Ομαλή η εκκίνηση στο Κραν Μοντανά

Υπάρχει μια λαϊκή ρωσική έκφραση που σε μετάφραση λέει «από το καράβι (κατ’ ευθείαν) στον χορό». Η ρήση αυτή ταιριάζει γάντι στην περίπτωση της Διάσκεψης για την Κύπρο που άρχισε χθες στο Κραν Μοντανά, αφού όλοι οι βασικοί πρωταγωνιστές από τα αεροπλάνα τους βούτηξαν αμέσως στα βαθιά. Και αφού στην ατζέντα πρώτο θέμα ήταν το ακανθώδες της ασφάλειας και των εγγυήσεων, το ερώτημα όλων ήταν κατά πόσο θα είχαμε εμπλοκή.

Σύμφωνα με τον Κύπριο κυβερνητικό εκπρόσωπο Νίκο Χριστοδουλίδη, υπήρχαν τρία ενδεχόμενα – είτε να έχουμε κατάρρευση είτε επιτυχία και, τρίτο, να έχουμε πρόοδο και παράταση. Οι δύο πρώτες περιπτώσεις είναι απομακρυσμένα σενάρια -κατά τον εκπρόσωπο- οπόταν μένει να δούμε πώς (και πότε) θα καταλήξουν οι συνομιλίες.

«Πολύ καλύτερα απ’ ό,τι αναμέναμε»

Η ασφαλής διαπίστωση μετά την πρώτη μέρα των συνομιλιών είναι πως, όπως θα έλεγαν και οι Αμερικανοί στο διαστημικό κέντρο του Χιούστον, «there is a lift-off», δηλαδή η «απογείωση» των συνομιλιών είναι ομαλή. Το επιβεβαίωσαν τόσο ο βοηθός γ.γ. του ΟΗΕ για πολιτικές υποθέσεις Τζέφρι Φέλτμαν όσο και ο Εσπεν Μπαρθ Εϊντε σε ενημέρωση στους δημοσιογράφους.

Αλλωστε, επιβεβαιώθηκε η άφιξη αύριο Παρασκευή του Αντόνιο Γκουτέρες. Και οι δυο τους υπήρξαν έκδηλα ενθουσιώδεις μετά τη σύνοδο για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις, στοιχείο που δεν χαρακτηρίζει τους διπλωμάτες καριέρας.

Ο κ. Φέλτμαν μίλησε για «ιστορική ευκαιρία», για την αποφασιστικότητα των κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί καθώς και των τριών εγγυητριών δυνάμεων «να ξεπεράσουν τις δυσκολίες». Χαρακτήρισε μάλιστα την έναρξη των συνομιλιών «καλή και εποικοδομητική», προσθέτοντας χαρακτηριστικά ότι «η αρχή ήταν πολύ καλύτερη απ’ ό,τι αναμέναμε».

Από την πλευρά του ο κ. Εϊντε τοποθετήθηκε στο ίδιο πνεύμα και δήλωσε ότι το περιβόητο έγγραφο δεν έχει αποσυρθεί, απλώς δεν είναι πια κοινό. Πρόσθεσε πως όλοι οι διεθνείς παίκτες θα δώσουν το «παρών» τους στο Κραν Μοντανά σε κάποιο στάδιο των συνομιλιών, που προγραμματίστηκαν από τα Ην. Εθνη να λήξουν στις 7 Ιουλίου.

Ιδέες Κοτζιά για τις εγγυήσεις

Πρέπει επίσης να λεχθεί ότι άπαντες προσήλθαν στην εναρκτήρια σύνοδο με αισιόδοξες δηλώσεις. Ο Νίκος Κοτζιάς είπε ότι την αισιοδοξία σου πρέπει να την παλεύεις, ενώ χαριτολογώντας πρόσθεσε: «Εδώ μου άρεσε και θα παραμείνω όσο χρειαστεί». Και ο Τούρκος ΥΠΕΞ απάντησε ότι «και εμείς θα μείνουμε». Στο ίδιο πνεύμα ήταν και οι δηλώσεις των κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί. Πάντως στη δίωρη πρωινή συζήτηση για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις κατατέθηκαν οι πάγιες θέσεις των πλευρών.

Ο κ. Κοτζιάς κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση για την κατάργηση της Συνθήκης Εγγυήσεως, προτείνοντας όπως στη θέση της δημιουργηθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης της λύσης, ο οποίος θα διαπιστώνει την υλοποίηση των συμφωνηθέντων. Σύμφωνα με πηγή της ελληνοκυπριακής διαπραγματευτικής ομάδας, στο τραπέζι πέφτουν πολλές ιδέες και προτάσεις γύρω από το θέμα των εγγυήσεων.

Η ίδια πηγή, όταν ζητήσαμε να μας πει τα συμπεράσματά του από την πρώτη μέρα, απάντησε με μια χαρακτηριστική έκφραση της κυπριακής διαλέκτου: «Με αφκά, με πουλιά» («ούτε αυγά ούτε πουλιά»), δηλαδή είναι νωρίς να εξαχθούν συμπεράσματα.

Να πούμε τέλος ότι ελληνοκυπριακά και τουρκοκυπριακά μέλη της «πρωτοβουλίας για λύση και επανένωση» διαδήλωσαν έξω από το συνεδριακό κέντρο ζητώντας από τους δύο ηγέτες να καταλήξουν σε συμφωνία.

Mια από τα ίδια η πρόταση Τσαβούσογλου

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών κατέθεσε τέσσερα σημεία, τα οποία αφορούν τις εγγυήσεις, το θέμα της συμμαχίας που είχε εγείρει η Ελλάδα, την αποχώρηση των στρατευμάτων και την εφαρμογή της λύσης, αλλά δεν ικανοποίησαν την ελληνική και την ελληνοκυπριακή πλευρά

Πρόταση με τέσσερα σημεία υπέβαλε στην απογευματινή σύνοδο ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, η οποία όμως δεν ικανοποιεί ούτε την ελληνική ούτε την ελληνοκυπριακή πλευρά.

Σύμφωνα με πληροφορίες μας, η πρόταση αφορά: τις εγγυήσεις, το θέμα της συμμαχίας που είχε εγείρει η Ελλάδα, την αποχώρηση των στρατευμάτων και την εφαρμογή της λύσης.

Πηγές της ελληνικής πλευράς υποβαθμίζουν την πρόταση. Στέλεχος του ελληνικού ΥΠΕΞ ανέφερε χαρακτηριστικά πως «πρόκειται για το ίδιο τροπάρι και είναι μια από τα ίδια. Δεν έχει να προσθέσει κάτι με τις προτάσεις του», σημείωνε. Εξάλλου ο Ελληνας ΥΠΕΞ εξερχόμενος του συνεδριακού κέντρου επισήμανε ως αξιοσημείωτο το γεγονός ότι οι Τούρκοι «δέχονται με καθυστέρηση δύο ετών να ανοίξουν για πρώτη φορά εδώ στην Ελβετία το κεφάλαιο της ασφάλειας και των εγγυήσεων».

Ο πρόεδρος Αναστασιάδης εξερχόμενος χθες το βράδυ του συνεδριακού κέντρου επίσης δήλωσε ότι «δεν μας ικανοποιεί καθόλου η τουρκική πρόταση. Πρόκειται για επανάληψη γνωστών θέσεων». Παράλληλα είπε πως τέθηκαν τρία ερωτήματα από πλευράς του βοηθού γ.γ. του ΟΗΕ Τζέφρεϊ Φέλτμαν, προσθέτοντας πως «αυτά θα απαντήσουμε αύριο».

Ερωτηθείς τι αφορούν τα ερωτήματα αυτά, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας είπε πως «τα ερωτήματα άπτονται εναλλακτικών προτάσεων για εγγυήσεις».