Από έναν νέο αρχηγό της Δεξιάς (της Κεντροδεξιάς, θα με διόρθωνε, και θα το δεχόμουν), που εκλέχτηκε κόντρα σε όλα τα προγνωστικά χάρη στο σύγχρονο, μεταρρυθμιστικό προφίλ του, περιμένεις -και απαιτείς- κι έναν καινούργιο λόγο πάνω στον πολιτισμό.
Ως πότε η Νέα Δημοκρατία θα είναι το κόμμα που σηκώνει στους ώμους του τις αρχαίες πέτρες, που μιλάει τη γλώσσα των παραδόσεων και κουμπώνεται απέναντι στο μοντέρνο και το τολμηρό; Αν δεν μπορεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης να κάνει τομές στο πολιτιστικό προφίλ του κόμματός του σ’ αυτή την κρίσιμη προεκλογική περίοδο, ποιος θα μπορούσε; Οχι πάντως αρκετοί από τους προκατόχους του.
Ετσι, μια άτυπη, χαλαρή συνάντησή του με δημοσιογράφους του πολιτιστικού ρεπορτάζ αποδείχτηκε χρήσιμη. Ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας έδωσε ένα καθαρό, χωρίς περιστροφές, διάγραμμα του οράματός του για την Μπουμπουλίνας. Που, βέβαια, σαν γνήσιος φιλελεύθερος πολιτικός που είναι, δεν τη θεωρεί το παν στην άσκηση πολιτιστικής πολιτικής. Οι ιδιώτες θα κληθούν να συμμετάσχουν ποικιλοτρόπως. Και παντού.
Από τα μεγάλα έργα μέχρι τα μικρά. Ως μαικήνες και χορηγοί, κάτι που άλλωστε κανέναν πια δεν ξενίζει, ούτε καν τον κάποτε άγριο ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά και ως διαχειριστές ή πάροχοι υποστηρικτικών υπηρεσιών σε αρχαιολογικούς χώρους! Γιατί, δηλαδή, όλα να γίνονται από μόνιμους, δημόσιους υπαλλήλους, σε έναν τομέα με εποχικό χαρακτήρα; Να το ερώτημα που θέτει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ουπς. Αρχίσαμε από τα πιο ρηξικέλευθα. Μέσα και το άλλο, το αναγκαίο για πολλούς, ιερόσυλο για άλλους τόσους, ότι δηλαδή είναι καιρός πια τα μεγάλα -τουλάχιστον- αρχαιολογικά μουσεία να διοικούνται με το μοντέλο του Μουσείου Ακρόπολης, αυτό που -να μην κρυβόμαστε πίσω από το δαχτυλάκι μας- το σωματείο των αρχαιολόγων ουδέποτε κατάπιε εντελώς.
Αυτή την ιδιαίτερη νομική μορφή του πάνω στο πρότυπο των ξένων μουσείων, την ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ παραδοσιακού δημόσιου και ιδιωτικού μουσείου, που όμως του χαρίζει ευελιξία. Και καλύτερη λειτουργία προς όφελος των επισκεπτών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μοιάζει αποφασισμένος, όμως, να συγκρουστεί με τα κλειστά μυαλά, με «κολλημένους δεξιούς και αριστερούς». Μοιάζει να μη φοβάται ακόμα και τα υπερόπλα που διαθέτει ο χώρος. Το να κλείσει, για παράδειγμα, την Ακρόπολη στην καρδιά του καλοκαιριού. Εχει την ευχέρεια να δηλώνει ότι τέτοιους «εκβιασμούς» δεν θα δεχτεί.
Αλλωστε, και ίσως από αυτό θα έπρεπε να έχουμε αρχίσει, ένα πράγμα έχει στο μυαλό του: την επίλυση των χρόνιων, απαράδεκτων ελλείψεων σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Για όσους, λοιπόν, τυχόν ανησυχούν ότι η Δεξιά πάει, χάλασε, η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς θα είναι πάντα η προτεραιότητά της. Με μια σημαντική, όμως, για τον ιδεολογικό αυτό χώρο προσθήκη. Μια Ελλάδα με αυτοπεποίθηση δεν γίνεται να αφήνει έξω το κομμάτι του σύγχρονου πολιτισμού, πιστεύει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Οραμα μετά… κέρδους
Πρέπει να κοιτάμε μπροστά και όχι πίσω», λέει, «πρέπει αρχαία κληρονομιά και σύγχρονη δημιουργία να έχουν γόνιμη και δημιουργική επαφή. Και άλλωστε όλο αυτό δεν είναι θεωρητική άσκηση, έχει συγκεκριμένο οικονομικό αποτύπωμα, προσθέτει πλούτο».
Και ετοιμάζεται το κορυφαίο δημόσιο έργο που θα αφήσει στην πόλη να είναι η αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Επαναφέροντας την παλιά γνωστή πρόταση για υπόγειο διπλασιασμό της έκτασής του, για νέα εντυπωσιακή είσοδο, για εκμετάλλευση ακόμα και του διπλανού Πολυτεχνείου, ο κ. Μητσοτάκης έχει στο μυαλό του όχι μόνο το μουσείο, που θεωρεί -δικαίως- ότι είναι το σπουδαιότερο της χώρας και ένα από τα σπουδαιότερα του κόσμου, αλλά και την ίδια την Αθήνα.
Η υποβάθμιση της Πατησίων δεν πάει άλλο, ένα τόσο μεγάλο έργο με τη συμμετοχή των γειτονιών, του δήμου της Αθήνας, της κοινωνίας αποτελεί χρυσή ευκαιρία. Εχει βρει ακόμα και τον χορηγό, αλλά δεν μας τον λέει. Αλλωστε, στο θέμα των χορηγών διαθέτει μεγάλη σιγουριά και άνεση, δεν φοβάται μην τον πουν δεξιό, όπως κάτι άλλοι. Ισως γι’ αυτό να φτάνει και σε υπερβολές.
Οχι, δεν εννοούμε τη διάθεσή του να αυξήσει τις χορηγίες στον πολιτισμό με τη θέσπιση ισχυρών φορολογικών κινήτρων. Αλλά την εμμονή του στην αξιοποίηση των συλλεκτών, των γνωστών συλλεκτών (Δάκης Ιωάννου, Δημήτρης Δασκαλόπουλος κ.λπ.), στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, με δικούς τους ίσως ορόφους.
Λες και αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα και όχι να ανοίξει άμεσα, αύριο, το μουσείο, να βρεθούν χρήματα, υπάλληλοι. Αλλωστε, συλλογή έχει, και αξιόλογη μάλιστα, ενώ οι καλοί και πολύτιμοι συλλέκτες μας και μουσεία δικά τους έχουν και εκθέσεις κάνουν σε κορυφαίους χώρους του κόσμου, δεν φαίνεται να υποφέρουν.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει, πάντως, ανατρεπτική διάθεση. Στην αναμενόμενη μουρμούρα των καλλιτεχνικών συντακτών για τον μίζερο τρόπο με τον οποίο επιλέγονται, συνήθως, οι υπουργοί Πολιτισμού και την υποβάθμιση της Μπουμπουλίνας, απαντά με ένα «ίσως μια κυβέρνηση της Κεντροδεξιάς να σας εκπλήξει». Ακόμα κι αν και ο δικός του υπουργός Πολιτισμού είναι ένα πιο πολιτικό πρόσωπο, γιατί ο υφυπουργός του να μην είναι κάποιος από τον χώρο, που θα έχει ευρύτερη αναγνώριση και όλοι θα πούνε «μπράβο»;
Επιμένει, άλλωστε, πολύ στο θέμα της αξιοκρατίας, της επιλογής του «καλύτερου» για κάθε θέση, χωρίς προκαταλήψεις και κομματικές δεσμεύσεις. Μιλά συνεχώς για «ανοιχτά μυαλά», που θα κληθούν να πιάσουν δουλειά την επόμενη μέρα. Και δεν διστάζει να αναφερθεί στους αγαπημένους όλων μας, στον Πέτρο Θέμελη της αρχαίας Μεσσήνης, στον Νίκο Σταμπολίδη της Ελεύθερνας και του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, στον Σταύρο Μπένο του «Διαζώματος». Γιατί μπορούν και κάνουν θαύματα ακόμα και σε ένα στενό, προβληματικό, ακόμα και εχθρικό πλαίσιο.
Δώρο Κεσσανλής από Μαρέβα
Και η προσωπική του σχέση με την τέχνη ποια είναι; Είμαστε περίεργοι εμείς οι καλλιτεχνικοί συντάκτες και ελαφρώς σνομπ. Δεν συμβιβαζόμαστε, ίσως, παρά με τον Μακρόν, που είχε μέντορα τον φιλόσοφο Πολ Ρικέρ, και τον Ομπάμα, που συζητούσε άνετα με τη συγγραφέα Μέριλιν Ρόμπινσον.
Φοβάμαι, πάντως, ότι αν ο Κυριάκος Mητσοτάκης μάς έλεγε ένα ένα τα βιβλία που διαβάζει, πολλά και στο kindle του, προσωπικά δεν θα ήξερα κανένα. Πολιτικά, ιστορικά και οικονομικά θα ήταν, θα έπρεπε να τα γκουγκλάρω.
Καταλάβαμε, όμως, ότι το γραφείο του είναι γεμάτο τέχνη. Από ένα τόσο δα ερυθρόμορφο αγγείο του 460 π.Χ., από την περίφημη συλλογή των γονιών του, που έχει δωρηθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, μέχρι έναν μεγάλο «μπλε» πίνακα, που του έχει παραχωρήσει ο φίλος του, σημαντικός ζωγράφος Γιάννης Αδαμάκος.
Από φωτογραφίες του Sarkissian και του ΜακΚέιμπ μέχρι ενός φίλου του, με πρόβατα στην Τήνο! Από βυζαντινές εικόνες (πάλι των γονιών του) μέχρι ένα έργο του Νίκου Κεσσανλή («μια σταλιά»), δώρο της συζύγου του όταν εκλέχτηκε πρόεδρος της Ν.Δ.
