Εφυγε την Πρωτοχρονιά από τη ζωή, σε ηλικία 90 ετών, ο Στέφανος Στεφάνου, ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς.
Ενας ξεχωριστός αγωνιστής και λόγιος της Αριστεράς που διακρίθηκε σε όλο τον δύσκολο βίο του για τη σεμνότητα, το ήθος, την ανιδιοτελή προσφορά, την καθαρότητα και ευρύτητα της σκέψης του, το συγγραφικό του ταλέντο και την εμπιστοσύνη του στους νέους ανθρώπους.
Γιατί αυτοί θα σχεδιάσουν το καλύτερο μέλλον για όλους μας. Πίστευε βαθιά ότι ο προορισμός των αριστερών και όλων μας είναι «να κάνουμε το χρέος μας ως πολίτες, κάτι πέρα από αυτό που κάνουμε για το σαρκίο μας». Και αυτό μπορούμε να το κάνουμε όταν είμαστε ελεύθεροι…
Ο ίδιος, στο λιτό βιογραφικό του που παραθέτει στο εξώφυλλο της αυτοβιογραφικής μαρτυρίας του «Ενας απ’ τους πολλούς της ελληνικής Αριστεράς 1941-1971», (Εκδόσεις Θεμέλιο, 2013, επιμέλεια Χριστίνα Αλεξοπούλου), σημείωνε:
«Ο Στέφανος Δ. Στεφάνου γεννήθηκε στο Σουφλί το 1926, όπου τελείωσε το εξατάξιο γυμνάσιο. Στρατεύθηκε στο αριστερό κίνημα από την εφηβεία του, το 1941.
Υπήρξε γραμματέας της ΟΚΝΕ και της ΕΠΟΝ του γυμνασίου στο Σουφλί, αντάρτης του 81 Συντάγματος του ΕΛΑΣ στα βουνά του Εβρου και περιφερειακό στέλεχος της ΕΠΟΝ. Το 1946 καταδικάστηκε με το Γ’ Ψήφισμα και εξέτισε τετράχρονη φυλάκιση στην Κεφαλλονιά και στη Γυάρο.
Στη συνέχεια εκτοπίστηκε στον Αϊ-Στράτη ώς το 1960 και στην Αθήνα ώς το καλοκαίρι του 1962. Την περίοδο αυτή και ώς το απριλιανό πραξικόπημα διετέλεσε μέλος των κεντρικών οργάνων της Ν. ΕΔΑ και της Νεολαίας Λαμπράκη, και από το 1962 μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ και υποψήφιος βουλευτής της στις εκλογές του 1961, 1963 και 1964.
Η χούντα τον συνέλαβε την 21η Απριλίου και τον κράτησε στα στρατόπεδα της Γυάρου και της Λέρου ώς το 1971. Επαγγελματικά, σαράντα χρόνια τώρα, υπηρετεί το βιβλίο και την εκδοτική παραγωγή, είτε ως συντάκτης-διορθωτής εφημερίδων και περιοδικών, αλλά κυρίως ως επιμελητής σειράς επιστημονικών εκδόσεων».
Το διοικητικό συμβούλιο της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), για την οποία υπήρξε ο πολύτιμος ώς την τελευταία στιγμή «μπαρμπα-νεολαίος Στέφανος», εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:
«Ο Στέφανος Στεφάνου δεν υπήρξε “ένας από τους πολλούς της ελληνικής Αριστεράς”, όπως με μετριοφροσύνη σημείωνε στον τίτλο του τελευταίου του βιβλίου, αλλά μοναδικός και ένα από τα τελευταία υποδείγματα γνήσιου αγωνιστή του ελληνικού εργατικού κινήματος· ο ακάματος νεολαίος μαχητής για τις σοσιαλιστικές ιδέες εδώ και σχεδόν ογδόντα χρόνια.
Μέλος της ΟΚΝΕ, της ΕΠΟΝ, της Νεολαίας της ΕΔΑ, της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ ανήκει πια, από την 1η του μηνός, στο πάνθεον των μεγάλων μορφών της ελληνικής Αριστεράς. Ογδόντα χρόνια στο κίνημα, από τα οποία τα είκοσι και πλέον χρόνια σε εξορίες και φυλακές του μετεμφυλιακού κράτους.
Από το Σουφλί του Εβρου, μεγαλώνοντας στα δύσκολα χρόνια του Μεσοπολέμου μέρα με τη μέρα αφοσιωμένος στη γη, στα καπνά και στη φτωχολογιά του κάμπου, πέρασε στο καμίνι του μεγάλου αντιστασιακού και κοινωνικού αγώνα για να εισπράξει το βαρύ τίμημα και να περάσει τα καλύτερα χρόνια της ζωής του στα κάτεργα των ελληνικών φυλακών και στα ξερονήσια του θανάτου.
»Σαν έτοιμος από καιρό ο Στέφανος επανήλθε στην πολιτική και κοινωνική δράση ύστερα από είκοσι χρονιά εξοριών και φυλακίσεων δίνοντας νέα ζωογόνα πνοή στην ανάπτυξη της ΕΔΑ, στους κοινωνικούς αγώνες στο χωριό και στην πόλη, στο κτίσιμο των νεολαιίστικων οργανώσεων.
Ηταν ο καθοδηγητής του αγροτικού γραφείου νεολαίας στη Θεσσαλονίκη και όλων των τοπικών φοιτητικών οργανώσεων και ο άνθρωπος που ανέβασε οργανωτικά και πολιτικά την αριστερή νεολαία της Θεσσαλονίκης. Υστερα μέσα από το Προεδρείο της Νεολαίας της ΕΔΑ και της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη οργάνωσε και συμμετείχε στους αγώνες της ελληνικής αγροτικής νεολαίας.
»Η μεγάλη του δράση διεκόπη με την επιβολή του χουντικού πραξικοπήματος. Εξόριστος στη Γυάρο και στη Λέρο ήταν ο μεγάλος φίλος, συμπαραστάτης και καθοδηγητής των νέων εκτοπισμένων. Εκεί διαφώνησε με τις βασικές επιλογές της 12ης Ολομέλειας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και έκτοτε παρέμεινε ανέντακτος αριστερός στο χώρο της Ανανεωτικής Πτέρυγας έχοντας μεγάλη συμβολή στην προαγωγή των ανανεωτικών ιδεών.
Ο Στέφανος σε όλη τη ζωή του παρέμεινε μαχητής στην υπόθεση της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού και ένθερμος υποστηρικτής του κυβερνητικού εγχειρήματος της Αριστεράς.
»Μειλίχιος, σεμνός, έχοντας μια καλή κουβέντα για όλους, συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη των Αρχείων της ΕΜΙΑΝ και των ΑΣΚΙ.
Διετέλεσε για πολλά χρόνια μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ).
Επίσης απασχολήθηκε επαγγελματικά για σαράντα και πλέον χρόνια ως συντάκτης και διορθωτής εφημερίδων και περιοδικών και επιμελητής σειρών επιστημονικών βιβλίων όπως οι εκδόσεις της Επιτροπής Ιστορίας του Μορφωτικού Ιδρύματος (ΜΙΕΤ) και του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας (ΙΑ/ΕΤΕ).
Η κληρονομιά
Συνετέλεσε τα μέγιστα στη συγκρότηση των αρχείων της ΕΜΙΑΝ και, εκτός της πολύτιμης αυτοβιογραφίας του “Ενας απ’ τους πολλούς της ελληνικής Αριστεράς”, μας άφησε μία μικρή ιστορική πραγματεία για την πορεία της ιστορίας της αριστερής νεολαίας από το 1945 έως σήμερα καθώς και πολλά του κείμενα σε εκδηλώσεις και στις περιοδικές εκδόσεις της Εταιρείας, Δελτίο της ΕΜΙΑΝ και Αναδρομές».
Ο παλιός του συναγωνιστής Αριστείδης Μανωλάκος είπε προχθές στην ΕΡΤ ότι «ο Στέφανος ήταν ένας από τους αγίους της Αριστεράς. Γνώριζε το μέγεθός του, ήταν ένας από τους πολλούς. Ενας ανιδιοτελής».
Ολοι μας στην «Εφ.Συν.» συλλυπούμαστε τα παιδιά του Κατερίνα και Γιώργο, την κουνιάδα του Ρηνιώ Μίσσιου και όλους τους οικείους του. Η τελετή του αποχαιρετισμού του γίνεται σήμερα Δευτέρα 4 Ιανουαρίου, στις 12.45, στο Νεκροταφείο Ζωγράφου (ιερός ναός Αγίου Νικολάου).
■ Στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.stokokkino.gr/article/1000000000004000/, στην εκπομπή «Η Ιστορία στο Κόκκινο» (της 8ης Φεβρουαρίου 2014), ο Στέφανος Στεφάνου συζητά με την Ιωάννα Παπαθανασίου για τη ζωή του και τη νίκη της Αριστεράς στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015.
Ο δικός μας Στέφανος
Εφυγε όπως έζησε όλη του τη ζωή, σεμνά, ειρηνικά και ανεπαίσχυντα, ο Στέφανος Στεφάνου, ο Στέφανος της καρδιάς και της συνείδησής μας, όλων όσοι είχαμε την τύχη να καθοδηγηθούμε απ’ αυτόν στα χρόνια της Νεολαίας Λαμπράκη.
Ο Στέφανος αυτής της γενιάς που «έτυχε να ‘ναι και καλή σοδειά», που ήταν κατά τον ίδιο «ένας από τους πολλούς της Αριστεράς», αλλά για όσους τον γνώρισαν έστω και λίγο «ένας και μοναδικός», το καλύτερο και αποτελεσματικότερο επιχείρημα της Ιδέας, της Αριστεράς των ονείρων μας.
Που κοντά σε πολλά, μας «δίδαξε» με τον ίδιο του τον εαυτό ότι ο στόχος της, ο Ολοκληρωμένος Ανθρωπος, δεν είναι τερματικός σταθμός αλλά Ορίζοντας…
Τον ευχαριστούμε γι’ αυτό, δεν θα τον αποχαιρετήσουμε ποτέ, θα ‘ναι πάντα μαζί μας και με την αγάπη του, ο ίδιος ένα κορυφαίο κέρδος της δικής μας ζωής.
Αλέκος Γρίμπας, Θεοτόκης Ζερβός
Νίκος Κιάος, Κωστής Χρονάκης
