Η ελληνοκυπριακή πλευρά σήκωσε μπάρες διαχωρισμού

Στην Κύπρο η απόφαση ελήφθη! Το κλείσιμο την Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου τεσσάρων από τα επτά σημεία διέλευσης στη γραμμή κατοχής που χωρίζει το νησί σηματοδοτεί την υλοποίηση μιας νέας προσέγγισης στο Κυπριακό από την κυπριακή κυβέρνηση και τον πρόεδρο Αναστασιάδη.

«Σκληρή και καθαρή» γραμμή απέναντι στην Τουρκοκυπριακή Κοινότητα σε μια περίοδο που ο Μ. Ακιντζί υφίσταται ήδη τις αφόρητες παρεμβάσεις της Τουρκίας και των διχοτομιστών. Σήμερα προστίθενται τα επιθετικά σε ύφος και βαθιά διχαστικά μηνύματα του προέδρου Αναστασιάδη, με αποδέκτες τόσο τους Ελληνοκυπρίους όσο και τους Τουρκοκυπρίους. Μέσα σε λίγες ημέρες η «σκληρή και καθαρή γραμμή» Αναστασιάδη προκάλεσε ένα πρωτοφανές πολιτικό χάος στο νησί, με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Ολα συμπίπτουν με μια λεπτή συγκυρία γύρω από το Κυπριακό και την πιθανότητα τον Μάιο, υπό προϋποθέσεις ωστόσο, να ενεργοποιηθεί ξανά ο ΟΗΕ ύστερα από τρία ολόκληρα χρόνια. Συμπίπτουν επίσης με την τεταμένη ατμόσφαιρα στον Εβρο, την όξυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και τη νέα μεταναστευτική κρίση που εντείνουν τους φόβους και την ανασφάλεια της κοινής γνώμης.

Η κυπριακή κυβέρνηση πήρε τις αποφάσεις της αιφνιδιαστικά, με τo επιχείρημα της προστασίας της δημόσιας υγείας από την απειλή του κορονοϊού. Εν συνεχεία ο πρόεδρος Αναστασιάδης ήγειρε θέμα ότι η Τουρκία εφαρμόζει οργανωμένο σχέδιο διοχέτευσης μεταναστών για δημογραφική αλλοίωση του ελληνοκυπριακού πληθυσμού.

Οι συνειρμοί στην κυπριακή κοινή γνώμη με όσα συμβαίνουν στον Εβρο και ο πανικός που καλλιεργήθηκε για τον κορονοϊό λειτούργησαν σαν καταλύτης.

Μπάρες διαχωρισμού

Για πρώτη φορά, ύστερα από 17 χρόνια, η ελληνοκυπριακή πλευρά σηκώνει μπάρες διαχωρισμού. Καμία κυπριακή κυβέρνηση δεν θα το επιχειρούσε, όμως, χωρίς να συνυπολογίζει όλες τις συνέπειές της. Γιατί τώρα; Πώς επιδρά στις προσπάθειες του ΟΗΕ για την επίλυση του Κυπριακού;

Ποια παράγωγα αποτελέσματα δημιουργούν στην κοινή γνώμη – και στις δύο μεριές στη γραμμή διαχωρισμού; Το κλείσιμο των σημείων διέλευσης απασχόλησε το Εθνικό Συμβούλιο (σύσκεψη πολιτικών αρχηγών υπό τον πρόεδρο) την Πέμπτη (5/3).

Εκεί έγινε γνωστό ότι τα μέτρα παρατείνονται, πέραν της μιας εβδομάδας και η βασική επιχειρηματολογία της κυβέρνησης Αναστασιάδη είναι η… έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού. Γνωστοποιήθηκε επίσης ότι η κυπριακή κυβέρνηση θα εφαρμόσει μέτρα για το μεταναστευτικό, που είναι δυνατόν να γίνουν επιπρόσθετος λόγος για το κλείσιμο σημείων διέλευσης.

Μέχρι στιγμής, ο ΟΗΕ μέσω της UNFICYP αποδοκίμασε ευθέως την ενέργεια της κυπριακής κυβέρνησης, κάνοντας λόγο για «συνεχιζόμενη αναταραχή που προκλήθηκε στους ανθρώπους και στις δύο πλευρές».

Η θέση του ΟΗΕ ακολουθεί την έντονη διαμαρτυρία του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί, που υποστήριξε εξαρχής κοινή διαχείριση του κορονοϊού μέσω της μικτής τεχνικής επιτροπής Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων για την υγεία. Τη θέση αυτή συμμερίζεται πλήρως και ο ΟΗΕ: «Είναι απαραίτητο οι δύο πλευρές να συντονίζουν στενά τη δράση τους για να δώσουν μια ολοκληρωμένη απάντηση».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που έχει την ευθύνη παρακολούθησης της διέλευσης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων με βάση τον ευρωπαϊκό νόμο (Κανονισμός Πράσινης Γραμμής), επί του παρόντος περιορίστηκε στην στενή παρακολούθηση των γεγονότων επί του εδάφους. Δεν πήρε θέση, ελπίζοντας ότι το πρόβλημα θα είναι προσωρινό και δεν θα πολιτικοποιηθεί περαιτέρω.

Εθνικιστικό παραλήρημα

Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα η κυβέρνηση Αναστασιάδη έχει αναβιώσει στην κυπριακή κοινωνία ένα πρωτοφανές διχαστικό κλίμα. Στην ατζέντα δεν είναι ο κορονοϊός και η μετανάστευση, αλλά το κλείσιμο όλων των σημείων διέλευσης και η οχύρωση των Ελληνοκυπρίων πίσω από «τείχη» ενός οριστικού διαχωρισμού. Με το δικό του επικοινωνιακό ύφος ο Κύπριος πρόεδρος και οι συνεργάτες του τροφοδοτούν περαιτέρω αυτή τη συζήτηση, ασχέτως αν τυπικά ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν πολιτικά κίνητρα.

Την εβδομάδα που πέρασε, οργανώθηκαν στη Λευκωσία διαδηλώσεις υποκινούμενων κύκλων φανατικών (ΕΛΑΜ – ακροδεξιοί) με αξίωση το κλείσιμο όλων των σημείων διέλευσης. Ακούστηκαν, χωρίς κυβερνητική αντίδραση, τα πιο ακραία ρατσιστικά και υβριστικά συνθήματα και όλα κύλησαν «ομαλά», με προκάλυμμα την ελεύθερη έκφραση απόψεων.

Αντίθετα, μια αυθόρμητη διαδήλωση από μερίδα πολιτών υπέρ της ομοσπονδιακής λύσης, το Σάββατο 29 Μαρτίου –την αμέσως επομένη του κλεισίματος της οδού Λήδρας– δαινομοποιήθηκε ως «παράνομη συνάθροιση και οχλαγωγία», με συλλήψεις διαδηλωτών ως υποκινητών. Αιτιολογικό, ένα ατυχές σπρώξιμο 18χρονου εθνοφρουρού από έναν 55χρονο διαδηλωτή ο οποίος αμέσως μετά, όπως φαίνεται από τις εικόνες, απευθύνθηκε επί τόπου στον νεαρό για να του απολογηθεί.

Το οξύ κλίμα μέσα σε ατμόσφαιρα πολιτικού εκφοβισμού με πρωταγωνιστές την κυβέρνηση και τα στελέχη της φαίνεται και από τη συμπεριφορά των πολιτικών κομμάτων. Το ΑΚΕΛ αντέδρασε σχετικά ήπια στην αιφνιδιαστική απόφαση, αλλά στη συνέχεια, όταν αντιλήφθηκε τη σοβαρή πολιτική προέκταση, διαχώρισε τη θέση του και απαίτησε να ξανανοίξουν τα σημεία διέλευσης.

Ο ΔΗΣΥ, που είναι το κυβερνητικό κόμμα με μετριοπαθείς θέσεις στο Κυπριακό, τήρησε αποστάσεις, προφασιζόμενο ότι δεν έτυχε ενημέρωσης. Εν συνεχεία, συνέπλευσε με τον πρόεδρο Αναστασιάδη, υιοθετώντας μερικώς την εθνικιστική ρητορική. Οι δύο ευρωβουλευτές του ΑΚΕΛ στις Βρυξέλλες έθεσαν ερώτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αν αιτιολογείται τέτοια απόφαση, διότι ακυρώνει τον Κανονισμό της Ε.Ε. για τις διελεύσεις πολιτών. Το κυβερνητικό στρατόπεδο και ο ΔΗΣΥ ανέγνωσαν την εξέλιξη αυτή ως «καταγγελία της κυβέρνησης στην Ε.Ε.»!

Ο Κύπριος πρόεδρος έκανε δυο-τρία τηλεφωνήματα στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί. Από όσα διέρρευσαν, οι δύο βρέθηκαν σε πλήρη ρήξη, προκαλώντας απογοήτευση στο φιλο-ομοσπονδιακό μέτωπο για την επανένωση. Οι αντίπαλοι του Ακιντζί στις εκλογές, οπαδοί της διχοτόμησης, επιχαίρουν.

Ελπίζουν να αποκομίσουν εκλογικά οφέλη από τους ταλαντευόμενους ψηφοφόρους, καθώς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Ακιντζί έχει αυτή τη στιγμή προβάδισμα και επανεκλέγεται. Αν επιβεβαιωθεί η πρόθεση Αναστασιάδη να παρατείνει τα μέτρα που αποκόπτουν ή προκαλούν αχρείαστη ταλαιπωρία στα σημεία διέλευσης, οι υποστηρικτές των δύο κρατών στα κατεχόμενα θα απαιτήσουν την επιβολή αντιμέτρων (τελωνειακοί έλεγχοι, ουρές, σκόπιμη κωλυσιεργία κτλ).

Η μεταναστευτική κρίση

Η ατμόσφαιρα στην Κύπρο έχει στρέψει πολύ πίσω το ρολόι. Η «σκληρή και καθαρή γραμμή» Αναστασιάδη έχει μια πολύ διαδεδομένη στην κυπριακή διάλεκτο έκφραση: «τζιείνοι ποτζιεί, εμείς ποδά» (εκείνοι ας μείνουν από εκεί, και εμείς εδώ).

Μετά τον κορονοϊό, δημιουργείται ήδη το κλίμα για την επόμενη κίνηση: οι φραγμοί για το μεταναστευτικό. Γι’ αυτό ο Ν. Αναστασιάδης δηλώνει (3/3): «Με όσα καταγράφονται στα ελληνικά σύνορα, με όσα μέχρι σήμερα έχουμε αντιμετωπίσει, δηλαδή με τις ροές των μεταναστών από την Τουρκία, όπως αντιλαμβάνεστε και βεβαίως μας ανησυχεί.

Θέλουμε να δούμε τι είναι τα μέτρα που μπορεί να πάρουμε, έτσι ώστε, χωρίς να παραγνωρίζουμε τον ανθρώπινο πόνο, την ίδια ώρα να μεριμνήσουμε ότι θα αποτραπούν οι προσπάθειες αλλοίωσης ακόμα και του δημογραφικού χαρακτήρα της χώρας».

Ο κίνδυνος αλλοίωσης του δημογραφικού χαρακτήρα της χώρας με σχέδιο της Τουρκίας βρίσκεται στον πυρήνα της πιο εκφοβιστικής ρητορείας γνωστών διχοτομιστών στην ελληνοκυπριακή πλευρά: το κυπριακό παράρτημα της «Χρυσής Αυγής» – ΕΛΑΜ, ο υπέρμαχος της διχοτόμησης αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, κατά καιρούς τα μικρότερα κόμματα της Κύπρου, που τάσσονται ξεκάθαρα εναντίον του συμφωνημένου από τον ΟΗΕ πλαισίου για Ομοσπονδιακή λύση.

Ο κορονοϊός και οι αυξημένες μεταναστευτικές ροές είναι υπαρκτά προβλήματα για τους Κυπρίους, μαζί με πολλά άλλα που συσσωρεύονται τα τελευταία χρόνια σαν πυκνά νέφη που έχουν παγιδεύσει το νησί στο άλυτο Κυπριακό. Η πικρή αλήθεια δεν ομολογείται από τους διαμορφωτές πολιτικής στη Λευκωσία.

Ο Νίκος Αναστασιάδης δεν έχει σύνορο, αλλά μια ανώμαλη διαίρεση στην ίδια τη χώρα του και η ιδέα ότι μπορεί να υψώσει τείχη για να ελέγξει την αλλοίωση του Νότου, είναι εντελώς παραπλανητική. Πιο απλά, ξεγράφει ήδη την υπό κατοχή περιοχή και βάζει σε διαρκείς περιπέτειες τον Νότο.