Πέθανε ο Βάσος Λυσσαρίδης

Ο Βάσος Λυσσαρίδης, ο πολιτικός που συνέδεσε το όνομά του με τις πιο δύσκολες στιγμές της ταραχώδους νεότερης ιστορίας της Κύπρου, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 100 ετών. Ηταν ο τελευταίος του κύκλου των ιστορικών Κυπρίων πολιτικών από την εποχή της Ανεξαρτησίας το 1960: του Γλαύκου Κληρίδη, του Εζεκία Παπαϊωάννου, του Σπύρου Κυπριανού και του Τάσσου Παπαδόπουλου.

Στη μακρά πολιτική διαδρομή του, ο Β. Λυσσαρίδης έθεσε τη σφραγίδα του ως ο ιδρυτής το 1969 της Ενιαίας Δημοκρατικής Ενωσης Κέντρου, του γνωστού σήμερα Σοσιαλιστικού Κόμματος ΕΔΕΚ. Εκλεγμένος βουλευτής επί 46 χρόνια (1960-2006), διετέλεσε πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων (1985-1991), που ήταν η πιο κορυφαία και πιο δημιουργική περίοδος της πολιτικής του σταδιοδρομίας.

Ο Βάσος Λυσσαρίδης, ο «γιατρός», γεννήθηκε στα Λεύκαρα στις 13 Μαΐου 1920. Σπούδασε Ιατρική στην Αθήνα και όταν επέστρεψε στην Κύπρο, παρά τις αριστερές πεποιθήσεις του, ήταν υπέρμαχος της Ένωσης με την Ελλάδα. Συμμετείχε στον αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959. 

Στη Διάσκεψη του Λονδίνου το 1959, υπήρξε μέλος της αποστολής της Ελληνικής Κοινότητας της Κύπρου, αλλά τάχθηκε εναντίον των Συμφωνιών Ζυρίχης – Λονδίνου για την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, υπήρξε σταθερός υποστηρικτής του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, με τον οποίο συνδέθηκε στενά και υπήρξε για χρόνια προσωπικός γιατρός του.

Ως σοσιαλιστής ηγέτης μαζί με τον συνιδρυτή της ΕΔΕΚ Τάκη Χατζηδημητρίου ανέπτυξαν αξιόλογη αντιδικτατορική δράση, με ισχυρούς δεσμούς με το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ), τον Ανδρέα Παπανδρέου και, μετά, κατά τη Μεταπολίτευση, με το αδελφό Κόμμα ΠΑΣΟΚ.

Στις πιο δραματικές ημέρες της Κύπρου, πριν και κατά το πραξικόπημα του 1974, ο Β. Λυσσαρίδης στάθηκε δίπλα στον Μακάριο. Η ΕΔΕΚ διέθετε ένοπλες ομάδες οι οποίες πρόβαλαν αξιόλογη αντίσταση εναντίον των πραξικοπηματιών. Στα ερείπια που άφησε η τουρκική εισβολή η οποία ακολούθησε, ο Λυσσαρίδης έγινε στόχος δολοφονικής απόπειρας της ΕΟΚΑ Βήτα, στη διάρκεια της οποίας σκοτώθηκε ο οργανωτικός γραμματέας της νεολαίας της ΕΔΕΚ, Δώρος Λοΐζου. 

Η πολιτική ιδεολογία του Β. Λυσσαρίδη αντλούσε κυρίως από τα κινήματα του Τρίτου Κόσμου. Είχε στενούς δεσμούς με τα εθνικοαπελευθερωτικά σοσιαλιστικά κινήματα των Αράβων. Η προσωπικότητά του ήταν έντονη από κάθε άποψη. Διέθετε ρητορικές ικανότητες και έντονα ασυμβίβαστο πολιτικό λόγο. Καθόρισε το στίγμα της πολιτικής της ΕΔΕΚ στο Κυπριακό, που παραμένει μέχρι σήμερα σχεδόν αναλλοίωτο. Στις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις δεν κατάφερε να εκφράσει ένα μαζικό και πολυσυλλεκτικό κίνημα εξουσίας, όπως το ΠΑΣΟΚ. Μέχρι σήμερα, μετά την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική δράση, η ΕΔΕΚ παραμένει καθηλωμένη σε μονοψήφια ποσοστά.

Ο Β. Λυσσαρίδης έχαιρε μεγάλης εκτίμησης ως πολιτικός, αλλά οι αγωνιστικές θέσεις του δεν έπειθαν τον μέσο Κύπριο για να τον ψηφίσει: «Πολλοί μας ερωτεύονται, αλλά δεν μας παντρεύονται», έλεγε χαριτολογώντας. Κατά τη διαπραγμάτευση διαφόρων σχεδίων λύσης του Κυπριακού από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, ο Β. Λυσσαρίδης υπήρξε αμετακίνητος στις θέσεις του, εναντίον της Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., ο Β. Λυσσαρίδης και η ΕΔΕΚ συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα, αλλά διατηρούν μια ιδιαιτερότητα στις θέσεις τους, ιδίως στο Κυπριακό και άλλα ευρωπαϊκά θέματα, που εκφράζουν μόνο τμηματικά τις ιδεολογικές αναζητήσεις της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας.