«Τι είναι αυτό που κάνει την ξεραΐλα να έχει μυρουδιά; Χόρτα μηδέν, χλόη μηδέν, δέντρα… Αχ πού είναι του Φιλοπάππου με τα πευκάκια και το θυμάρι! Αχ, λίγο βουναλάκι πράσινο! Θε, στείλε λίγη Αττική σ’ αυτό το κάτεργο της Ελ Ντάμπα. Λίγο πράσινο, φωνάζει. Ομως, τι μυρίζει; Σιδερόσκονη είναι η έρημος που φτάνει στα πλεμόνια του. Θα ’ταν κάποτε εδώ ο πάτος της θάλασσας».
Ο πολυσχιδής και πολυγραφότατος Δημήτρης Χριστοδούλου ήταν πάνω απ’ όλα ποιητής και θα ήταν αδύνατο να μην ανοίξει αρκετές λυρικές παρενθέσεις, όπως η παραπάνω, στην κατά τα άλλα κοφτή και κοφτερή σαν λεπίδα αφήγησή του, στο μυθιστόρημα «Ελ Ντάμπα» που προσφέρει η «Εφημερίδα των Συντακτών» στους αναγνώστες, αυτό το Σάββατο 6 Απριλίου. Κι αυτές οι ποιητικές παρενθέσεις μπαίνουν στα όνειρα και τις ονειροπολήσεις του Αρη, του μόλις δεκαεξάχρονου πρωταγωνιστή του βιβλίου, που βρέθηκε κατά τύχη στο πιο «διάσημο» από τα στρατόπεδα κράτησης ΕΑΜιτών, ΕΛΑΣιτών και κομμουνιστών στην Αίγυπτο, που έστησαν οι Αγγλοι «σύμμαχοι», μετά τα Δεκεμβριανά. Ο Αρης πλήρωσε με μια σύλληψη «χύμα» την πείνα του και την αποκοτιά του να πάει στην Ομόνοια να αγοράσει ένα καρβέλι ψωμί.
Το «Ελ Ντάμπα» είναι η περιγραφή της σκληρής καθημερινότητας στο κολαστήριο στο οποίο κλείστηκαν χιλιάδες αγωνιστές της απελευθέρωσης από τους ναζί, μετά την «κατάληψη» της Αθήνας από τα βρετανικά στρατεύματα του Σκόμπι. Είναι ταυτόχρονα η εμπειρία μύησης του ανυποψίαστου έφηβου Αρη στον κόσμο της πολιτικής, της αντίστασης, του ένοπλου αγώνα, της συνωμοτικής δράσης, της διαφώτισης, των διαφωνιών και των αντιπαραθέσεων εντός του ΕΑΜΙκού κινήματος και του ΚΚΕ, από τον Δεκέμβρη του 1944 μέχρι την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας το 1945, που έδωσε το «πράσινο φως» για την «απελευθέρωση» των αριστερών κρατουμένων και την επιστροφή τους στην Ελλάδα, όπου τους περίμενε μια ακόμη διάψευση και η ανελέητη επίθεση από Χίτες και δωσίλογους.
Η μύηση του γεμάτου απορίες Αρη είναι μια σειρά από απορίες διατυπωμένες με εφηβική αφέλεια και απαντημένες με λόγια ή με σκληρά γεγονότα, με πείνα, απομόνωση, ξύλο. «Τι είναι στρατηγείο;», «Τι είναι απεργία;», «Τι είναι φράξια;», «Τι είναι τσιράκι;», «Τι είναι επανάσταση;». Ο Δημήτρης Χριστοδούλου ήταν μόλις είκοσι χρόνων, όταν και ο ίδιος, ως ΕΑΜίτης, συνελήφθη στα Δεκεμβριανά και μεταφέρθηκε μαζί με τουλάχιστον άλλους 10.000 αριστερούς και αντιστασιακούς στο Ελ Ντάμπα.
Επομένως, η εμπειρία του ήρωα που επιλέγει για το μυθιστόρημά του έχει, αυτονόητα, πολλά στοιχεία από τα δικά του βιώματα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Και το «Ελ Ντάμπα», αν και μυθιστόρημα, έχει την αυθεντικότητα της μαρτυρίας και του ντοκουμέντου. Εξάλλου, όσα διαδραματίζονται στο αφρικανικό κολαστήριο, υπό το βλέμμα των Αγγλων «δεσμοφυλάκων» -η πείνα, η βία και οι στερήσεις, η αυτο-οργάνωση των κρατουμένων, η απεργία πείνας, οι εξεγέρσεις, τα «σεμινάρια» διαφώτισης- είναι καταγεγραμμένα τόσο σε ιστορικά ντοκουμέντα όσο και σε άλλα αυτοβιογραφικά βιβλία, όπως αυτό του Μίμη Φωτόπουλου, επίσης με τον τίτλο «Ελ Ντάμπα».
