Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η αγγλοσαξονική «αράχνη» της παγκόσμιας φοροδιαφυγής

Η Πολιτεία του Νιου Χάμσαϊρ έχει γίνει από τα τέλη του 2017 το «Ελντοράντο» της ανωνυμίας

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αγγλοσαξονική «αράχνη» της παγκόσμιας φοροδιαφυγής

  • A-
  • A+
Για πρώτη φορά οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασαν την Ελβετία στην παγκόσμια κατάταξη των χωρών που ευνοούν την απόκρυψη εισοδημάτων, κατακτώντας τη δεύτερη θέση στη «μαύρη» λίστα των χωρών που διευκολύνουν το «παρκάρισμα» εισοδημάτων και τη φοροαποφυγή.

Εχει έρθει η ώρα να σταματήσουμε την αναζήτηση στα ελβετικά βουνά ή (μόνο) στα νησιά της Καραϊβικής για να βρούμε τους μεγαλύτερους φορολογικούς παραδείσους. Σύμφωνα με την εξαιρετικά διεξοδική έρευνα του οργανισμού Tax Justice Network (ΤJN) για τον δείκτη φορολογικής αδιαφάνειας 2020 (Financial Secrecy Index 2020), την οποία εξασφάλισε και παρουσιάζει σήμερα η «Εφ.Συν.», οι πιο αδιαφανείς χώρες είναι οι πλουσιότερες του πλανήτη, μέλη του ΟΟΣΑ καθώς και οι χώρες-δορυφόροι τους.

Για πρώτη φορά οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασαν την Ελβετία στην παγκόσμια κατάταξη των χωρών που διευκολύνουν την απόκρυψη εισοδημάτων. Βρίσκονται πλέον στη δεύτερη θέση ως προς την οικονομική αδιαφάνεια, επιδεινώνοντας τη θέση τους περισσότερο από κάθε άλλη χώρα την τελευταία διετία επί προεδρίας Τραμπ.

H Eλβετία έχασε την αρνητική πρωτιά για δύο λόγους: πρώτον, αυξήθηκε ο αριθμός των χωρών με τις οποίες υπέγραψε συμφωνία αυτόματης ανταλλαγής στοιχείων και δεύτερον, μειώθηκε ο συνολικός όγκος των συναλλαγών που περνάει μέσα από το τραπεζικό της σύστημα.

Με την πτώση της Ελβετίας, τα νησιά Κέιμαν, βρετανικής επιρροής, έχουν γίνει ο πιο αδιαφανής οικονομικός προορισμός στον κόσμο, αυξάνοντας κατά 21% τον συνολικό όγκο των ύποπτων συναλλαγών προς ξένους πολίτες, παρά τις αποκαλύψεις των Paradise Papers, που υποτίθεται ότι θα μετατόπιζαν αλλού το κέντρο ενδιαφέροντος των φοροφυγάδων.

Παράλληλα, τα Κέιμαν μαζί με άλλες δύο βρετανικές επικράτειες, τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους και τις Βερμούδες, είναι οι τρεις «δικαιοδοσίες» με τον μεγαλύτερο δείκτη επιχειρηματικού φορολογικού παραδείσου (Corporate Tax Haven Index), ο οποίος καταγράφει τον βαθμό διευκόλυνσης της επιχειρηματικής φοροδιαφυγής από μια χώρα σε συνδυασμό με την κλίμακα της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε αυτήν.

Υπεράκτιο πλυντήριο

Βασικό συμπέρασμα της έρευνας του TJN είναι πως, εκτός από τις ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία, εν μέσω διαδικασιών Brexit, έχει αυξήσει από το 2018 περισσότερο από κάθε άλλη χώρα (26% στον δείκτη) την οικονομική της αδιαφάνεια τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και μέσω του δικτύου πρώην υπεράκτιων κτήσεων και δικαιοδοσιών αυτής.

Στο κέντρο του δικτύου της βρετανικής αυτής αράχνης, όπως την αποκαλεί η οργάνωση TJN, βρίσκεται το Σίτι του Λονδίνου, το οποίο, όπως αναφέρεται, υποδέχεται και ξεπλένει τον πλούτο των δορυφορικών στη Βρετανία χωρών.

Την ώρα που παγκοσμίως παρατηρείται μια έστω και μικρή βελτίωση (7%) στον δείκτη οικονομικής διαφάνειας, η Βρετανία και οι παλιές της κτήσεις κινούνται προς την αντίστροφη κατεύθυνση. Οπως επισημαίνεται, «αν το Ηνωμένο Βασίλειο και οι υπεράκτιες δικαιοδοσίες της αντιμετωπίζονταν ως ένα ενιαίο κράτος, αυτό το δίκτυο φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής θα ήταν με διαφορά το μεγαλύτερο στον πλανήτη».

Σιγκαπούρη του Τάμεση

«Ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο το 2016 έγινε η πρώτη χώρα που υιοθέτησε την υποχρεωτική δημοσίευση των πραγματικών δικαιούχων των εταιρειών, τα επόμενα χρόνια έκανε βήματα προς τα πίσω. Ο δείκτης αδιαφάνειας δείχνει πώς το μετα-Brexit Σίτι του Λονδίνου μετατρέπεται σε μια Σιγκαπούρη του Τάμεση» εξηγεί ο Βρετανός Τζον Κρίστενσεν, ακτιβιστής και διευθυντής του Tax Justice Network.

Τζον Κρίστενσεν

Ο δείκτης αδιαφάνειας δείχνει πώς το μετα-Brexit Σίτι του Λονδίνου μετατρέπεται σε μια Σιγκαπούρη του Τάμεση

Ο ίδιος υπογραμμίζει πως στη Βρετανία λόγω του Σίτι έχουν χαθεί 4,5 τρισ. στερλίνες μέσα σε 20 χρόνια, που ισοδυναμεί με απώλειες 67.000 στερλινών για κάθε πολίτη της χώρας. «Οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ανησυχούν γιατί είναι δεδομένο πως ένα ακόμα πιο αρρύθμιστο οικονομικό περιβάλλον στο Λονδίνο μετά το Brexit θα επηρεάσει σημαντικά την Ευρώπη, που σημείωσε πρόοδο 8% την τελευταία διετία ως προς τη συνολική διαφάνεια», εξηγεί ο Κρίστενσεν.

Υπενθυμίζεται πως σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της ΜΚΟ Διεθνής Διαφάνεια, σε περισσότερες από 400 υποθέσεις διαφθοράς και κατάχρησης δημοσίου χρήματος, «περί τα 412 δισ. δολάρια ύποπτου χρήματος μπήκαν στη Βρετανία τις τελευταίες δεκαετίες χάρη στη βοήθεια και τις υπηρεσίες που παρείχαν εκατοντάδες τράπεζες, δικηγορικά γραφεία, λογιστικές εταιρείες και φυσικά πρόσωπα».

Τη σκοτεινή δεκάδα στον δείκτη αδιαφάνειας συμπληρώνουν κατά σειρά το Χονγκ Κονγκ, η Σιγκαπούρη, το Λουξεμβούργο, η Ιαπωνία, η Ολλανδία, οι Βρετανικές Παρθένες Νήσοι και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μεθοδολογία

Η συγκεκριμένη κατάταξη προκύπτει ως αποτέλεσμα μιας πολύμηνης και ενδελεχούς επιστημονικής έρευνας, στο πλαίσιο της οποίας η οργάνωση Tax Justice Network κατάφερε να συγκεντρώσει στοιχεία από τουλάχιστον 110 χώρες, συνδυάζοντας και δεδομένα του ΔΝΤ για τα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών. Δεν υπάρχει κανένας άλλος δείκτης παγκοσμίως που να λαμβάνει υπόψη τόσα διαφορετικά, ποσοτικά αλλά και ποιοτικά δεδομένα.

Ο δείκτης Οικονομικής Αδιαφάνειας κατηγοριοποιεί τις χώρες βάσει ενός αλγόριθμου που λαμβάνει υπόψη πώς το θεσμικό πλαίσιο και το οικονομικό σύστημα κάθε χώρας επιτρέπει στους οικονομικά ισχυρούς και στους οικονομικούς εγκληματίες να κρύβονται και να ξεπλένουν χρηματικά ποσά από όλο τον κόσμο.

Κάθε χώρα βαθμολογείται ανάλογα με το θεσμικό και το οικονομικό πλαίσιο που τη διέπει σε μια κλίμακα από το 0 ώς το 100 (με 100 την πλήρη αδιαφάνεια) και στη συνέχεια γίνεται αναγωγή βάσει του συνολικού όγκου οικονομικής δραστηριότητας που έχει καταγραφεί στη χώρα από πολίτες ξένων χωρών. Υψηλότερος δείκτης δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά μεγαλύτερη αδιαφάνεια, αλλά δείχνει πως η συγκεκριμένη χώρα διαδραματίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο σε ό,τι αφορά το τραπεζικό απόρρητο, τις ανώνυμες εταιρείες-κελύφη, την ανωνυμία στους τίτλους ιδιοκτησίας.

Ριζοσπαστικές προτάσεις

Σύμφωνα με τον διεθνή οργανισμό TJN, τα αποτελέσματα του Δείκτη Οικονομικής Αδιαφάνειας του 2020 δείχνουν πως η επιβολή διεθνών προτύπων μπορεί να φέρει ουσιαστικά αποτελέσματα. Ο οργανισμός απαιτεί να επιβληθούν άμεσα κυρώσεις εναντίον των χωρών που αρνούνται να συνεργαστούν στις αποκαλύψεις στοιχείων αλλά και φορολογικές κυρώσεις σε όσες εταιρείες δεν αποκαλύπτουν τα πραγματικά ιδιοκτησιακά στοιχεία. Επιπλέον ο οργανισμός ζητά να δημοσιοποιηθούν υποχρεωτικά όλα τα στοιχεία για τους πραγματικούς δικαιούχους όλων των νομικών μορφωμάτων, ενώ επισημαίνει την κωλυσιεργία πολλών χωρών της Ε.Ε. να αποκαλύψουν τα κέρδη και τους φόρους που πληρώνουν στις χώρες της Ενωσης.

Το Tax Justice Network επισημαίνει πως είναι εντελώς αποτυχημένη η στρατηγική να καταρτίζονται μαύρες λίστες χωρών ως προς τη φοροδιαφυγή ή την οικονομική αδιαφάνεια (ευρύτερος όρος που περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά αδικήματα, μεταξύ των οποίων και η φοροδιαφυγή).

Υπογραμμίζει πως πρέπει να επιβληθεί στις εταιρείες παγκοσμίως η υποχρέωση να δημοσιεύουν τους ισολογισμούς και όλα τα οικονομικά αποτελέσματα σε ξεχωριστές εκθέσεις για κάθε χώρα-δικαιοδοσία με την οποία συνδέονται (GRI Tax Standard). Κάτι τέτοιο φυσικά θα προκαλούσε σημαντικά προβλήματα σε όσες πολυεθνικές εμφανίζουν τα κέρδη τους σε βολικούς για αυτές προορισμούς.

Υπενθυμίζεται πως μόλις τον περασμένο Νοέμβριο δώδεκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ανάμεσά τους η Ιρλανδία και η Κύπρος, μπλόκαραν τροπολογία που θα ανάγκαζε τις πολυεθνικές εταιρείες να αποκαλύψουν πόσα κέρδη αποκομίζουν και πόσο μικρούς φόρους πληρώνουν σε κάθε χώρα.

Το μέγεθος του προβλήματος φανερώνεται από ένα και μόνο νούμερο: Ο αφορολόγητος ή ελάχιστα φορολογημένος ιδιωτικός πλούτος παγκοσμίως, ο οποίος βρίσκεται «παρκαρισμένος» σε αδιαφανείς δικαιοδοσίες, σε περιοχές δηλαδή που ξεπερνούν την έννοια του κλασικού φορολογικού παραδείσου, εκτιμάται σε πάνω από 30 τρισ. δολάρια, δηλαδή 160 φορές το ΑΕΠ της Ελλάδας.

Στις ΗΠΑ ο... «παράδεισος» των πολυεθνικών κολοσσών

Οι ΗΠΑ, όπου το δημόσιο έλλειμμα εκτοξεύτηκε τον περασμένο Οκτώβριο στο 33,8% (το υψηλότερο των τελευταίων επτά χρόνων), αποτελούν πλέον επισήμως το καλύτερο μέρος του πλανήτη για τη φοροδιαφυγή πολυεθνικών κολοσσών και για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Αν κάτι έσωζε μέχρι πρότινος τις ΗΠΑ από το να κατακτήσουν την αρνητική πρωτιά αυτό ήταν η απαγόρευση ίδρυσης ιδιωτικών ιδρυμάτων και δημιουργίας καταπιστευμάτων χωρίς να είναι δημοσίως γνωστοί οι ιδρυτές και οι πραγματικοί δικαιούχοι. Αυτό εν μέρει ανατράπηκε με νόμο στο τέλος του 2017 στην Πολιτεία του Νιου Χάμσαϊρ (New Hampshire Foundation Act, 564-F), όπου οι συγκεκριμένες νομικές οντότητες μπορούν να λειτουργούν δίχως να αποκαλύψουν τα φυσικά πρόσωπα που κρύβονται από πίσω.

Ωστόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων στις ΗΠΑ πέρασε τον περασμένο Οκτώβρη ένα νομοσχέδιο για την εταιρική διαφάνεια με απώτερο στόχο να τερματιστεί η καταχρηστική χρήση της ανωνυμίας. Ανάλογη νομοθεσία (Illicit cash act) επεξεργάζεται και η Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Γερουσίας στις ΗΠΑ.

Οπως, όμως, εξηγούν οι ερευνητές τoυ Tax Justice Network, η αναμενόμενη διά νόμου επιβολή αποκάλυψης των πραγματικών δικαιούχων στις ΗΠΑ αποτελεί ένα σημαντικό βήμα, το οποίο αν δεν εφαρμοστεί σε όλες τις νομικές οντότητες, δεν θα φέρει σπουδαία αποτελέσματα.

Οπως λένε χαρακτηριστικά: «Αν θέλεις να αποτρέψεις τα κουνούπια ή το κρύο να μπουν στο σπίτι σου, πρέπει να σφραγίσεις τις πόρτες. Αν, αντί για αυτό, έχεις απλά μισόκλειστη την πόρτα και αφήνεις τα παράθυρα ανοιχτά και την ίδια ώρα απλά σφραγίζεις μια τρύπα στον τοίχο, δεν θα πετύχεις και πολλά».

Οι πλούσιες χώρες διευκολύνουν τη φοροδιαφυγή

Οι χώρες του ΟΟΣΑ είναι υπεύθυνες για τη μισή, περίπου, οικονομική αδιαφάνεια του πλανήτη (49%). Οι συγκεκριμένες χώρες βαθμολογούνται κατά μέσο όρο με 73 στον δείκτη αδιαφάνειας, ενώ όλες οι υπόλοιπες με 67. Η Γερμανία φέρεται να έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο τα τελευταία χρόνια μειώνοντας κατά 35% το ποσοστό αδιαφάνειας και υποχωρώντας στη 14η θέση από την 7η που ήταν το 2018.

Η Γερμανία επέβαλε στις μητρικές, στις θυγατρικές εταιρείες και στα ξένα τραστ την υποχρεωτική αποκάλυψη των πραγματικών δικαιούχων, ενώ ταυτόχρονα ανάρτησε δημοσίως και τις συγκεκριμένες πληροφορίες. Η Ελλάδα, όπως είναι αναμενόμενο, θεωρείται σχετικά διαφανής χώρα, καθώς βρίσκεται μόλις στην 73η θέση παγκοσμίως, με δείκτη οικονομικής αδιαφάνειας μικρότερο του μέσου όρου όλων των χωρών.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Πομπέο στο Μαξίμου, πομπή στους δρόμους
Την αναθεώρηση και επικαιροποίηση της διμερούς Συμφωνίας Αμυντικής Συνεργασίας (Mutual Defense Cooperation Agreement - MDCA) μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ επισφραγίζει η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών...
Πομπέο στο Μαξίμου, πομπή στους δρόμους
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Καίγονται για τα ναυπηγεία οι ΗΠΑ
Επιχειρώντας να περιορίσουν την... προέλαση της Cosco οι Αμερικανοί διά της «ΟΝΕΧ Shipyards» (ετοιμάζεται να αποκτήσει μέσω του άρ. 106 του Πτωχευτικού Κώδικα το Νεώριο Σύρου) κατέθεσαν δημόσια πρόταση...
Καίγονται για τα ναυπηγεία οι ΗΠΑ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Υπερκομματικό το νέο μοντέλο για τις καταστροφές
Με στοιχεία από μεσογειακές χώρες (κυρίως από την Ιταλία) αλλά και από τις ΗΠΑ και τον Καναδά εμπλουτίζεται το σχέδιο της κυβέρνησης για την Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών που αντικαθιστά τη...
Υπερκομματικό το νέο μοντέλο για τις καταστροφές
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Επιφυλάσσω δυσάρεστες εκπλήξεις σε διαπλοκή και φοροφυγάδες»
Νέες πρωτοβουλίες κατά της διαπλοκής και της διαφθοράς από τον αν. υπουργό Δικαιοσύνης, Δημήτρη Παπαγγελόπουλο, που κατηγορεί Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ για «λεηλασία σε βάρος του λαού» και ανακοινώνει, μέσω της «Εφ.Συν.»...
«Επιφυλάσσω δυσάρεστες εκπλήξεις σε διαπλοκή και φοροφυγάδες»
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
50% - 60% η φορολόγηση για τα αδήλωτα εισοδήματα
Οι ενοποιημένες λίστες φοροδιαφυγής φαίνεται πως θα αποδώσουν καθώς το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι περιπτώσεις φορολογουμένων που απευθύνονται στους οικονομικούς εισαγγελείς και το υπ. Οικονομικών...
50% - 60% η φορολόγηση για τα αδήλωτα εισοδήματα
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ελεγχοι μέχρι... κεραίας
Στη δίνη της δικαστικής έρευνας των οικονομικών εισαγγελέων για υποθέσεις φοροδιαφυγής βρίσκονται τα ονόματα των Χρήστου και Βλαδίμηρου Καλογρίτσα, το όνομα του Γιάννη Αλαφούζου, του Δημήτρη Κοντομηνά καθώς...
Ελεγχοι μέχρι... κεραίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας