Παραδοχή Ντάισελμπλουμ: «Υπερβολική η λιτότητα στα δύο πρώτα μνημόνια της Ελλάδας» [βίντεο]

Σημαντικές παραδοχές για τη διαχείριση της ελληνικής κρίσης χρέους έκανε ο τότε πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, μιλώντας σε εκδήλωση για το νέο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο Χιλιοστό».

Όπως ανέφερε, στα δύο πρώτα μνημόνια δόθηκε υπερβολική έμφαση στα μέτρα λιτότητας που ήταν υπερβολικά, όπως είπε, ενώ στα επόμενα επισήμανε ότι αυτά εστίαζαν στις μεταρρυθμίσεις που δεν ήταν λάθος, αλλά απαιτούνταν πάρα πολλά σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο των προσώπων στις διαπραγματεύσεις, τονίζοντας ότι η εμπειρία, η πολιτική επάρκεια και η ικανότητα οικοδόμησης εμπιστοσύνης επηρεάζουν καθοριστικά την πορεία των συζητήσεων. Όπως είπε, επιδίωκε προσωπική επαφή με κάθε νέο υπουργό Οικονομικών, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τις θέσεις και τα περιθώρια κινήσεών του.

«Παίζει τεράστιο ρόλο το ποιος μπαίνει στο δωμάτιο από την πρώτη στιγμή. Πάντα δουλεύεις με τους ανθρώπους που έχεις απέναντί σου. Δεν είναι στο χέρι μου ή του Eurogroup να αποφασίσουμε ποιος θα είναι υπουργός ή ποια θα αναλάβει ένα χαρτοφυλάκιο. Όμως αυτό κάνει πραγματικά τη διαφορά. Η εμπειρία μετράει, όπως και η πολιτική εμπειρία, οι διαπραγματευτικές ικανότητες και η δυνατότητα να χτίζεις σχέσεις εμπιστοσύνης. Για αυτό και κάθε φορά που αναλάμβανε ένας νέος υπουργός, επισκεπτόμουν τις πρωτεύουσες για να δημιουργήσω αυτή τη σχέση, να γνωρίσω το πρόσωπο αυτό, να καταλάβω ποιος είναι, αλλά και να δω από ποιο πολιτικό υπόβαθρο προέρχεται, τι τον κινητοποιεί, ποιοι είναι οι περιορισμοί του και ποιες οι φιλοδοξίες του».

Αναφερόμενος στην περίοδο του 2015, περιέγραψε τις συζητήσεις με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο ως ουσιαστικές, παρά τις μεγάλες διαφορές που υπήρχαν. Αντίθετα, στάθηκε επικριτικός απέναντι στη στάση του Γιάνη Βαρουφάκη, επισημαίνοντας ότι υπήρχε αντίφαση ανάμεσα στην απόρριψη των προγραμμάτων και στην ταυτόχρονη ανάγκη για νέα χρηματοδότηση — κάτι που, όπως υποστήριξε, δυσχέραινε σημαντικά τον διάλογο στο Eurogroup.

«Στις συναντήσεις που είχαμε, με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο παρόντα, η συζήτηση ήταν πραγματικά ουσιαστική και εποικοδομητική. Ξέραμε ότι υπήρχε μεγάλη απόσταση μεταξύ μας, γνωρίζαμε πως η νέα κυβέρνηση ήθελε να απαλλαγεί από μεγάλο μέρος των προηγούμενων συμφωνιών και του παλιού μνημονίου, κάτι που ήταν εξαιρετικά δύσκολο, καθώς οι πιστωτές έπρεπε και πάλι να προσφέρουν στην Ελλάδα δάνεια με ευνοϊκούς όρους. Η δική μας λογική ήταν να επικεντρωθούμε στο περιεχόμενο του προγράμματος. Αργότερα συζητούσαμε αν έπρεπε να αλλάξει το 30% ή το 70% του προγράμματος, αλλά πάντα μιλούσαμε για το περιεχόμενο και τις μεταρρυθμίσεις μέσα σε αυτό. Το πραγματικά προβληματικό σημείο ήταν ότι ο Βαρουφάκης ουσιαστικά έλεγε πως “δεν θέλουμε άλλο πρόγραμμα”. Το υποστήριζε πολύ έντονα. Θυμάμαι ότι ακόμη και πριν από το πρώτο Eurogroup είχε περιοδεύσει στην Ευρώπη – πήγε στη Ρώμη, στο Βερολίνο, στο Λονδίνο και έδωσε πολλές συνεντεύξεις. Ουσιαστικά έλεγε: “Δεν πιστεύουμε σε αυτή την προσέγγιση, δεν θέλουμε άλλο χρέος”. Θεμιτό. Άρα, δεν θέλετε άλλα δάνεια. Όμως μέσα στο Eurogroup έλεγε ταυτόχρονα: “Χρειαζόμαστε περισσότερα δάνεια”. Και αυτή ήταν μια πολύ δύσκολη συζήτηση».

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Ντάισελμπλουμ, στο πλαίσιο του ντοκιμαντέρ, προχώρησε στην αποκάλυψη ότι, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου με τον Γιάνη Βαρουφάκη, δεν άκουγε μετάφραση στα αυτιά του.

Ο πρώην επικεφαλής του Eurogroup υπογράμμισε επίσης ότι η αποκάλυψη των πραγματικών δημοσιονομικών στοιχείων της Ελλάδας είχε σοβαρό αντίκτυπο στην αξιοπιστία της χώρας εντός της Ευρωζώνης. Όπως εξήγησε, η εμπιστοσύνη αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη λειτουργία μιας νομισματικής ένωσης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι μηχανισμοί στήριξης βρίσκονταν ακόμη υπό διαμόρφωση.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν ήταν η μόνη χώρα που επλήγη από την κρίση, αναφέροντας παραδείγματα όπως η Ιρλανδία και τις χώρες της Βαλτικής, οι οποίες εφάρμοσαν αυστηρά προγράμματα προσαρμογής παρά τα χαμηλότερα εισοδήματά τους. Κατά τον ίδιο, συχνά έλειπε η κατανόηση της ελληνικής πλευράς για τις πολιτικές και οικονομικές πιέσεις που αντιμετώπιζαν οι υπόλοιποι εταίροι.

Για την τιμωρία της Ελλάδας λόγω ψευδών δημοσιονομικών στοιχείων, απάντησε: «Όχι, όμως το γεγονός ότι τα πραγματικά στοιχεία ήταν πολύ διαφορετικά από όσα παρουσιάζονταν αρχικά, κάτι που αποκαλύφθηκε νωρίς στην κρίση, επηρέασε φυσικά την εμπιστοσύνη και η εμπιστοσύνη είναι κρίσιμη όταν συμμετέχεις στην Ευρωζώνη. Έχεις κοινό νόμισμα, κοινούς θεσμούς. Παρεμπιπτόντως, στην αρχή της κρίσης δεν υπήρχαν καν πολλοί από αυτούς τους θεσμούς. Δεν υπήρχαν ταμεία διάσωσης, ούτε μηχανισμοί αλληλοστήριξης. Όλα αυτά δημιουργήθηκαν στην πορεία. Όμως το ζήτημα της εμπιστοσύνης δέχθηκε ισχυρό πλήγμα όταν αποκαλύφθηκαν τα πραγματικά στοιχεία για το χρέος και το έλλειμμα της Ελλάδας. Το δεύτερο που πρέπει να καταλάβει κανείς είναι ότι πολλές χώρες της Ευρωζώνης χτυπήθηκαν από την κρίση. Η τραπεζική κρίση ήταν τεράστια στην Ιρλανδία, σημαντική ακόμη και στην Ολλανδία – χρειάστηκε να κρατικοποιήσουμε τρεις τράπεζες. Υπήρχαν και οι χώρες της Βαλτικής, που συμμετείχαν επίσης στο Eurogroup, οι οποίες είχαν ήδη περάσει μια σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση και αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν πολύ σκληρά προγράμματα προσαρμογής. Το κατά κεφαλήν εισόδημά τους ήταν χαμηλότερο από της Ελλάδας. Αυτό ήταν κάτι που με εντυπωσίαζε. Οι Έλληνες υπουργοί έμπαιναν στην αίθουσα με τη δική τους πολιτική πραγματικότητα και τις δικές τους φιλοδοξίες, αλλά υπήρχε πολύ μικρή κατανόηση για το πλαίσιο μέσα στο οποίο βρίσκονταν οι υπόλοιποι. Θυμάμαι έντονες αντιπαραθέσεις ανάμεσα στον υπουργό Οικονομικών της Λιθουανίας και τον Γιάνη Βαρουφάκη. Ο Λιθουανός υπουργός προσπαθούσε να εξηγήσει ποια ήταν η δική του πολιτική πραγματικότητα: είχαν περάσει ένα εξαιρετικά σκληρό πρόγραμμα προσαρμογής, ήταν φτωχότερη χώρα από την Ελλάδα και αναρωτιόταν γιατί έπρεπε να στηρίξουν ξανά την Ελλάδα με δάνεια με ευνοϊκούς όρους. Το πλαίσιο των άλλων χωρών δεν έγινε ποτέ πραγματικά κατανοητό — ή ίσως ο Βαρουφάκης δεν ήθελε να καταλάβει από ποια θέση μιλούσαν οι υπόλοιποι υπουργοί. Κάναμε λάθη στο πρόγραμμα; Απολύτως. Αλλά πάντα μου έκανε εντύπωση το γεγονός ότι δεν υπήρχε ουσιαστική προσπάθεια να γίνει κατανοητό τι συνέβαινε και στην υπόλοιπη Ευρωζώνη. Η Ελλάδα δεν ήταν η μόνη χώρα εκείνη την περίοδο που είχε περάσει ή βρισκόταν εν μέσω μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης».

► Το ντοκιμαντέρ «Στο Χιλιοστό», σε σκηνοθεσία των Ελένη Βαρβιτσιώτη και Βικτώρια Δενδρινού, επιχειρεί να αναδείξει τις κρίσιμες στιγμές του 2015, όταν η χώρα βρέθηκε κοντά σε οικονομική κατάρρευση. Η πρώτη προβολή πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη, παρουσία πολιτικών και θεσμικών παραγόντων, μεταξύ των οποίων ο τότε πρόεδρος του Euroworking group, Τόμας Βίζερ, ο Προκόπης Παυλόπουλος και ο Νίκος Παππάς. Την εκδήλωση παρουσίασε ο πρόεδρος του ΣΚΑΪ, Κωνσταντίνος Ζούλας.