Εξανθρωπίζοντας μια προβληματική συμφωνία

Η ταχεία εφαρμογή της πρόσφατης ευρωτουρκικής συμφωνίας για το προσφυγικό, με παράλληλο σεβασμό των διεθνών συμβάσεων και κανόνων, επιβάλλει στην κυβέρνηση να κινηθεί με προσοχή τα επόμενα 24ωρα.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η ψήφιση τις επόμενες ημέρες του σχετικού νομοσχεδίου, που αναμένεται να εισαχθεί στη Βουλή αύριο, Τετάρτη, ενώ οι τελευταίες λεπτομέρειές του οριστικοποιούνται από τους αρμόδιους κυβερνητικούς παράγοντες.

Οι τελευταίοι ξεκαθαρίζουν ότι στο νομοσχέδιο δεν πρόκειται να υπάρξει σε καμία περίπτωση αναγνώριση της Τουρκίας ή άλλης χώρας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας».

Εισάγονται και περιγράφονται, όμως, στο ελληνικό δίκαιο τα κριτήρια της προαναφερθείσης ευρωπαϊκής οδηγίας, τα οποία ωστόσο πρέπει να πληρούνται σωρευτικά. Τα κριτήρια αυτά επιβάλλουν:

● Να μην απειλούνται η ζωή και η ελευθερία του ατόμου λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα ή πολιτικών πεποιθήσεων.

● Η χώρα αυτή να τηρεί την αρχή της μη επαναπροώθησης σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης.

● Να μην υπάρχει κίνδυνος «σοβαρής βλάβης» για τον αιτούντα κατά το άρθρο 15 του Π.Δ. 141/2013 (π.χ. θανατική ποινή ή εκτέλεση ή βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτούντος στη χώρα καταγωγής του ή σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου λόγω αδιάκριτης ασκήσεως βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης).

● Η χώρα αυτή να απαγορεύει την απομάκρυνση κάποιου σε χώρα όπου κινδυνεύει να υποστεί βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία, όπως ορίζεται στο διεθνές δίκαιο.

● Να παρέχεται η δυνατότητα να ζητηθεί το καθεστώς του πρόσφυγα και, στην περίπτωση που ο αιτών αναγνωριστεί ως πρόσφυγας, να του χορηγηθεί προστασία σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης.

● Ο αιτών να έχει σύνδεσμο με την εν λόγω τρίτη χώρα, βάσει του οποίου θα ήταν εύλογο γι’ αυτόν να μεταβεί σε αυτήν.

Πέραν αυτών, με το νομοσχέδιο ιδρύεται «Υπηρεσία Ασύλου» σε πρώτο βαθμό και «Αρχή Προσφυγών» σε δεύτερο βαθμό για την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας (ασύλου).

Επιπρόσθετα ιδρύεται «Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης», ενώ σε άλλο κεφάλαιο προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η ενίσχυση των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, ώστε να αντιμετωπίσουν έκτακτες ανάγκες υποδοχής και φιλοξενίας πολιτών τρίτης χώρας.

Στο αναλυτικό νομοσχέδιο η μέχρι σήμερα «Γενική Γραμματεία Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής» μετονομάζεται σε «Γενική Γραμματεία Μεταναστευτικής Πολιτικής», ενώ συστήνεται έτερη «Γενική Γραμματεία Υποδοχής», που υπάγεται απευθείας στον υπουργό Εσωτερικών, και αποσκοπεί στη διασφάλιση της συνεκτικότητας του σχεδιασμού και της υλοποίησης της πολιτικής υποδοχής αιτούντων διεθνούς προστασίας.

Οσον αφορά την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2013/32, το νομοσχέδιο περιγράφει τις γενικές αρχές και τις εγγυήσεις που απολαμβάνουν οι αιτούντες κατά τη διαδικασία εξέτασης του αιτήματός τους, καθώς και τον ρόλο που θα επιτελέσει η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Ειδικότερα για την περίπτωση μαζικής άφιξης πολιτών τρίτων χωρών, εισάγεται ειδική διαδικασία εξέτασης των αιτημάτων διεθνούς προστασίας.

Η συγκεκριμένη διαδικασία θα πρέπει να είναι ταχύρρυθμη και να ολοκληρώνεται (σε πρώτο και δεύτερο βαθμό) εντός 14 ημερών. Τέλος, ρυθμίζονται θέματα που αφορούν την προκήρυξη διαγωνισμών, την κάλυψη των ελλείψεων σε προσωπικό και τη δυνατότητα πρόσληψης μη μόνιμου προσωπικού.

Χθες οι αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες, που συμμετείχαν σε σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό, συζήτησαν για το χρονοδιάγραμμα των αναγκαίων ενεργειών στο προσφυγικό. Στόχος είναι να ξεκινήσει η επιστροφή μεταναστών προς την Τουρκία στις 4 Απριλίου, σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στην επικαιροποιημένη συμφωνία επανεισδοχής.

Επιπρόσθετα, οι αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες συζήτησαν για την αναγκαία δημιουργία 30.000 θέσεων φιλοξενίας, καθώς και για την εφαρμογή σχεδίου μετακίνησης προσφύγων από την Ειδομένη και τον Πειραιά σε κέντρα φιλοξενίας.