξει κοινό κείμενο συμπερασμάτων.

Ωστόσο, οι συνεργάτες της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου παρέδωσαν στους ηγέτες κείμενο, μεταφρασμένο μάλιστα στις γλώσσες τους, ένδειξη ότι προετοιμαζόταν εν κρυπτώ εδώ και μερικές ημέρες, κάτι που προκάλεσε την αντίδραση πολλών ηγετών.

Οι επισημάνσεις στο κείμενο ήταν από αποσπασματικές μέχρι αόριστες και, μπροστά στον κίνδυνο η σύνοδος να συνοδευτεί από αποτυχία, οι ηγέτες προέκριναν να συμπεριληφθεί η επισήμανση ότι «καλωσόρισαν την ομιλία του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής», που θεωρείται ιδιαίτερα θετική για την Αθήνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική έλλειψη αυτής της αναφοράς αποτελεί ένδειξη της «κόντρας» που έχει ξεσπάσει μεταξύ Ντόναλντ Τουσκ και Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.

Κατά τη διάρκεια των τοποθετήσεων των ηγετών, ο Αλέξης Τσίπρας υπογράμμισε, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ότι «στην Ευρώπη υπάρχει κρίση ενότητας, κρίση εμπιστοσύνης, μια υπαρξιακή κρίση» και εκτίμησε ότι «οι λαοί δεν εμπνέονται από το όραμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», αφού «η ζωή τους τα τελευταία χρόνια δεν βελτιώνεται».

«Αντιθέτως», συνέχισε, «το αίσθημα ανασφάλειας γενικεύεται, οι ανισότητες διευρύνονται και η ανεργία εξαπλώνεται». «Η Ε.Ε. δίνει την αίσθηση ενός γραφειοκρατικού οργανισμού, χωρίς διαφάνεια και συνέπεια στις αποφάσεις», υπογράμμισε και συμπλήρωσε ότι «η Ευρώπη απειλείται από την άνοδο της Ακροδεξιάς και των αντιευρωπαϊκών λαϊκίστικων δυνάμεων».

Εθεσε, μάλιστα, υπόψη των εταίρων του τις εξής πολιτικές προτεραιότητες: απαιτείται, είπε, περισσότερη διαφάνεια και δημοκρατία, ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμοποίησης των ευρωπαϊκών θεσμών έναντι των διακυβερνητικών θεσμών, διατήρηση και ενίσχυση του κοινωνικού κεκτημένου, καθώς η νεολαία αναδεικνύεται σε «καμένη γενιά», ενώ είναι επιτακτική η ανάγκη για από κοινού αντιμετώπιση των προκλήσεων.

Αίσθηση φέρεται να προκάλεσε η αναφορά του πως «αν σε έξι μήνες στη Ρώμη παρουσιάσουμε μόνο γραφειοκρατικούς και διπλωματικούς συμβιβασμούς, χωρίς όραμα, θα έχουμε την ίδια τύχη με την καμπάνια του Bremain».

Επανέλαβε ότι η πρόσφατη ομιλία του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ήταν στη σωστή κατεύθυνση και υπογράμμισε την έννοια της «ευφυούς ευελιξίας» στα δημοσιονομικά, προτείνοντας να υπάρχουν δημοσιονομικές εξαιρέσεις στα κονδύλια για την αντιμετώπιση της ανεργίας.

Ο Αλέξης Τσίπρας επισήμανε ότι πρέπει μεν να ενισχυθεί η ασφάλεια, αλλά με παράλληλη αναβάθμιση του παγκόσμιου και περιφερειακού ρόλου της Ε.Ε. στην αντιμετώπιση κρίσεων στην ευρύτερη περιοχή. Οσον αφορά το προσφυγικό, εμφανίστηκε καυστικός, λέγοντας ότι «η Ακροδεξιά ατζέντα ενισχύει την ίδια την ακροδεξιά, όχι όποιον την υιοθετεί».

Ζήτησε να πάψει το «blame game» ανάμεσα στους εταίρους και επέμεινε μεταξύ άλλων στην ανάγκη συνεργασίας με τρίτες χώρες, στη «δίκαιη αναθεώρηση της Συνθήκης του Δουβλίνου» και την επίσπευση των μετεγκαταστάσεων.

Ο οδικός χάρτης που συμφώνησαν οι ηγέτες περιλαμβάνει:

■ Πλήρης δέσμευση για υιοθέτηση της ευρωτουρκικής συμφωνίας.

■ Παροχή άμεσης βοήθειας από κράτη-μέλη στη Βουλγαρία και συνέχιση της βοήθειας σε άλλες χώρες πρώτης υποδοχής.

■ Δραστηριοποίηση της ευρωπαϊκής συνοροφυλακής και ακτοφυλακής μέχρι το τέλος του έτους.

■ Διάλογος με τρίτες χώρες και εκτίμηση της κατάστασης τον Δεκέμβριο.

■ Αναζήτηση για διεύρυνση της συναίνεσης στην Ε.Ε. για τη μακροχρόνια μεταναστευτική πολιτική, διατηρώντας τις αρχές της υπευθυνότητας και της αλληλεγγύης.

■ Εμβάθυνση της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών ανάμεσα στα κράτη-μέλη.

■ Διασφάλιση ότι, ανεξαρτήτως εθνικότητας, όλα τα πρόσωπα που περνούν τα σύνορα της Ε.Ε. θα ελέγχονται μέσα από διασυνδεμένες λίστες.

■ Προώθηση συστήματος για προληπτικούς ελέγχους.

■ Συστηματικές προσπάθειες ενάντια στη ριζοσπαστικοποίηση μέσα από αποβολή προσώπων και άρνηση εισόδων.

■ Υιοθέτηση σχεδίου για την εξωτερική ασφάλεια και άμυνα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου.

■ Αμεση υιοθέτηση της κοινής διακήρυξης με το ΝΑΤΟ.

Οικονομικές εξελίξεις

■ Απόφαση τον Δεκέμβριο για την επέκταση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων.

■ Επισκόπηση της προόδου σε ζητήματα κοινής αγοράς την άνοιξη του 2017.

■ Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου πρέπει να διασφαλιστεί μια ισχυρή εμπορική πολιτική που συνδυάζει τα οφέλη των ανοικτών αγορών και τις ανησυχίες των πολιτών.

■ Λήψη αποφάσεων τον Δεκέμβριο για στήριξη των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων.

O Mατέο Ρέντσι αρνήθηκε να υπογράψει το κείμενο των τελικών συμπερασμάτων

«Σε λίγο θα μιλάμε για το φάντασμα της Ευρώπης»

ΡΩΜH: Του Θεόδωρου Ανδρεάδη- Συγγελλάκη

O Mατέο Ρέντσι ανέβασε τους τόνους όσο καμιά άλλη φορά στους τριάντα μήνες πρωθυπουργίας του. Στη σύνοδο της Μπρατισλάβας, όπως δήλωσε ο ίδιος, αρνήθηκε να υπογράψει το κείμενο των τελικών συμπερασμάτων και δεν πήρε μέρος στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Φρανσουά Ολάντ και την καγκελάριο Μέρκελ.

Μόλις επέστρεψε στη Ρώμη, δε, εξήγησε στους Ιταλούς για ποιο λόγο διαφοροποίησε τόσο έντονα τη θέση του. «Η λιτότητα απέτυχε, είναι οι άλλοι που παραβιάζουν τους κοινοτικούς κανόνες», είπε ο επικεφαλής της κεντροαριστερής κυβέρνησης της Ρώμης, σε αναλυτική του συνέντευξη στην εφημερίδα «Κοριέρε Ντελα Σέρα».

«Η σύνοδος της Μπρατισλάβας έπρεπε να αποτελέσει τη μεγάλη στροφή, αλλά στην πραγματικότητα εξελίχθηκε σε πολλοστή συνεδρίαση στην οποία μιλήσαμε για λεπτομέρειες, για τα κόμματα ενός κειμένου που αναφέρεται στα πάντα και δεν λέει τίποτα», τόνισε ο Ρέντσι.

Η Ιταλία, δηλαδή, ζητά και θα συνεχίσει να ζητά με έμφαση κυρίως δύο πράγματα: την υπογραφή συμφωνιών με τις αφρικανικές χώρες καταγωγής και διέλευσης των μεταναστών. Και -στο πεδίο της οικονομίας- να ξεπεραστεί, de facto, η εποχή της λιτότητας, με την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων.

Το ιταλικό ΑΕΠ φέτος κινδυνεύει να σημειώσει «αναιμική αύξηση» κατά μόλις 0,7% και ο επικεφαλής του Δημοκρατικού Κόμματος ξέρει καλά ότι πρέπει να δώσει ουσιαστικές απαντήσεις στους πολίτες, αρχίζοντας από την ανάπτυξη.

Εκτός από όλα αυτά, σε δύο μήνες θα πρέπει να αντιμετωπίσει και το δημοψήφισμα για τις συνταγματικές αλλαγές που ενέκρινε το Κοινοβούλιο, με έμφαση στη μείωση των γερουσιαστών. Αν οι ψηφοφόροι εκφραστούν αρνητικά, ο Ματέο Ρέντσι θα αποδυναμωθεί σημαντικά και δεν αποκλείεται να αναγκαστεί τελικά ακόμη και να παραιτηθεί. Κατά συνέπεια, στη φάση αυτή, προέχει το άμεσο πολιτικό του μέλλον και η όλη διάθεση, βέβαια, των πολιτών.

«Αν συνεχίσουμε να ακολουθούμε τον δρόμο αυτό, σε λίγο, αντί για το πνεύμα της Μπρατισλάβας, θα μιλάμε για το φάντασμα της Ευρώπης», δήλωσε στην «Κοριέρε». Και αναφέρθηκε και πάλι με έμφαση στο τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας, καλώντας τη να κάνει επενδύσεις, από τη στιγμή που «μιλάμε για δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ που θα βοηθούσαν όλη την ευρωζώνη». Οι μειλίχιοι διάλογοι με την καγκελάριο, μοιάζουν, πλέον, ανάμνηση άλλων εποχών…