Πλήθος ερωτημάτων και νέες σοβαρότατες αντιδράσεις εγείρει σε τραπεζικούς κύκλους η στάση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, για τρία σημαντικά ζητήματα που σχετίζονται με την εύρυθμη λειτουργία των τραπεζών.
Μάλιστα, σε ορισμένες από τις περιπτώσεις, η δυσφορία που έχει δημιουργηθεί είναι τόσο έντονη σε σημείο που γίνεται λόγος για «δόγμα Στουρνάρα» κατά παράφραση του «δόγματος Πολάκη», το οποίο επικρίθηκε σφοδρότατα από κόμματα και μέσα ενημέρωσης. Και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ο διοικητής δέχθηκε αυστηρή κριτική εκ των έσω.
Η πρώτη αιχμή για τον κεντρικό τραπεζίτη αφορά τις συνεταιριστικές τράπεζες και τη μάλλον εχθρική αντιμετώπισή τους. Παράγοντες του κλάδου θυμούνται τη δήλωση που είχε κάνει τον περασμένο Μάρτιο σε εκδήλωση του ΙΟΒΕ, απαντώντας στον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο για τον ρόλο που μπορεί να παίξουν οι συνεταιριστικές τράπεζες στη χώρα μας:
«Διαφωνώ με τις συνεταιριστικές τράπεζες, απέτυχαν στην Ελλάδα», ήταν τότε η απάντηση του κ. Στουρνάρα. Η αποτυχία, ωστόσο, δεν έγκειται στον θεσμό των συνεταιριστικών τραπεζών αλλά στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσαν, και η κριτική θα έπρεπε να αφορά την εποπτεία των συνεταιριστικών, διαχρονικά. Ουδείς αρνείται ότι έπρεπε να εξυγιανθούν ή ότι υπήρχαν σκελετοί στις ντουλάπες.
Επίσης, σπεύδουν να υπενθυμίσουν το πόρισμα της Τραπέζης της Ελλάδος για την Τράπεζα Πειραιώς, με το οποίο ο Μιχάλης Σάλλας και 12 στελέχη καλούνται να πληρώσουν πρόστιμα και κατόπιν αναρωτιούνται αν αυτό έχει κάποια σχέση με τη σύνδεση του κ. Σάλλα με τις συνεταιριστικές τράπεζες ως στρατηγικού επενδυτή στην Παγκρήτια. Επειδή όμως η παραπάνω εξέλιξη ίσως αποτελεί ένα επιχείρημα βολικό για τον έμπειρο τραπεζίτη, είναι απαραίτητο να ανατρέξει κανείς στο σύνολο των γεγονότων για να βγάλει πιο ασφαλή συμπεράσματα.
Ενδεικτικές είναι οι απορίες που δημιουργούνται και οι οποίες μεταφέρονται ανοιχτά μέσω της «Εφ.Συν.» από αρμόδιους τραπεζικούς κύκλους με το ακόλουθο ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν η ΤτΕ να μην έχει εντοπίσει εγκαίρως τις συναλλαγές των Κινέζων στα ακίνητα μέσω των POS και να το μαθαίνει από τις κινεζικές αρχές μέσω Φρανκφούρτης; Ακόμα κι αν δεχθούμε ότι η Κανονιστική Συμμόρφωση των τραπεζών (που εντόπισε τις προβληματικές συναλλαγές) δεν ενημέρωσε την ΤτΕ, είναι προφανές ότι υπάρχει πρόβλημα εποπτείας.
Αμέλεια για «κόκκινα» δάνεια
Η επόμενη εστία αντιπαράθεσης συναντάται στην ανυπαρξία συνεκτικού σχεδίου για τη μείωση των «κόκκινων» δανείων, με αποτέλεσμα η κεφαλαιακή κατάσταση των περισσότερων τραπεζών να επιδεινωθεί. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τράπεζα της Ελλάδος απέρριπτε ως ατελείς ή ακατάλληλες όποιες προτάσεις κατατέθηκαν στο παρελθόν για το φλέγον αυτό θέμα. «Τώρα που το πρόβλημα έγινε «βουνό» και ήδη οι ξένοι με τον τρόπο τους ξεκαθαρίζουν ότι ο κόμπος έφτασε στο χτένι, η ΤτΕ παρουσιάζει κάποιο σχέδιο επίλυσης του θέματος», λένε κορυφαία στελέχη του χώρου.
Πράγματι, ο Γιάννης Στουρνάρας παρουσίασε το σχέδιό του στους επικεφαλής των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, Εθνική, Πειραιώς, Eurobank και Alpha Bank, και της μικρότερης Attica Bank και σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής, η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός «οχήματος» ειδικού σκοπού, στο οποίο θα μεταφερθούν «κόκκινα» δάνεια και η «χρηματοδότησή» του θα γίνει με μεταφορά του 50% των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων των τραπεζών, δηλαδή περί τα 8-9 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, κατά τις εκτιμήσεις έγκυρων αναλυτών, το σχέδιο αυτό προϋποθέτει οι τράπεζες να είναι κερδοφόρες, ώστε να λειτουργήσει ο αναβαλλόμενος φόρος ως εγγύηση που θα καλύψει το κομμάτι των «κόκκινων» δανείων που δεν θα ανακτηθεί.
Και σε κάθε περίπτωση, συμπληρώνουν, η λύση έρχεται καθυστερημένα, με αποκλειστική ευθύνη της εποπτικής αρχής που φαίνεται να αδυνατεί ώς σήμερα να κατανοήσει ότι δεν πολιτεύεται εναντίον της κυβέρνησης, «αλλά υπάρχει για να υπηρετεί άλλο ρόλο». Υπάρχει ωστόσο η άποψη –που δεν προέρχεται από τον κεντρικό τραπεζίτη– ότι μια τέτοια πρόταση δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί όσο η χώρα βρισκόταν σε μνημόνια και η πιστοληπτική της ικανότητα ήταν πολύ χαμηλή.
Στο ερώτημα αν θα μπορούσε η ΤτΕ να έχει ετοιμάσει πολύ νωρίτερα την πρότασή της και να είναι αμέσως υλοποιήσιμη όταν θα το επέτρεπαν οι συνθήκες η απάντηση είναι «ναι». Καταφατική είναι και απάντηση στο ερώτημα αν θα μπορούσε ο διοικητής να ασκήσει μεγαλύτερες πιέσεις και έλεγχο προς τις τράπεζες για να αντιμετωπίσουν πιο επιθετικά και αποτελεσματικά το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων, τα οποία άρχισαν να αυξάνονται από την αρχή της κρίσης.
Προτίμησε, όπως υπογραμμίζουν κάποιοι, να αναλωθεί στην επιχειρηματολογία υπέρ της πιστοληπτικής γραμμής στήριξης και να αμφισβητήσει την καθαρή έξοδο της χώρας από τα μνημόνια.
«Ανένδοτος»
Το τρίτο πεδίο άσκησης κριτικής αφορά τον λεγόμενο -όπως αποκαλείται εσωτερικά- «ανένδοτο» της Τραπέζης της Ελλάδος κατά των παλαιών διοικήσεων των τραπεζών. Καλά ενημερωμένες πηγές διατείνονται ότι στο στόχαστρο δεν τίθενται μόνο τα πρόσωπα αλλά και το ίδιο το τραπεζικό σύστημα, με απώτερο σκοπό ο κλάδος να συρρικνωθεί περαιτέρω, ο έλεγχος να καταστεί πιο ασφυκτικός και κατά συνέπεια να μπορεί μελλοντικά να εξυπηρετεί τους «εκλεκτούς» ενός άλλου υπό διαμόρφωση συστήματος.
Το όσα συνέβησαν τα προηγούμενα χρόνια στο παρασκήνιο για την επιλογή προέδρων και διευθυνόντων συμβούλων στην Εθνική και στην Πειραιώς είναι λίγο-πολύ γνωστά στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ. Και η ΤτΕ δεν είναι άμοιρη ευθυνών.
Παράλληλα, όπως αποδεικνύεται από το πρόσφατο παράδειγμα της «εκδίωξης» τριών συστημικών τραπεζών (Εθνική, Eurobank, Πειραιώς) από τον δείκτη της Morgan Stanley, η επιχειρούμενη εξυγίανση από την ΤτΕ έχει οδηγήσει σε μαρασμό τις τράπεζες, με απομειωμένα τα κεφάλαιά τους και καταγραφή της αδυναμίας τους από τους διεθνείς οίκους. Ομως κανείς δεν μπορεί να παραβλέπει τις διεθνείς συγκυρίες (π.χ. Ιταλία).
Ωστόσο ακόμα και εκείνοι που θεωρούνται φίλα προσκείμενοι στον Γιάννη Στουρνάρα θεωρούν ότι ήταν «φάουλ» του διοικητή να μη βγει από την πρώτη στιγμή να στηρίξει τις τράπεζες, όταν στις αρχές Οκτωβρίου δέχθηκαν κερδοσκοπικό σφυροκόπημα.
