Μια ρύθμιση που επιδιώκει να ενισχύσει την εκλογική διαφάνεια και, παράλληλα, να βάλει τέλος σε φαινόμενα αθέμιτου (αν μη τι άλλο) ανταγωνισμού μεταξύ υποψήφιων βουλευτών του ίδιου κόμματος εξετάζει το υπουργείο Εσωτερικών, κατόπιν ερωτήσεων βουλευτών της Ν.Δ. αλλά και καταγγελιών για σταυρονοθεία από κομματικούς μηχανισμούς σε βάρος υποψηφίων της ίδιας της συντηρητικής παράταξης. Η ρύθμιση που εξετάζεται μοιάζει απλή: ουσιαστικά έρχεται να προστεθεί ένα «κουτάκι» στα ψηφοδέλτια των κομμάτων. Στοχεύει όμως να μειώσει ή ακόμα και να εκμηδενίσει φαινόμενα που λέγεται ότι αποτελούν «κοινό μυστικό», το οποίο ουδείς παραδέχεται δημοσίως: την αυθαίρετη προσθήκη σταυρών σε ψηφοδέλτια από κομματικούς αντιπροσώπους κατά την καταμέτρηση των ψήφων σε κατά τόπους εκλογικά κέντρα, ακόμα και σταυρωμένων ψηφοδελτίων που… παρεισφρέουν σε τσέπες παππούδων και γιαγιάδων. Εν ολίγοις, επιδιώκει να κόψει τα… μακριά χέρια των κομματικών μηχανισμών.
Το κουτάκι
Ειδικότερα, η υπό εξέταση ρύθμιση θα προβλέπει κάτι που ισχύει ήδη, αλλά μόνο για την επιστολική ψήφο των ευρωεκλογών. Στα ψηφοδέλτια που προορίζονται για τις εθνικές κάλπες και με τα οποία ψηφίζουν αυτοπροσώπως οι ψηφοφόροι θα προστεθεί ένα κουτάκι. Στο κουτάκι αυτό ο ψηφοφόρος θα σημειώνει το πλήθος των σταυρών που έχει επιλέξει να τοποθετήσει σε υποψηφίους.
Ας παραθέσουμε ένα παράδειγμα: στην εκλογική περιφέρεια της Α΄ Αθηνών ο ψηφοφόρος μπορεί να «σταυρώσει» έως 4 υποψηφίους. Πιθανόν να επιλέξει να τοποθετήσει σταυρό δίπλα σε τρία ή σε δύο μόνο ονόματα. Ετσι λοιπόν θα σημειώσει στο κουτάκι τον αριθμό των σταυρών που έβαλε. Ποια η χρησιμότητα αυτής της ρύθμισης; Αποτρέπει την πιθανότητα να προστεθούν στο ίδιο το ψηφοδέλτιο επιπλέον σταυροί σε υποψηφίους με ισχυρό μηχανισμό, τους οποίους ο ψηφοφόρος δεν επέλεξε.
Πρόκειται για μια πρακτική που θεωρείται ότι αποτελεί «κοινό μυστικό», χωρίς όμως να καταγγέλλεται επώνυμα. Ωστόσο, έχει στηλιτευτεί σε δημόσια αρθρογραφία και έχει αποτυπωθεί και σε επίσημο έγγραφο ερώτησης στη Βουλή. Πιο συγκεκριμένα, σχετική ερώτηση κατέθεσε τον περασμένο Ιανουάριο ο βουλευτής της Ν.Δ. που εκλέχθηκε στην εκλογική περιφέρεια του Βόρειου Τομέα της Β΄ Αθηνών, Δημήτρης Καιρίδης, προς τον υπουργό Εσωτερικών Θόδωρο Λιβάνιο.
Εξήρε την εισαγωγή της «καινοτομίας» του «κουτιού» όπου αναγράφει ο ψηφοφόρος τον αριθμό των σταυρών προτίμησής του στο επιστολικό ψηφοδέλτιο. Επισήμανε ότι «το ζήτημα της καταμέτρησης των σταυρών προτίμησης έχει, στο παρελθόν, προκαλέσει πολλές διαμάχες μεταξύ υποψηφίων, αλλά και δικαστικές προσφυγές». Και παρέπεμψε σε άρθρο του Ανδρέα Δρυμιώτη στην «Καθημερινή», στο οποίο ο πολιτικός αναλυτής ανέφερε πως «είναι σε όλους γνωστό ότι κατά τη διαλογή των ψηφοδελτίων στο εκλογικό τμήμα οι κομματικοί αντιπρόσωποι προσθέτουν σταυρούς σε υποψηφίους της προτίμησής τους. Η πρακτική αυτή, της οποίας κανένας δεν γνωρίζει την έκταση, “φαλκιδεύει” την εκλογή των βουλευτών», συμπλήρωνε ο αρθρογράφος. Με την ερώτησή του στη Βουλή, ο κ. Καιρίδης ρωτούσε τον υπουργό Εσωτερικών εάν είναι στις προθέσεις του να επεκτείνει το «κουτάκι» της αναγραφής του αριθμού σταυρών προτίμησης και στις εθνικές εκλογές, σε κάθε ψηφοδέλτιο «είτε επιστολικό είτε διά ζώσης».
Η επέκταση του «κουτιού» και στα ψηφοδέλτια που προορίζονται για τις εθνικές κάλπες «εξετάζεται, όπως κάθε πρόταση που μπορεί να βελτιώσει τη διεξαγωγή της εκλογικής διαδικασίας», απάντησε ο κ. Λιβάνιος τον περασμένο Απρίλιο. Ωστόσο, τον Μάιο η ερώτηση για το «κουτάκι» στα ψηφοδέλτια επανήλθε σχεδόν πανομοιότυπη, αυτήν τη φορά με τις υπογραφές 8 βουλευτών της Ν.Δ. Πέρα από τον κ. Καιρίδη, συνυπέγραψαν οι Θεόδωρος Καράογλου (Β΄ Θεσσαλονίκης), Μακάριος Λαζαρίδης (Καβάλας), Δημήτρης Μαρκόπουλος (Β΄ Πειραιώς), Στέλιος Πέτσας (Ανατολικής Αττικής), Γιώργος Κωτσός (Καρδίτσας), Σοφία Βούλτεψη (Νότιου Τομέα Β΄ Αθηνών) και Περικλής Μαντάς (Μεσσηνίας).
Με τη συγκεκριμένη ερώτηση το αίτημα των βουλευτών για την προσθήκη του «κουτιού» αναγραφής σταυρών επεκτάθηκε και για τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Το δε ύφος της ερώτησης ήταν πιο αυστηρό και ζητούσαν από τον υπουργό Εσωτερικών να μάθουν όχι μόνο εάν υπάρχει πρόθεση, αλλά και σχεδιασμός και χρονοδιάγραμμα για το «κουτάκι». Η ερώτηση των «8» παραμένει προσώρας αναπάντητη.
Σε σχετικό ερώτημα της «Εφ.Συν.» προς το υπουργείο Εσωτερικών δόθηκε η απάντηση ότι η ρύθμιση «θα εξεταστεί όταν έρθει η ώρα». Πληροφορίες της εφημερίδας μας, ωστόσο, αναφέρουν ότι το υπουργείο προσανατολίζεται στο να προωθήσει τη ρύθμιση στις αρχές του 2026 με νομοσχέδιο που θα προτείνει την επέκταση της επιστολικής ψήφου και στις εθνικές εκλογές (σήμερα η επιστολική εφαρμόζεται μόνο στις ευρωεκλογές).
Η ερώτηση
Αξίζει να σημειωθεί το έντονο ενδιαφέρον που έχει εκφραστεί για τη συγκεκριμένη ρύθμιση από πλευράς βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος. Με αφορμή την ερώτηση των «8» είχαν δημοσιευτεί σε ρεπορτάζ πληροφορίες που εμφάνιζαν βουλευτές και υπουργούς να καταγγέλλουν φαινόμενα σταυρονοθείας, έκπληκτοι από την πτώση τους στην κατάταξη της σταυροδοσίας στην εκλογική τους περιφέρεια. Δεν περνά επίσης απαρατήρητο ότι στη σημερινή επικαιρότητα κυριαρχούν σενάρια για αλλαγή του εκλογικού νόμου με στόχο τη διευκόλυνση της αυτοδυναμίας του πρώτου κόμματος. Ενισχύεται λοιπόν η αίσθηση ότι επικρατεί τεράστιο αίσθημα αγωνίας στους βουλευτές της Ν.Δ. για την επανεκλογή τους. Ορισμένοι μάλιστα δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο μια ομάδα βουλευτών της Ν.Δ. να τρέξει να… προλάβει το υπουργείο Εσωτερικών και να καταθέσει στη Βουλή τροπολογία για το «κουτάκι» αναγραφής σταυρών τους επόμενους μήνες.
Η ρύθμιση με το «κουτάκι» θεωρείται ότι θα περιορίσει και το φαινόμενο των «σταυρωμένων» ψηφοδελτίων που μοιράζονται σε ψηφοφόρους από επιτελεία υποψηφίων. Για να εφαρμοστεί μια τέτοια ρύθμιση δεν απαιτείται πλειοψηφία 2/3 στη Βουλή, δηλαδή 200 βουλευτές, αλλά απλή πλειοψηφία.
