Το 78,3% των υποψηφίων για τις ευρωεκλογές είναι άνδρες, αφήνοντας μόλις το 21,7% για τις γυναίκες υποψηφίους. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, οι άνδρες εμφανίστηκαν κατά 84,4% σε δελτία ειδήσεων και ενημερωτικές εκπομπές της τηλεόρασης και οι γυναίκες 15,6%.
Η ισότητα φύλου στα ΜΜΕ και την πολιτική θα έπρεπε να είναι αυτονόητη, αλλά δεν είναι. Τα προκαταρκτικά ευρήματα από το ερευνητικό έργο του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) «Ισότητα Φύλου στα ελληνικά ΜΜΕ και την πολιτική», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη και πραγματοποιείται με χρηματοδότηση του Ιδρύματος «Χάινριχ Μπελ», καταγράφουν μια ιδιαίτερα αρνητική κατάσταση.
Η Ελλάδα ξεχωρίζει ως μια ιδιαίτερα αρνητική περίπτωση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσον αφορά την έμφυλη (αν)ισότητα. Οπως σημειώνουν οι συντάκτες της έκθεσης, Γιώργος Κατσαμπέκης, Σοφία Καναούτη και Μανίνα Κακεπάκη, η χώρα είχε τη χειρότερη βαθμολογία στην Ε.Ε. στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων του EIGE το 2022, για να βελτιωθεί ελαφρώς μόνο το 2023, καταλαμβάνοντας πλέον την 24η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ε.Ε.
Η κεντρική υπόθεση εργασίας τους είναι ότι οι πιθανές ανισορροπίες στην εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών στη σφαίρα των μέσων ενημέρωσης μπορεί να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων (καθώς μπορεί να τείνουν να ψηφίσουν υποψηφίους/ες που είναι πιο ορατοί/ές), ενώ και η κυρίαρχη δημοσιογραφική κουλτούρα ενδέχεται να παράγει και αναπαράγει τις έμφυλες προκαταλήψεις. Στη συνέχεια, παρουσιάζουν ορισμένα βασικά προκαταρκτικά ευρήματα της έρευνάς τους με βάση τη μέτρηση της παρουσίας ανδρών και γυναικών σε τηλεοπτικά προγράμματα μεταξύ 10 και 27 Μαΐου 2024, καλύπτοντας ουσιαστικά το πρώτο μισό της προεκλογικής εκστρατείας για τις ευρωεκλογές του 2024.
Το δείγμα περιλαμβάνει επτά τηλεοπτικούς σταθμούς πανελλαδικής εμβέλειας, συμπεριλαμβανομένης της ΕΡΤ, καλύπτοντας έτσι το μεγαλύτερο μέρος της τηλεθέασης στην Ελλάδα, δίνοντάς μας μια αντιπροσωπευτική εικόνα του χώρου. Εστιάζουν ιδιαίτερα στους/στις πολιτικούς και τους/τις υποψηφίους/ες για τις επικείμενες ευρωεκλογές, καθώς και στους/στις εμπειρογνώμονες/πανεπιστημιακούς και τους/τις δημοσιογράφους/σχολιαστές-στριες.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, μεταξύ όλων των κατηγοριών που έχουν κωδικοποιηθεί, το 84,4% είναι άνδρες, με μόνο το 15,6% να είναι γυναίκες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η παρουσία των γυναικών στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης τοποθετείται λίγο κάτω από το ποσοστό των γυναικών που εξελέγησαν στις ευρωεκλογές του 2019, δηλαδή πέντε σε σύνολο είκοσι ενός ευρωβουλευτών, αντιπροσωπεύοντας έτσι το 23,8% των Ελλήνων ευρωβουλευτών.
Αντικατοπτρίζει δε ακόμη ακριβέστερα το ποσοστό των γυναικών που εκλέγονται στο ελληνικό Κοινοβούλιο, το οποίο σήμερα ανέρχεται στο 22,7%, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης προσαρμόζουν την παρουσία ανδρών και γυναικών στα προγράμματά τους σύμφωνα με την έμφυλη εκπροσώπηση στα εθνικά και ευρωπαϊκά νομοθετικά σώματα. Αν και το ερώτημα αν έκανε «η κότα το αυγό ή το αυγό την κότα» εδώ θα ήταν απολύτως εύλογο και θεμιτό, λένε οι ερευνητές.
Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες εμφανίζονται περισσότερο στις βραδινές ειδήσεις και λιγότερο στα πρωινά προγράμματα. Ωστόσο, οι λίγες γυναίκες που τα καταφέρνουν να μιλήσουν στην τηλεόραση κατανέμονται πιο ομοιόμορφα μεταξύ πρωινών και βραδινών ειδήσεων, ενώ οι άνδρες εμφανίζονται πολύ περισσότερο στις βραδινές ειδήσεις.
«Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω ευρήματα, μαζί με τη συνολική αξιολόγηση του υλικού που έχουμε επεξεργαστεί και αναλύσει, διαπιστώνουμε ότι μέχρι στιγμής, η προεκλογική εκστρατεία που εκτυλίσσεται στην Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στα τηλεοπτικά δίκτυα, είναι συντριπτικά ανδροκρατούμενη, με τις γυναίκες να έχουν σημαντικά λιγότερες ευκαιρίες να εμφανιστούν στα μέσα ενημέρωσης», καταγράφουν οι ερευνητές.
«Επιπλέον, η εκστρατεία φαίνεται να επικεντρώνεται γύρω από τους αρχηγούς των κομμάτων, σχεδόν όλοι άνδρες -με εξαίρεση μία γυναίκα, τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, αρχηγό του κόμματος Πλεύση Ελευθερίας-, παρόλο που δεν είναι υποψήφιοι για τις ευρωεκλογές του 2024, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο έντονη την έντονη ανισορροπία μεταξύ των φύλων. Αυτό, φυσικά, έχει να κάνει με το γεγονός ότι η αντιμετώπιση των ευρωεκλογών ως εθνικών αναμετρήσεων “δεύτερης τάξης” βρίσκει μια μάλλον ιδεοτυπική έκφραση στο ελληνικό πολιτικό πλαίσιο», συμπληρώνουν.
Μένει να δούμε αν αυτή η ανισορροπία θα αντικατοπτριστεί στην υπερεκπροσώπηση των ανδρών μεταξύ των Ελλήνων ευρωβουλευτών όταν βγουν τα αποτελέσματα, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν.
