Ιδρύεται Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας

Επειτα από πολύμηνη επεξεργασία, το υπουργείο Εξωτερικών ολοκλήρωσε το σχέδιο νόμου για τον «Εκσυγχρονισμό της Εξωτερικής Πολιτικής» και ήδη έχει αναρτηθεί στο opengov.gr για δημόσια διαβούλευση. Πρόκειται για ένα θεσμικό πολυνομοσχέδιο, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων διατάξεων τον οργανισμό του υπουργείου Εξωτερικών, την επανίδρυση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού και την ίδρυση Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας (ΣΕΑ).

Το ΣΕΑ το είχε προτείνει στο παρελθόν ο Νίκος Κοτζιάς (ο οποίος είχε και την πρωτοβουλία και προχώρησε στην επεξεργασία των αρχικών διατάξεων), αλλά και ο Σταύρος Θεοδωράκης και ολοκληρώθηκε η επεξεργασία του επί Γιώργου Κατρούγκαλου. Ο υπουργός Εξωτερικών δήλωσε στην ΕΡΤ ότι το ΣΕΑ «είναι στρατηγικό όργανο και συμβουλευτικό του πρωθυπουργού. Ο σκοπός του είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός, δεν είναι συγκεκριμένη η λήψη πολιτικών αποφάσεων που γίνεται στο ΚΥΣΕΑ».

Θετικός ήταν και ο τομεάρχης Εξωτερικών της Ν.Δ., Γιώργος Κουμουτσάκος, ο οποίος σε δηλώσεις του στη δημόσια τηλεόραση χαρακτήρισε τις σχετικές διατάξεις ως «βάση διαλόγου», σημείωσε ότι «η Ελλάδα χρειάζεται ένα τέτοιο επιτελικό όργανο», προσθέτοντας ότι η Ν.Δ. θα καταθέσει συγκεκριμένες παρατηρήσεις και προτάσεις της στη Βουλή.

Στο σχέδιο νόμου αναφέρεται ότι «το ΣΕΑ έχει ως σκοπό τον σχεδιασμό ενός συγκροτημένου και λειτουργικού συστήματος στρατηγικής ασφάλειας και διαχείρισης κρίσεων, καθώς και την υποστήριξη του συντονισμού των συνδεόμενων με την εθνική ασφάλεια κυβερνητικών δράσεων και συναφών πολιτικών.

Στο πλαίσιο αυτό, μεριμνά για την έγκαιρη διάγνωση των απειλών για την ασφάλεια της χώρας σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο και την αξιολόγηση και ιεράρχηση των στόχων που η χώρα επιδιώκει να επιτύχει μέσω της βέλτιστης επιλογής και αξιοποίησης των διαθέσιμων μέσων».

Θεματολόγιο

Στο νομοσχέδιο προσδιορίζεται ότι η έννοια της εθνικής ασφάλειας περιλαμβάνει θέματα που αφορούν:

• «α) την προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας, της ακεραιότητας, της ανεξαρτησίας, της ασφάλειας και των θεμελιωδών αξιών και συμφερόντων της χώρας,
• β) την έγκαιρη και αποτελεσματική διάγνωση και αντιμετώπιση παραδοσιακών και σύγχρονων απειλών, προκλήσεων, κινδύνων και δυνητικών προβλημάτων ασφάλειας,
• γ) την πρόληψη και αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων και προκλήσεων από την κλιματική αλλαγή, καθώς και κάθε άλλης μείζονος απειλής έναντι της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων και
• δ) την αντιμετώπιση απειλών κατά του συνταγματικού πολιτεύματος και του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων και θεμάτων κυβερνο-ασφάλειας».

Το ΣΕΑ προετοιμάζει και υποβάλλει προς τον πρωθυπουργό ετήσια έκθεση στρατηγικού σχεδιασμού με την ονομασία «Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας», μεριμνά για τη συγκέντρωση και παροχή πληροφόρησης, την επεξεργασία προτάσεων σχεδιασμού στρατηγικής εθνικής ασφάλειας και την εκπόνηση σχεδίων διαχείρισης κρίσεων και υποστηρίζει τον συντονισμό υπό τον πρωθυπουργό όλων των συναφών με την εθνική ασφάλεια φορέων και συναρμόδιων κυβερνητικών οργάνων και υπηρεσιών.

Οι εργασίες του ΣΕΑ είναι απόρρητες. Στη βασική σύνθεση του ΣΕΑ συμμετέχουν: ο πρωθυπουργός, ως πρόεδρος, ο υπουργός Εξωτερικών, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών και Αμυνας του Κοινοβουλίου, ο Α/ΓΕΕΘΑ, ο διοικητής της ΕΥΠ, ο υπηρεσιακός γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών, ο διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του Πρωθυπουργού και ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας, ως βασικός εισηγητής. Στη σύνθεση των συνεδριάσεων του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας είναι δυνατόν να καλούνται με απόφαση του πρωθυπουργού και άλλοι, κατά περίπτωση, αρμόδιοι υπουργοί, στελέχη της διοίκησης και των ενόπλων δυνάμεων ή ειδικοί εμπειρογνώμονες.

Επικεφαλής του ΣΕΑ είναι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας (θέση αντίστοιχη γενικού γραμματέα), ο οποίος έχει τετραετή θητεία, εισηγείται στον πρωθυπουργό για τον σχεδιασμό της στρατηγικής εθνικής ασφαλείας και είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία του ΣΕΑ, το οποίο συνεδριάζει τουλάχιστον τέσσερις φορές τον χρόνο. Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας ενημερώνει τους αρχηγούς των κομμάτων της Βουλής για θέματα αρμοδιότητας του οργάνου, ενώ αυτοδικαίως θα είναι και μέλος του ΚΥΣΕΑ.

Στο νομοσχέδιο αναφέρεται ότι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας πρέπει να είναι «προσωπικότητα αναγνωρισμένου κύρους με αποδεδειγμένη ειδίκευση και εμπειρία σε αντικείμενα τα οποία σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια.

Προ της αναλήψεως των καθηκόντων του, ο προς διορισμό σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας γίνεται δεκτός σε ακρόαση σε κοινή συνεδρίαση των Επιτροπών Εξωτερικών και Αμυνας, και Θεσμών και Διαφάνειας του Κοινοβουλίου, οι οποίες διατυπώνουν κοινή γνώμη προς τον πρωθυπουργό ως προς την ικανότητά του να καταλάβει τη συγκεκριμένη θέση. Ο πρωθυπουργός έχει τη δυνατότητα παύσης του συμβούλου και πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του».

Απόρρητη έκθεση

Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία του ΣΕΑ, εισηγείται στον πρωθυπουργό επί του σχεδιασμού της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας, καθώς και για τον χειρισμό κρίσεων, υποβάλλει στον πρωθυπουργό ετήσια απόρρητη έκθεση με παρουσίαση, ανάλυση και αξιολόγηση των κρίσιμων ζητημάτων εθνικής ασφάλειας, καθώς και προτάσεις σχεδίου αντιμετώπισής τους, στις οποίες προτάσεις περιλαμβάνεται επίσης ετήσια ανάλυση των στρατηγικών προτεραιοτήτων της χώρας, έχει την ευθύνη για τη σύνταξη και την εισήγηση προς το ΣΕΑ της ετήσιας έκθεσης στρατηγικού σχεδιασμού με την ονομασία «Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας» και προετοιμάζει την ημερήσια διάταξη των συνεδριάσεων του ΣΕΑ.

Στο πολυνομοσχέδιο περιλαμβάνεται επίσης το νέο σχέδιο του Οργανισμού του υπουργείου Εξωτερικών, με πολλές θεσμικές καινοτομίες. Μεταξύ αυτών ενδεικτικά αναφέρεται η καθιέρωση για πρώτη φορά στοχοθεσίας και η σύνδεσή της με την αξιολόγηση, η ευθυγράμμιση των ρυθμίσεών του με τις γενικές διατάξεις του ασφαλιστικού και δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, εκτός των εξαιρέσεων που απαιτεί η ειδική αποστολή του υπουργείου Εξωτερικών, η καθιέρωση εισαγωγής στο Διπλωματικό Σώμα από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, αλλά και η διεύρυνση δικαιωμάτων, όπως αυτά που απορρέουν από το Σύμφωνο Συμβίωσης.