Οδικός χάρτης για το σκάνδαλο της Novartis

Παραδόθηκε στην Εισαγγελία Διαφθοράς η πρώτη τμηματική έκθεση των ελεγκτών-επιθεωρητών. Η έκθεση (πόρισμα) διαβιβάστηκε από τη ΓΕΔΔ Μαρία Παπασπύρου η οποία σε χθεσινές και πολύ φειδωλές δηλώσεις της στη δημόσια τηλεόραση εξήγησε πως η πρώτη αυτή έκθεση αποτελείται από 3.000 σελίδες (750 αποτελούν την έκθεση και οι υπόλοιπες το παράρτημα με όλα τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι επιθεωρητές).

Η ΓΕΔΔ τόνισε και πάλι ότι οι επιθεωρητές ως δημόσιοι υπάλληλοι ενεργούν πάντοτε υπό τη διεύθυνση και εποπτεία εισαγγελέων και συμπλήρωσε ότι στο εξής αναμένονται συνεχώς και νέα πορίσματα. Οι επιθεωρητές φαίνεται να αντιμετώπισαν σχεδόν ανυπέρβλητες δυσκολίες, μεταξύ άλλων και τις συλλήβδην κατασχέσεις άπειρων αρχείων από τους εισαγγελείς, με αποτέλεσμα μεγέθη που ξεπερνούσαν τα 2 terabytes.

Σύμφωνα με όσα στοιχεία συγκεντρώσαμε, επαληθεύονται πλήρως τα παλιότερα δημοσιεύματα της «Εφ.Συν.», ενώ το βασικότερο εύρημα των επιθεωρητών φέρεται να είναι η πέραν πάσης αμφιβολίας απόδειξη της περιπτωσιολογικής θεσμοθέτησης της τιμολόγησης των φαρμάκων.

Με δυο λόγια αυτό σημαίνει ότι έστω και μία αλλαγή λέξης στον νόμο μπορούσε να ευνοεί ολόκληρες κατηγορίες φαρμάκων και συμφέροντα φαρμακευτικών εταιρειών. Είναι αυτονόητο λοιπόν ότι εδώ βρίσκεται όλο το «ζουμί» διότι κάθε τέτοια μικρή ή μεγάλη αλλαγή έχει πάντα επιπτώσεις στην τιμή του φαρμάκου, κέρδη για την εταιρεία και ζημιά για το Δημόσιο.

Το εύρημα αυτό που δεκάδες φορές και επί χρόνια είχε απασχολήσει τα ΜΜΕ, μέχρις ότου αποφασίσουν ότι δεν υφίσταται σκάνδαλο στο φάρμακο, φαίνεται ότι επαληθεύτηκε απολύτως από τους επιθεωρητές, που αναγκαστικά διερεύνησαν ένα μόνο δείγμα φαρμάκων μια και συνολικά οι εγγραφές τιμολόγησης φαρμάκων ξεπερνούν τις 200.000.

Οι επιθεωρητές με τα δικά τους επιστημονικά κριτήρια και με μεθοδολογίες που καταγράφουν σε όλα τα πορίσματα επέλεξαν ένα δείγμα φαρμάκων παρακολουθώντας την πορεία και τις αλλαγές στην τιμολόγησή τους σε όλο το επίμαχο διάστημα 2006-2014.

Ισχυρές πιέσεις

Για το κάθε φάρμακο του συγκεκριμένου δείγματος συντάχτηκαν μελέτες δεκάδων σελίδων για τις τιμολογήσεις, τις υπερτιμολογήσεις και τις ανατιμολογήσεις. Ολα τα στοιχεία αντλήθηκαν από τα κατασχεμένα αρχεία, τα έγγραφα και φυσικά τις μαρτυρίες.

Οι ισχυρές πιέσεις που ασκήθηκαν όλο το τελευταίο διάστημα προκειμένου να ολοκληρωθεί το πρώτο αυτό πόρισμα και να διαβιβαστεί στην Εισαγγελία ανάγκασαν τους επιθεωρητές να περιορίσουν το δείγμα φαρμάκων της Novartis στα πλέον ενδεικτικά, στα ιδιαίτερα ακριβά (με κόστος που ξεπερνούσε τα 1.000 ευρώ) φάρμακα για καρκινοπαθείς ή για ασθενείς με σοβαρά θέματα όρασης.

Αντιγράφουμε από δημοσίευμα της «Εφ.Συν.» (31/3/2018) τι έλεγε ο Κ. Φρουζής στα στελέχη του το 2010 για ένα από τα πλέον ακριβοπληρωμένα φάρμακα (ωχράς κηλίδας), το Lucentis, δηλώνοντας ευχαριστημένος «από τα καλά αποτελέσματα όσον αφορά την κάλυψη θεμάτων της εταιρείας από τα ΜΜΕ και τη διαχείριση δύσκολων καταστάσεων», αναφέροντας ενδεικτικά το παράδειγμα του Lucentis που ξέφυγε από τον (επιβεβλημένο) έλεγχο στην Ελλάδα.

Η μη ορθή τιμολόγηση ασφαλώς αποτελεί το υπ’ αριθμόν 1 στοιχείο για τους επιθεωρητές, αλλά είναι δεδομένο ότι μόνο από το συγκεκριμένο δείγμα δεν θα υπάρξει ακριβής υπολογισμός της ζημίας του Δημοσίου. Προφανώς πέρα από τις άλλες παραμέτρους οι εισαγγελείς θα ζητήσουν άμεσα και δικαστικές συνδρομές όπου χρειάζεται ώστε να αποδειχτεί αν πράγματι οι τιμολογήσεις τηρούσαν τον νόμο του καθορισμού της τιμής με βάση τις τρεις χαμηλότερες τιμές της ευρωζώνης.

Μόνο όταν ολοκληρωθεί η όλη έρευνα των τιμολογήσεων θα μπορέσει να υπολογιστεί με ακρίβεια και το ποσό της ζημιάς του Δημοσίου, για την οποία μέχρι στιγμής υπάρχουν μόνο κατά προσέγγιση εκτιμήσεις και από τα στοιχεία των δικογραφιών που εξέτασε η επιτροπή της Βουλής για τα σκάνδαλα στην Υγεία.

Το υπ’ αριθμόν 2 σημαντικό στοιχείο είναι δεδομένο ότι αφορά τις πολλές καταθέσεις μαρτύρων, μερικές εκ των οποίων κρίνονται ιδιαίτερα διαφωτιστικές σε ό,τι αφορά την τιμολόγηση.

Οι καταθέσεις αυτές δεν προέρχονται από τους γνωστούς προστατευόμενους μάρτυρες αλλά από πρόσωπα που βρέθηκαν σε επίμαχες υπηρεσιακές θέσεις. Οι σημαντικές μαρτυρίες -σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει η «Εφ.Συν.»- περιέχονται στο παράρτημα και είναι βέβαιο ότι θα αξιοποιηθούν και θα διαφωτίσουν με πληροφορίες για τα κέρδη της εταιρείας, ενώ φαίνεται ότι παρέχουν ήδη ενδείξεις παράκαμψης της ορθής διαδικασίας τιμολόγησης.

Το πώς και από ποιους συντάσσονταν οι υπουργικές αποφάσεις που κατέληγαν σε σύννομα πάντα δελτία τιμών αποτελεί το κομβικό σημείο που ενδεχομένως θα κρίνει και τις όποιες πολιτικές ευθύνες, μια και το σημαντικό είναι αυτό που γινόταν πριν από τις υπουργικές αποφάσεις.

Αυτό αναδείξαμε σε σειρά ρεπορτάζ της εφημερίδας με βάση τα αρχεία της Novartis και αυτό προφανώς διερευνήθηκε σε βάθος. Το ποιοι δηλαδή συνέτασσαν και με ποιον τρόπο τις υπουργικές αποφάσεις. Σύμφωνα με μαρτυρίες, εδώ φαίνεται να έχουν προκύψει από τις καταθέσεις πολύ επιβαρυντικά στοιχεία.

Η έρευνα συνεχίζεται

Το πολυσέλιδο παράρτημα περιέχει ασφαλώς και την πλήρη κωδικοποίηση του νομοθετικού πλαισίου τιμολόγησης, οπότε στη συνέχεια θα διαπιστώνεται με απλές κινήσεις το τι ακριβώς γινόταν για κάθε φάρμακο.

Η έρευνα σχετικά με τις δωροδοκίες επαγγελματιών Υγείας συνεχίζεται, ενώ φαίνεται ότι προέκυψαν πρόσθετα στοιχεία για πρόσωπο που εμπλέκεται και απασχόλησε πρόσφατα τα φώτα της δημοσιότητας. Εγινε άρση του απορρήτου στις τηλεφωνικές του συνομιλίες με αντικείμενο -τι άλλο;- την τιμολόγηση φαρμάκων.

Είναι χαρακτηριστικό για τον όγκο του υλικού της συγκεκριμένης αυτής μεγάλης υπόθεσης ότι η ειδική υπηρεσία της ΕΛ.ΑΣ. που καλείται να ελέγξει και να εκδώσει πραγματογνωμοσύνες για τα ψηφιακά αρχεία που της διαβιβάστηκαν μπορεί να χρειαστεί και 10 χρόνια.

Τα ευρήματα των ελεγκτών, αφού μελετηθούν από τους εισαγγελείς Διαφθοράς, θα δρομολογήσουν τις επόμενες κινήσεις τους και όπως αναμένεται, θα φέρουν ενώπιόν τους για εξηγήσεις συγκεκριμένα εμπλεκόμενα πρόσωπα.

Διόλου απίθανο τελικά να οδεύσει το πόρισμα και προς τη Βουλή, ενώ αναμένεται η Εισαγγελία Διαφθοράς να αποστείλει κλήσεις για ανωμοτί καταθέσεις με ερευνώμενο αδίκημα τη δωροδοκία.