Βασικά χαρακτηριστικά του κόσμου στον οποίο ζούμε είναι η πολυπλοκότητα, η τεχνολογική καινοτομία και, κατά συνέπεια, η ταχύτητα της αλλαγής σε επίπεδο υλικής και άυλης παραγωγής, νοοτροπιών, τρόπων ζωής και κοινωνικών σταθερών. Αυτή η ρευστότητα καθιστά τη γνώση το βασικότερο εφόδιο στην προσπάθεια κατανόησης του σύνθετου κοινωνικού περιβάλλοντος και, ενδεχομένως, στην αλλαγή του.
Οι Ρεμί Νουαγιόν και Φιλίπ Βιόν-Ντιρί, δυο νέοι Γάλλοι δημοσιογράφοι, γεννημένοι αμφότεροι το 1990 και συγγραφείς του βιβλίου «Οι νέες ιδέες», εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση της συναδέλφου Βάλιας Καϊμάκη, συνεισφέρουν σημαντικά στην εκλαΐκευση και συνόψιση των βασικών ρευμάτων σκέψης της εποχής μας, εν είδει ενός «οδηγού επιβίωσης».
Στα «Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα» του 1844 ο Μαρξ γράφει: «Το ζώο είναι ταυτόσημο με τη ζωτική του δραστηριότητα. Δεν ξεχωρίζει από τη δραστηριότητα αυτή. Το ζώο είναι η ίδια η δραστηριότητα. Ο άνθρωπος, όμως, κάνει την ίδια τη ζωτική του δραστηριότητα αντικείμενο της θέλησής του και της συνείδησής του. Ο άνθρωπος έχει μια συνειδητή ζωτική δραστηριότητα». Το απόσπασμα αυτό αφορά το θέμα της αλλοτρίωσης, κάτι που σημαίνει ότι οι περισσότεροι από εμάς αδυνατούμε να κάνουμε τη ζωτική μας δραστηριότητα «αντικείμενο της συνείδησής μας», πρόβλημα που ταλανίζει τις μετανεωτερικές κοινωνίες και μας αφήνει έρμαιο της πολιτικής αποξένωσης, του καταναλωτισμού και, πολλές φορές, της εθελοδουλείας.
Το βιβλίο των Νουαγιόν και Βιόν-Ντιρί συμβάλλει ακριβώς στο να συνειδητοποιήσουμε τις συντεταγμένες των καιρών, αποτελώντας μια πυξίδα προσανατολισμού στον 21ο αιώνα και ένα καλειδοσκόπιο των ιδεών του. Κατηγοριοποιώντας μια θεματική σύγχρονων προβληματισμών μάς δίνει τη δυνατότητα να υψωθούμε για λίγο πάνω από την καθημερινότητα και να έχουμε το πλεονέκτημα ενός overview, δηλαδή μιας σφαιρικής εικόνας του τοπίου των ιδεών που απλώνονται μπροστά μας.
Το πλεονέκτημα του βιβλίου είναι ότι παραθέτει αναλυτικά τις διαφορετικές και συχνά συγκρουόμενες απόψεις που αφορούν κάθε ξεχωριστό θέμα, χωρίς να εκφυλίζεται σε κανένα σημείο στον μεταμοντέρνο σχετικισμό. Αντίθετα, παρουσιάζει κάθε σύγχρονο πρόβλημα στις ιστορικές του διαστάσεις και σχεδόν πάντα στη μελλοντική προοπτική του.
Οι συγγραφείς καταπιάνονται με θέματα που συνήθως διχάζουν, αλλά οδηγούν και σε έναν παραγωγικό διάλογο. Ετσι, ξεκινούν από το Βασικό Εγγυημένο Εισόδημα, το θέμα των «κοινών» (commons), το ζήτημα του ποια δημοκρατία χρειαζόμαστε τον 21ο αιώνα, τη σχέση μας με τα ζώα και έννοιες όπως ο βιγκανισμός, ο αντισπισισμός και η ηθική κρεοφαγία. Και συνεχίζουν με τον «διανθρωπισμό» (transhumanism), το bitcoin, τον «λαϊκισμό», την «αποανάπτυξη», τον φεμινισμό και την «ουμπεροποίηση» της οικονομίας.
Το βιβλίο συμπληρώνεται από μια πλήρη βιβλιογραφία ανά κεφάλαιο για όποιον σκοπεύει να ασχοληθεί περαιτέρω με τα θέματα που αναλύει και προειδοποιεί τον αναγνώστη πως, παρότι τα αντικείμενα με τα οποία καταπιάνονται οι συγγραφείς φαντάζουν αποκομμένα, στην πραγματικότητα συνθέτουν τη μεγάλη εικόνα των ιδεών και των προβληματισμών της εποχής μας.
Είναι πράγματι αξιοθαύμαστο το ότι οι Νουαγιόν και Βιόν-Ντιρί κατορθώνουν να εκλαϊκεύσουν τις βασικές ιδεολογικές συντεταγμένες του 21ου αιώνα χωρίς να τις εκχυδαΐσουν και μάλιστα με τρόπο αρκετά πλήρη και επαρκή για τον μέσο πολίτη. Οπως λένε και οι ίδιοι, «ελπίζουμε να συμβάλαμε στην αποσαφήνιση των ζητημάτων και να προσφέραμε στον αναγνώστη μια καλή πύλη εισόδου στον αυριανό κόσμο»! Οσοι πιστοί…
