Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το ρίσκο του φυσικού αερίου

Το τουρκικό γεωτρύπανο «Γιαβούζ»

EPA / ERDEM SAHIN
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το ρίσκο του φυσικού αερίου

  • A-
  • A+
Με την άτεγκτη στάση της Τουρκίας, που προσπαθεί να ακυρώσει το ενεργειακό πρόγραμμα της Λευκωσίας, το κέντρο βάρους του άλυτου Κυπριακού μετατοπίζεται, ενώ και στη διεθνή εικόνα οι ελληνοκυπριακές θέσεις για τα κυριαρχικά δικαιώματα έχουν κλονιστεί. Οσο συμβαίνουν αυτά, το πιθανό κέρδος για την Κύπρο από την εξόρυξη μοιάζει να εξανεμίζεται...

Το μεσημέρι της Τετάρτης η κυπριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε την υπογραφή αναθεωρημένων συμβολαίων με τη γαλλική Total και την ιταλική Eni, με βάση τα οποία προσαρμόζουν τις υφιστάμενες αδειοδοτήσεις τους ώστε να συνεργαστούν σε 5 τεμάχια της οριοθετημένης κυπριακής ΑΟΖ.

Η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίστηκε σημαντική από τη Λευκωσία, σε μια περίοδο που η Τουρκία κλιμακώνει τις πιέσεις της, φτάνοντας στη φάση υλοποίησης δικών της γεωτρήσεων. Η πρόθεση της κυπριακής κυβέρνησης είναι να διατηρήσει σε ισχύ το ενεργειακό πρόγραμμά της και μέσω των δύο εταιρειών-κολοσσών να καταστήσει τεχνικά και οικονομικά πιο εφικτή την αξιοποίηση κοιτασμάτων, αν φυσικά εντοπιστούν κι άλλα κοιτάσματα.

Από την Total και την Eni «θα γίνουν έως και 6 γεωτρήσεις, ενώ αναμένεται ότι θα γίνουν συνολικά μέχρι 9 γεωτρήσεις μέσα στα επόμενα δύο χρόνια», ανέφερε ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Γ. Λακκοτρύπης.

Σε τεντωμένο σκοινί

Ο πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτή τη στρατηγική επιλογή του για αξιοποίηση του φυσικού αερίου και κάνει κινήσεις για να αποτρέψει την Αγκυρα να «βάλει τρυπάνι» σε οριοθετημένη ΑΟΖ. Η σύμπραξη Total και Eni σε αμφισβητούμενα τεμάχια μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά, αν και δεν ξέρει κανείς ποιο μπορεί να είναι το επόμενο βήμα της Τουρκίας. Στο κλιμακούμενο περιβάλλον αντιπαράθεσης και οι δύο πλευρές –η Αγκυρα και η Λευκωσία– δεν δείχνουν διατεθειμένες να κάνουν πίσω, ανεξαρτήτως τιμήματος.

Η Τουρκία ξεκάθαρα επιχειρεί να ακυρώσει το ενεργειακό πρόγραμμα της Λευκωσίας και θα επιμείνει σε αυτήν την προσέγγιση, όσο η ίδια αλλά και οι Τουρκοκύπριοι παραμένουν έξω από τον σχεδιασμό για την πιθανή μελλοντική αξιοποίηση κοιτασμάτων. Για τον σκοπό αυτόν, η Αγκυρα ακολουθεί την τελευταία διετία πολύ επιθετική τακτική: σεισμογραφικές έρευνες, παρεμπόδιση γεώτρησης της Eni και τώρα γεωτρήσεις, μία με το «Φατίχ» σε υφαλοκρηπίδα δυτικά της Κύπρου και μία με το «Γιαβούζ» σε κατεχόμενα χωρικά ύδατα ανατολικά της Κύπρου. Μέσα σε αυτήν τη διετία συμπλήρωσε επίσης έναν πλήρη και επαρκή στόλο, ξοδεύοντας τεράστιο προϋπολογισμό.

Η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται μόνο για φυσικό αέριο, αλλά διεκδικεί υφαλοκρηπίδα και έλεγχο σε μεγάλες θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας, κυρίως δυτικά της Κύπρου μέχρι τα θεωρητικά όρια με την Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Λιβύη. Αυτή η νέα διελκυστίνδα με την Κύπρο για τον έλεγχο της ανατολικής Μεσογείου τείνει να μετατοπίσει το κέντρο βάρους του άλυτου Κυπριακού, δίνοντάς του ακόμα πιο σκληρά χαρακτηριστικά διπλής διχοτόμησης: όπως έγινε στην ξηρά το 1974, να γίνει και de facto στη θάλασσα μισό αιώνα μετά.

Οι θέσεις της Τουρκίας στο ζήτημα του φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ έχουν ευθυγραμμιστεί με εκείνες της τουρκοκυπριακής ηγεσίας, και το γεγονός αυτό δεν περνά απαρατήρητο από τη διεθνή κοινότητα. Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων στο Κραντ Μοντάνα και το ροκάνισμα του χρόνου δύο χρόνια μετά, έχουν κλονίσει την ελληνοκυπριακή θέση για το αποκλειστικό δικαίωμα άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.

Τόσο ο ΟΗΕ όσο και οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. διατηρούν ακόμα τη θέση ότι η βέλτιστη επιλογή των Κυπρίων παραμένει η αξιοποίηση του υποθαλάσσιου φυσικού πλούτου με την επίλυση του Κυπριακού στο πλαίσιο των συμφωνημένων όρων: ομοσπονδιακή αρμοδιότητα, δίκαιη κατανομή στις δύο κοινότητες και συναινετικός σχεδιασμός.

Ανυπομονησία στον ΟΗΕ

Η παράταση του αδιεξόδου θα φέρει στο προσκήνιο ακόμα περισσότερες εντάσεις και τετελεσμένα. Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες εμφανίστηκε ξανά πολύ ανήσυχος (18/9): «Βλέπω αρκετή ανυπομονησία, από το Συμβούλιο Ασφαλείας, λόγω του γεγονότος ότι δεν υπάρχει πρόοδος και πιστεύω ότι υπάρχουν πολύ καλοί λόγοι για να καταλάβουν τα μέρη ότι θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία, τουλάχιστον στους όρους αναφοράς».

Χωρίς συνολική επίλυση, δύσκολα μπορεί να προκύψουν ομαλά εναλλακτικές λύσεις για το φυσικό αέριο. Oι πρόσφατες προτάσεις που υπέβαλαν, πρώτα ο Μ. Ακιντζί, ακολούθως ο Ν. Αναστασιάδης, αφού διαβάστηκαν, μπήκαν στο συρτάρι της αναμονής.

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μ. Ακιντζί έθεσε στο τραπέζι την εισήγηση, μια συνδιαχείριση του φυσικού αερίου με τη συγκρότηση μικτής επιτροπής Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων υπό την εποπτεία ΟΗΕ - Ε.Ε. Η επιτροπή θα λαμβάνει συναινετικά αποφάσεις για τους σχεδιασμούς των υποδομών, μέχρι τη συνολική επίλυση του Κυπριακού, και με τον τρόπο αυτόν θα εκτονωθούν οι εντάσεις.

Αμφισβητούμενες περιοχές θα μείνουν εκτός γεωτρήσεων και στις υπόλοιπες θα προσκληθεί σε συμμετοχή και η τουρκική εταιρεία TPΑΟ. Η πρόταση Ακιντζί σχολιάστηκε καταρχήν θετικά από τους πρέσβεις που εδρεύουν στη Λευκωσία και έχουν βαθιά γνώση της κατάστασης, αλλά όλοι συνειδητοποιούν το ανυπέρβλητο εμπόδιο της «κυριαρχίας» – κάτι που δεν μπορεί η Λευκωσία να απεμπολήσει.

Αισθανόμενος την πίεση της πρωτοβουλίας αυτής, ο Ν. Αναστασιάδης παρουσίασε αντιπρόταση: οι Τουρκοκύπριοι να έχουν ακώλυτη πρόσβαση σε μέρισμα από τα καθαρά κέρδη, εάν και εφόσον προκύψουν στο μέλλον. Μάλιστα προσέφερε αυξημένο ποσοστό (30%) σε σχέση με την πληθυσμιακή ισορροπία (1:4). Πρότεινε επίσης έναν μηχανισμό ενημέρωσης του Τουρκοκύπριου ηγέτη, όχι όμως συνδιαχείρισης ή συναπόφασης. Και εν τέλει, έθεσε όλο το πακέτο υπό τον όρο της οριοθέτησης της κυπριακής ΑΟΖ με την Τουρκία. Κι αυτή η πρόταση προσκρούει σε ανυπέρβλητο εμπόδιο «αναγνώρισης» της Κύπρου από την Τουρκία πριν από την επίλυση.

Ο μύθος του Σίσυφου

Η απόφαση του προέδρου Ν. Αναστασιάδη, να προχωρεί το ενεργειακό πρόγραμμα σε περιβάλλον απουσίας προοπτικής επίλυσης, διαθέτει δύο ερείσματα: τον εντοπισμό ορισμένων μικρών κοιτασμάτων («Αφροδίτη», «Καλυψώ», «Γλαύκος») και το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον των εταιρειών-κολοσσών για έρευνες. Το τίμημα που καταβάλλει η Κύπρος είναι βαρύ (γεωτρήσεις, Βαρώσι), αλλά ο Ν. Αναστασιάδης φαίνεται διατεθειμένος να το αναλάβει, έχοντας διαμορφώσει μια ελληνοκυπριακή κοινή γνώμη που γίνεται ιδιαίτερα συντηρητική στην επιδίωξη λύσης συγκατοίκησης με τους Τουρκοκύπριους.

Η ελληνοκυπριακή κοινή γνώμη λαμβάνει καθημερινά μέσα από τα κυπριακά ΜΜΕ ισχυρές «δόσεις αισιοδοξίας» για να προσβλέπει σε μεγάλα οικονομικά οφέλη από το φυσικό αέριο, με τη λογική ότι στο κάτω κάτω βρίσκεται στη νότια θαλάσσια ζώνη. Ωστόσο, η υποστήριξη αυτή εξασθενίζει όσο εκτίθεται σε «ανελέητα» ερωτήματα που προκύπτουν από το όλο εγχείρημα.

Τα ερωτήματα αυτά εγείρει –ανάμεσα σε αρκετούς τεχνοκράτες– ο Τσαρλς Ελληνας, Ελληνοκύπριος εμπειρογνώμων σε θέματα φυσικού αερίου με διεθνή αναγνώριση: «Η φιλοδοξία για εκμετάλλευση του φυσικού αερίου της Κύπρου αντιμετωπίζει ισχυρές προκλήσεις – τις χαμηλές τιμές διεθνώς και τη στροφή σε ανανεώσιμες πηγές. Συνεπώς, δεν είναι στα χέρια των Κυπρίων, αλλά των διεθνών αγορών. Η πιθανότητα να μην καταστεί ποτέ εφικτό να εξαγάγει η Κύπρος φυσικό αέριο στις διεθνείς αγορές (Ευρώπη, Ασία) αυξάνεται όσο περνά ο χρόνος, καθώς τα πιθανά κέρδη καθίστανται περιθωριακά…»

Ο Τσαρλς Ελληνας καθορίζει ως προϋποθέσεις για να γίνουν οι επενδύσεις στο κυπριακό φυσικό αέριο αν εντοπιστούν κι άλλα κοιτάσματα: «βιωσιμότητα, βεβαιότητα, μακροπρόθεσμη σταθερότητα και λογικό ρίσκο. Οσο δεν δίδεται έμφαση από τα κράτη της ανατολικής Μεσογείου, περιλαμβανομένης της Κύπρου και της Τουρκίας, στην επίλυση αυτών των προκλήσεων για να ξεκλειδωθεί η περιφερειακή αγορά, οι υπολογισμοί τους στερούνται ρεαλισμού. Εν τέλει, η Κύπρος πιθανόν να έχει κι άλλα κοιτάσματα, αλλά μπορεί να καταλήξει στη διάλυση της προοπτικής επίλυσης του Κυπριακού για χάρη του φυσικού αερίου που ποτέ δεν θα καταφέρει να το κάνει εξαγωγή για να πλουτίσει…»

ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Καμία ανησυχία από τις τουρκικές προκλήσεις
Ο υπουργός Άμυνας της Κύπρου, Χριστόφορος Φωκαΐδης, διαβεβαίωσε ότι δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας ή πανικού από τις κινήσεις της Τουρκίας σε σχέση με την έναρξη των γεωτρήσεων της Total στην κυπριακή ΑΟΖ. Στην...
Καμία ανησυχία από τις τουρκικές προκλήσεις
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η Τουρκία τραβάει την πρόκληση στα άκρα
Οπως είχε προαναγγείλει στις 30/9, η Αγκυρα διέταξε τη μεταφορά του γεωτρύπανου «Γιαβούζ» στο τεμάχιο 7 της οριοθετημένης ΑΟΖ της Κύπρου, βυθίζοντας τη Λευκωσία σε πελάγη αμηχανίας και προκαλώντας σοβαρές...
Η Τουρκία τραβάει την πρόκληση στα άκρα
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Νέα πρόκληση της Αγκυρας με το οικόπεδο 7 της κυπριακής ΑΟΖ
Με ευθείες απειλές κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας απάντησε, χθες, η Αγκυρα στην υπογραφή συμφωνίας μεταξύ του υπουργείου Ενέργειας της Κύπρου και των εταιρειών Total και ENI, για την αδειοδότηση του οικοπέδου...
Νέα πρόκληση της Αγκυρας με το οικόπεδο 7 της κυπριακής ΑΟΖ
ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Στο επίκεντρο Κυπριακό και τουρκική προκλητικότητα
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στη Λευκωσία, ο Κυρ. Μητσοτάκης θεωρεί πολύ σημαντική τη συνάντηση αυτή, αποδίδοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στο να βρεθεί ο τρόπος να επανεκκινήσουν οι συνομιλίες για το Κυπριακό και...
Στο επίκεντρο Κυπριακό και τουρκική προκλητικότητα
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Κανένα περιθώριο για εφησυχασμό το μήνυμα Παναγιωτόπουλου από την Κύπρο
«Oι αποσταθεροποιητικές ενέργειες της Άγκυρας, αφενός συνιστούν κατάφωρη παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και αφετέρου αποτελούν και μία μεγάλη δοκιμασία της αξιοπιστίας της...
Κανένα περιθώριο για εφησυχασμό το μήνυμα Παναγιωτόπουλου από την Κύπρο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας