Αποστολή στη Μπρατισλάβα
Tα προβλήματα στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι τόσο πολλά και θεμελιώδη, που οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών, οι οποίοι συναντήθηκαν χτες στην Μπρατισλάβα της Σλοβακίας, δεν θα μπορούσαν παρά να συμφωνήσουν σε ένα γενικόλογο κείμενο εν είδει «οδικού χάρτη» περί των θεμάτων, στα οποία πρέπει να υπάρξει πρόοδος τους επόμενους έξι μήνες.
Φαίνεται όμως ότι επικράτησε δυστοκία για τον βαθμό παρέμβασης των ευρωπαϊκών οργάνων σε υποθέσεις εθνικών κρατών, όπως τα ζητήματα απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας.
Στελέχη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με τις τοποθετήσεις τους στο πνεύμα του Ντόναλντ Τουσκ, άφηναν να εννοηθεί ότι αυτή η παρεμβατικότητα είναι που ώς ένα βαθμό έφερε το «Brexit».
Ολοι οι ηγέτες, παράλληλα, ομνύουν στην ανάγκη διατήρησης της ενότητας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ωστόσο, φαίνεται ότι στο μυαλό τους έχουν διαφορετικά σχέδια και οράματα για τη λειτουργία και τις προτεραιότητες που πρέπει να έχει η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία.
Επιβεβαιώθηκε, δηλαδή, με τον πλέον εμφατικό τρόπο ο σχηματισμός των ομαδοποιήσεων και των διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στα κράτη: Οι συμμετέχοντες στην Ευρωμεσογειακή Διάσκεψη έθεσαν στο προσκήνιο ζητήματα κοινωνικής ατζέντας, αφήνοντας και αιχμές κατά του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, οι τέσσερις του Βίζεγκραντ επέμειναν στην εθνική αναδίπλωση και η Ανγκελα Μέρκελ θέλησε χωρίς αιχμές να κερδίσει χρόνο μπροστά στη δύσκολη πολιτική χρονιά που την περιμένει.
Η Γερμανίδα καγκελάριος, σύμφωνα με πληροφορίες, στην τοποθέτησή της θέλησε να εμφανιστεί ενωτική και γι’ αυτό αρκέστηκε να προχωρήσει σε μια πρώτη διάγνωση των προβλημάτων που διέρχεται η Ευρώπη.
Απέφυγε, μάλιστα, να τοποθετηθεί με σαφήνεια επί των ανοικτών ζητημάτων, επιχειρώντας να ελιχθεί ανάμεσα στις δυο πλευρές, τους Μεσογειακούς και το Βίζεγκραντ.
Ο Αλέξης Τσίπρας ξεαθάρισε τους άξονες της τοποθέτησής του ήδη από τη δήλωση που έκανε προσερχόμενος στο Κάστρο της Πόλης. Αφού εξέφρασε την ελπίδα ότι θα βρεθεί «μια κοινή, θετική βάση», προσέθεσε πως «αυτό που χρειάζεται τώρα η Ευρώπη είναι ένα νέο όραμα και μια συγκεκριμένη ατζέντα για μια αλλαγή».
Συνέχισε, μάλιστα, σημειώνοντας ότι «χρειαζόμαστε μια κοινωνική Ευρώπη με ανάπτυξη, απασχόληση και ευημερία για όλο τον λαό της, για τη νεολαία και όλους τους πολίτες της», αλλά και μια Ευρώπη «που να μπορεί να διαχειριστεί τη μετανάστευση αποτελεσματικά και με ανθρώπινο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που δεν πρέπει να κάνει η Ευρώπη είναι να υπνοβατεί προς τη λάθος κατεύθυνση».
Οι συμμετέχοντες στην Ευρωμεσογειακή Διάσκεψη έκαναν, μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, πράξη τη δέσμευσή τους να τοποθετηθούν βάσει της κοινής τους Διακήρυξης της Αθήνας.
Ο Φρανσουά Ολάντ εστίασε στα θέματα που «καίνε» τη γαλλική πολιτική σκηνή και τον φέρουν πίσω στην κούρσα για την προεδρία: αναφέρθηκε στην έλλειψη κοινωνικής προστασίας και ζήτησε να φτιαχτεί άμεσα ένας οδικός χάρτης που να απαντά στα κρίσιμα ζητήματα για την κοινή άμυνα και ασφάλεια στην ευρωπαϊκή ήπειρο, την ανάπτυξη και τη νεανική απασχόληση.
Φόβος και ανασφάλεια
Ο Πορτογάλος πρωθυπουργός αναφέρθηκε ευθέως στον Γερμανό υπουργό Οικονομικών, αποδοκιμάζοντας τη δήλωσή του για την Ευρωμεσογειακή Διάσκεψη.
Φέρεται να είπε ότι δεν μπορεί ένας υπουργός μιας κυβέρνησης να σχολιάζει με ανοίκειο τρόπο το ποιος συναντάται και με ποιον και γιατί πραγματοποιούνται αυτές οι συναντήσεις.
Ο Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισε σημαντική την παρέμβαση του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, αναγνώρισε ότι στην Ευρώπη κυριαρχεί ανασφάλεια και φόβος για την απώλεια της απασχόλησης και της κοινωνικής προστασίας και επέμεινε ότι στο προσφυγικό χρειάζονται κοινές και συντονισμένες προσπάθειες, καθώς αποτελεί ζήτημα που κανείς δεν μπορεί να αφεθεί μόνος του.
Ο Μαριάνο Ραχόι ακολούθησε τη Διακήρυξη των Αθηνών, μιλώντας όμως μόνο για τα σκέλη της που τον εξυπηρετούν πολιτικά. Μίλησε για την ανάγκη κοινής μεταναστευτικής πολιτικής και ασφάλειας, αναγόρευσε την ανάγκη για ανάπτυξη σε κατεξοχήν ζήτημα έμφασης σε ανταγωνιστικούς τομείς, όπως οι νέες τεχνολογίες και η καινοτομία.
Στην ανάγκη για μια κοινωνική Ευρώπη εστίασε ο Τζόζεφ Μούσκατ, πρωθυπουργός της Μάλτας, που και εκείνος υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για μια κοινή μεταναστευτική πολιτική.
Οι ηγέτες των ευρωμεσογειακών χωρών φαίνεται μάλιστα να βρήκαν σύμμαχο τον Σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργό Στέφαν Λέφβεν, που και εκείνος έθεσε ως προτεραιότητα την οικοδόμηση μιας κοινωνικής Ευρώπης.
Το τέλος των… αρχών
Οι τέσσερις του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία και Σλοβακία) επέλεξαν να εκδώσουν μια εκτενή κοινή δήλωση και να κάνουν σαφείς τις διαθέσεις τους. «Είναι αναγκαίο να ενισχύσουμε τον ρόλο των εθνικών Κοινοβουλίων, τονίζοντας τον σεβασμό των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας» ανέφεραν χαρακτηριστικά. Στο μείζον θέμα, όμως, του μεταναστευτικού και του προσφυγικού ξέχασαν αυτές τις αρχές:
Γι’ αυτούς προέχει η «ενίσχυση της ασφάλειας στον χώρο του Σένγκεν», ενώ υπογράμμισαν ότι «η μεταναστευτική πολιτική πρέπει να βασίζεται στην αρχή της “ευέλικτης αλληλεγγύης”».
Εξήγησαν, μάλιστα, ότι «θα πρέπει να επιτρέπεται στα κράτη-μέλη να αποφασίζουν τα ίδια σχετικά με συγκεκριμένες μορφές συνεισφοράς, λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία και τις δυνατότητές τους. Επιπλέον, οποιοσδήποτε μηχανισμός κατανομής πρέπει να είναι εθελοντικός».
Οσον αφορά όμως τα οικονομικά, εμφανίστηκαν ως οι πιο σκληροί υπερασπιστές της λιτότητας: «Οι κοινές πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ε.Ε. πρέπει να αποσκοπούν στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας.
»Αυτό θα συμβεί τηρώντας υγιείς δημοσιονομικές πολιτικές και με πειθαρχία, με σεβασμό στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης». Κοινώς, αντιτέθηκαν σε κάθε ιδέα ευελιξίας, έστω και αυτής που πρότεινε πρόσφατα ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.
Επόμενο ραντεβού των ηγετών γι’ αυτά τα ζητήματα ορίζεται για τις αρχές Φεβρουαρίου. Μέχρι τότε θα πρέπει να δοθεί βοήθεια στη Βουλγαρία να διαχειριστεί τις μεγάλες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές στα σύνορά της με την Τουρκία.
Πρέπει μάλιστα να αναμένουμε και την τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τα μείζονα ζητήματα. «Δεν θα είναι ανταγωνιστικό στο κείμενο Γιούνκερ, που μοιράστηκε χτες» έλεγε συνεργάτης του Ντόναλντ Τουσκ. Λίγοι τον πίστεψαν.
