Σε κλίμα έντονων διαφωνιών ουσίας οι εκλογές στην ΕΔΕ

Στις 6 και 13 Σεπτεμβρίου αναμένεται να διεξαχθούν τελικά οι εκλογές στην Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων (ΕΔΕ) ανάμεσα σε 32 υποψηφίους για την ανάδειξη του νέου Δ.Σ. Τώρα όλοι μιλούν για συσπείρωση και ενότητα. Ομως η διεξαγωγή των εκλογών πέρασε από σαράντα κύματα όχι μόνο λόγω πανδημίας αλλά και εξαιτίας της νέας πλειοψηφίας που διαμορφώθηκε μεταξύ των μελών του Δ.Σ. και επιθυμούσε την επ’ αόριστον αναβολή τους.

Αποτέλεσμα αυτής της διχογνωμίας, που λίγο έλειψε να δημιουργήσει πλήρη ρήξη στην ΕΔΕ, ήταν η σκόπιμη παραίτηση μελών του προεδρείου και η άρνηση των υπολοίπων μελών να αναλάβουν τις θέσεις των παραιτηθέντων.

Μετά από θυελλώδεις συνεδριάσεις του Δ.Σ. η πλειοψηφία προσέφυγε στο Πρωτοδικείο με αίτημα τον ορισμό προσωρινής διοίκησης από τα ίδια όμως πρόσωπα που προφανώς θα εξέλεγαν άλλο προεδρείο απομακρύνοντας τους… ενοχλητικούς.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης, μάλιστα, έσπευσε να έχει επίσημη συνάντηση με τα μέλη της πλειοψηφίας πριν ακόμα εκδοθεί η τελική απόφαση του Πρωτοδικείου. Τελικά, το Πρωτοδικείο με σολομώντεια λύση αποφάσισε τον διορισμό προσωρινής διοίκησης με μέλη πρώην επιλαχόντες (όπως ζητούσε η μειοψηφία) και με αποκλειστική αρμοδιότητα τη διεξαγωγή των εκλογών μέσα στον Σεπτέμβριο.

Αντιπαραθέσεις με πολιτικό στίγμα

Η πολύχρονη ιστορία της ΕΔΕ δεν ήταν ποτέ ανέφελη. Εχει συχνά σημαδευτεί από εντάσεις και ρήξεις μεταξύ των ομάδων που συγκροτούν τις ιδιότυπες παρατάξεις. Συχνά προέκυπταν αντιθέσεις, αλληλομαχαιρώματα και αποκλεισμοί που τις περισσότερες φορές είχαν να κάνουν με την περιρρέουσα κατάσταση και πολιτική συγκυρία.

Κάθε κυβέρνηση στις νομοθετικές της πρωτοβουλίες επιδιώκει συνήθως να έχει αρωγούς τις ηγεσίες των Δικαστικών Ενώσεων, ενώ πολύ συχνά οι επικίνδυνα στενές σχέσεις αποτυπώνονται όχι μόνο στις αρχαιρεσίες αλλά και στον τρόπο υιοθέτησης ή απόρριψης συνδικαλιστικών αιτημάτων των δικαστικών.

Υπήρξαν φορές που ακόμα και με άμεσο τρόπο η ηγεσία της ΕΔΕ συνδέθηκε με την ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης (π.χ. επί υπουργίας Χ. Αθανασίου), ενώ μέλη της διοίκησης μετά την αποχώρησή τους ορίστηκαν σε πολιτικές και κυβερνητικές θέσεις. Το προεδρείο της ΕΔΕ δίνει με τις παρεμβάσεις του τον αντικυβερνητικό ή φιλοκυβερνητικό τόνο και για τον λόγο αυτόν αποτελεί σταθερή επιδίωξη της εκτελεστικής εξουσίας ο «προσεταιρισμός» του. Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης συχνά παραμένει ένα απλό σύνθημα που παραβιάζεται δυστυχώς με ενέργειες και των δύο πλευρών.

Ολες οι μεγάλες κρίσεις στον χώρο της Δικαιοσύνης είχαν έντονο πολιτικό χαρακτήρα συμπίπτοντας με τις κρίσεις στο πολιτικό σύστημα (π.χ. τα μεγάλα οικονομικά σκάνδαλα και οι ζοφερές υποθέσεις των παραδικαστικών).

Οι ομάδες

Την τελευταία δεκαετία συγκροτήθηκαν τέσσερις ισχυρές συνδικαλιστικές «ομάδες» στην ΕΔΕ, στις οποίες πρωταγωνιστούσαν σχεδόν τα ίδια πρόσωπα που και σήμερα διεκδικούν την ψήφο των συναδέλφων τους. Η ομάδα Αθανασίου-Λυμπερόπουλου, η ομάδα Σαλάτα-Φούκα-Βεργώνη, η ομάδα Θάνου-Στενιώτη-Βουλγαρίδη και η νεότερη ομάδα αδελφών Σεβαστίδη-Μποροδήμου. Επί μνημονίων και κυβερνήσεων συνεργασίας (Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ) πολλές διαφορές λειάνθηκαν, μέχρι που σήμερα οι ομάδες Λυμπερόπουλου και Σαλάτα ταυτίζονται, ενώ ήδη από τις εκλογές του 2018 είχαν προχωρήσει σε μια ιδιότυπη εκλογική σύμπραξη παρακάμπτοντας τις παλιές διαφωνίες.

Οι αντιπαραθέσεις, ωστόσο, με τις άλλες δύο ομάδες οξύνθηκαν σημαντικά στην κρίση με τις πολιτικές των μνημονίων αλλά και τις υποθέσεις διαπλοκής και διαφθοράς που χρεοκόπησαν το ελληνικό Δημόσιο. Τα στελέχη τους αντιτάχθηκαν στις κυβερνητικές αποφάσεις που παραβίαζαν στο όνομα των έκτακτων οικονομικών συνθηκών και των μνημονιακών δεσμεύσεων νόμους και δικαιώματα. Περικοπές μισθών και συντάξεων, φραγμοί στις απεργιακές κινητοποιήσεις, ανασφάλεια στο εργασιακό περιβάλλον, απολύσεις κ.λπ.

Επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ οι συμμαχίες των ομάδων άλλαξαν, με αποτέλεσμα να αποκλειστεί από το προεδρείο η πλειοψηφούσα ομάδα που εκπροσωπούσε (μετά την αποχώρηση Θάνου) η Μ. Στενιώτη. («ΕΔΕ: το συνδικάτο πολιτεύεται. Ομαδοποιήσεις κρίσεις και υποδείξεις», «Εφ.Συν.» 26.2.2018). Εκφράστηκε πολύ έντονη αντιπαλότητα του προεδρείου της ΕΔΕ (Σεβαστίδης, Λυμπερόπουλος, Σαλάτας) με την κυβέρνηση, με συνεχείς ανακοινώσεις και καταγγελίες με αφορμή κυρίως δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών αλλά και νομοθετικές ρυθμίσεις (π.χ. ηλεκτρονικό «πόθεν έσχες» για τους δικαστές). Η Μ. Στενιώτη, εκπροσωπώντας την πλειοψηφική ομάδα, είχε δεχτεί σφοδρή επίθεση όταν τόλμησε να πει ότι οι συχνές ανακοινώσεις και η υπερέκθεση της Ενωσης βλάπτουν την εικόνα και το κύρος της.

Ενώ όμως από τις κατά καιρούς τοποθετήσεις των Σεβαστίδη και Στενιώτη διαφαινόταν πολύ μεγαλύτερη συνάφεια απόψεων και θέσεων για την επιδιωκόμενη ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και την αποτελεσματικότερη απόδοσή της, η στάση της ομάδας Στενιώτη το πολύ τελευταίο διάστημα την έχει φέρει κοντά στο δίδυμο Λυμπερόπουλου-Σαλάτα. Για παράδειγμα, ενώ η Μ. Στενιώτη μέχρι και τις αρχές του 2020 μιλούσε για παραβιάσεις της ΕΣΔΑ, του Συντάγματος και της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης εξαιτίας σειράς νομοθετικών ρυθμίσεων της κυβέρνησης Μητσοτάκη ερήμην των δικαστικών ενώσεων, σήμερα με το καθόλου πολιτικά ουδέτερο σύνθημα «εκσυγχρονισμός ή εκλαϊκισμός της δικαιοσύνης» διεκδικεί την ψήφο των συναδέλφων της.

Κορυφαία στιγμή της πρόσφατης διαφοροποίησης ήταν η απότομη αλλαγή στάσης στο ζήτημα των 86 αυθαίρετων προαγωγών προέδρων εφετών αλλά και η άρνησή της να συνυπογράψει ανακοίνωση για τις απαράδεκτες κυβερνητικές παρεμβάσεις στο έργο των εισαγγελέων μετά την αστυνομική εισβολή στο Κουκάκι. Η άρνησή της να συμπληρώσει το κενό στο προεδρείο μετά τις σκόπιμες παραιτήσεις των μελών της ομάδας Λυμπερόπουλου-Σαλάτα και η σύμπραξή της στο αίτημα διορισμού προσωρινής διοίκησης προϊδεάζει ίσως και για τις μελλοντικές συμμαχίες της άλλοτε αποκλεισμένης από το προεδρείο ομάδας.

Οι καταιγίδες στο εσωτερικό της Ενωσης φάνηκαν ήδη με τη μεταφορά στο υπουργείο ΠροΠο του σωφρονιστικού συστήματος και με τις αλλαγές στους νέους Ποινικούς Κώδικες. Πλήρης διάσταση απόψεων μεταξύ αντιπροέδρου Λυμπερόπουλου και προέδρου Σεβαστίδη, του οποίου οι παρεμβάσεις αποπνέουν μία σαφώς πιο ανθρώπινη, επιεική και ανεκτική Δικαιοσύνη, όπως ταιριάζει σε ένα ευρωπαϊκό κράτος δικαίου.

Ο Π. Λυμπερόπουλος διορίστηκε μάλιστα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη μαζί με κυβερνητικά στελέχη μέλος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής που άλλαξε προς το κατασταλτικότερο άρθρα των Κωδίκων ή κάποια πλήρως τα ανέστειλε (π.χ. την κοινωφελή εργασία). Σημειωτέον ότι για το κομβικό αυτό ζήτημα όπως και για τη σκανδαλώδη ασυλία των τραπεζικών στελεχών δεν υπήρξε καμία ανακοίνωση της ΕΔΕ παρά μόνο ατομικές τοποθετήσεις.

Η σαφής προσπάθεια αποσταθεροποίησης του προέδρου της ΕΔΕ με καταγγελίες για ηγεμονισμό και αυθαιρεσία, όταν όλη την περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ τον περιέβαλλαν με την πλήρη εμπιστοσύνη τους, ξεκίνησε αμέσως μετά τις εκλογές. Ο πρόεδρος της ΕΔΕ εξακολούθησε να ασκεί κριτική και στις αποφάσεις της νέας κυβέρνησης, γεγονός που δεν άρεσε στα μέλη του προεδρείου. Οι κυβερνητικές ρυθμίσεις που παρεμβαίνουν νομοθετικά στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ήταν η αφετηρία της ρήξης.