Ανεμογεννήτριες-μαμούθ στην καρδιά του Μαινάλου

Στο Μαίναλο, που αποτελεί ένα οικοσύστημα με σπάνια βιοποικιλότητα, δασικό πλούτο, ορνιθοπανίδα και σημαντικό μικροκλίμα όπου συναντά κανείς αρπακτικά πτηνά, θηλαστικά, ενδημικά φυτά και πυκνά ελατοδάση, αλλά και σ’ έναν τόπο με σημαντική αρχιτεκτονική και πολιτισμική κληρονομιά από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα σχεδιάζεται η εγκατάσταση εννέα θηριωδών ανεμογεννητριών.

Οι ανεμογεννήτριες θα έχουν ύψος 192 μέτρα και θα συναγωνίζονται σε ύψος τον ουρανοξύστη Riviera Tower που οικοδομείται στο Ελληνικό, ο οποίος όταν ολοκληρωθεί θα έχει ύψος 200 μέτρα και θα είναι το ψηλότερο κτίριο στην Ελλάδα. Το έργο στο κεντρικό Μαίναλο, το οποίο είναι της εταιρείας GREENTOP ΚΟΚΚΙΝΟΒΡΥΣΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ, θα βρίσκεται πλησίον της Αλωνίσταινας που έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός διατηρητέος οικισμός. Οι δύο ανεμογεννήτριες χωροθετούνται εντός του Καταφυγίου Αγριας Ζωής «Αρκουδόρεμα – Χαλίκι».

Η τροποποίηση

Επειτα από μεθόδευση το αιολικό εργοστάσιο, αντί να ακυρωθεί το 2021, επανήλθε εκ νέου τροποποιημένο και τέθηκε σε διαβούλευση μέχρι τις 23 Ιουλίου 2025. Συγκεκριμένα, αν και το έργο έπρεπε να απορριφθεί βάσει της νομοθεσίας λόγω των αρνητικών γνωμοδοτήσεων των Δασικών Υπηρεσιών, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου δεν εξέδωσε ποτέ την απορριπτική απόφαση ως όφειλε.

Παρά τα διαρκή αιτήματα και ερωτήσεις της Πρωτοβουλίας SOS Μαίναλον υπήρξε παράλειψη της οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας για την έκδοση τελικής απόφασης άνω των δύο ετών από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, η οποία έδωσε την ευκαιρία στην εταιρεία να καταθέσει τροποποίηση για το εν λόγω αιολικό εργοστάσιο μειώνοντας τις ανεμογεννήτριες από δώδεκα σε εννέα.

Μάλιστα η τροποποίηση της εταιρείας συμμορφώθηκε με τις υποδείξεις του υπουργείου Πολιτισμού. Δύο χρόνια μετά τη λήξη της διαβούλευσης, τον Ιούλιο 2023, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αρκαδίας γνωμοδότησε θετικά υπό όρους και, όπως επισήμανε, «έπειτα από υπόδειξη του ΥΠΠΟ». Στη γνωμοδότησή της πρότεινε την τροποποίηση της μελέτης του έργου μεταξύ άλλων, τη μείωση του αριθμού ανεμογεννητριών, καθώς και τη χωροθέτηση ορισμένων από αυτές στη μέγιστη δυνατή απόσταση από κάποια πολιτιστικά μνημεία.

Οι χαρακτηρισμένοι παραδοσιακοί οικισμοί που κινδυνεύουν να μετατραπούν σε βιομηχανική ζώνη είναι η Βυτίνα, το Χρυσοβίτσι, η Ελάτη, η Πιάνα, το Πυργάκι και το Ροεινό, ενώ η απόσταση του έργου από την Αλωνίσταινα είναι μόλις 1,5 χιλιόμετρο. Το αιολικό χωροθετείται στις Δημοτικές Ενότητες Βυτίνας, Φαλάνθου των Δήμων Γορτυνίας και Τρίπολης, περίπου 5 χιλιόμετρα μακριά από άλλο σχεδιαζόμενο αιολικό με μπαταρίες κοντά στο Χρυσοβίτσι για το οποίο έχει κατατεθεί αίτηση.

Σύμφωνα με τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η απόσταση που θα έχουν οι ανεμογεννήτριες από κηρυγμένα πολιτισμικά μνημεία και ιστορικούς τόπους είναι 1,11 χιλιόμετρα από την Οικία Κολοκοτρώνη στο Λιμποβίσι, 1,10 χλμ. από τον ναό του Αγίου Ιωάννη στο Λιμποβίσι, 1,88 χλμ. από την Οικία Δημητρακόπουλου και 2 χλμ. από τον Πύργο Τουρκοβασίλη στην Αλωνίσταινα, 2,1 χλμ. από τον ναό της Παναγίας στο Αρκουδόρεμα, 2,4 χλμ. από τον ναό του Αγίου Παντελεήμονα στο Μεθύδριο και 3,38 χλμ. από το Μεθύδριο Τείχος.

Τα παρθένα δάση

Οπως επισημαίνει η Πρωτοβουλία SOS Μαίναλον, η εγκατάσταση γιγαντιαίων ανεμογεννητριών θα καταστρέψει ανεπίστρεπτα το φυσικό τοπίο και τους οικοτόπους και θα επιφέρει πολλαπλές περιβαλλοντικές, οικονομικές και πολιτισμικές επιπτώσεις.

Αυτές αφορούν την κατασκευή πλατειών ανέγερσης μέσα σε παρθένα ορεινά δάση προκαλώντας καθίζηση του υδροφόρου ορίζοντα, τον εκβραχισμό, διάνοιξη και διαπλάτυνση δρόμων σε ορεινά και δύσβατα σημεία με ενδεχόμενη σοβαρή διάβρωση του εδάφους και την κατασκευή υποσταθμών και καλωδιώσεων που θα προκαλέσει διάσπαση ενδιαιτημάτων και φωτορύπανση, ενώ θα αυξήσει και τον κίνδυνο πυρκαγιάς.

Ανησυχίες υπάρχουν για τη θνησιμότητα σε μέλισσες και έντομα επικονιαστές, σε γεράκια, φιδαετούς και σε άλλα προστατευόμενα είδη που προκαλούν οι τεράστιοι έλικες των ανεμογεννητριών όπως έχει αποδειχτεί με τεκμηριωμένες καταγραφές σε άλλα έργα, τις επιπτώσεις της ηχορύπανσης και των κραδασμών και τις συνέπειες για το έδαφος από τις υπόγειες καλωδιώσεις και τα έργα θεμελίωσης.

«Πέρα από τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που θα προκληθούν στη μελισσοκομία και την αγροτοκτηνοτροφία, η βιομηχανοποίηση της ορεινής φύσης και τα 192 μέτρα ύψος καθιστούν τις ανεμογεννήτριες ορατές από δεκάδες χιλιόμετρα, μετατρέποντας το φυσικό τοπίο σε βιομηχανική περιοχή. Η τουριστική, πολιτιστική και αισθητική αξία του Μαινάλου θα υποβαθμιστεί δραματικά, επηρεάζοντας και την επισκεψιμότητα, όπως αποτυπώνει σε περιοχές με αντίστοιχες εγκαταστάσεις η διεθνής βιβλιογραφία» επισημαίνει η Πρωτοβουλία.

Το έργο με τις 9 θηριώδεις ανεμογεννήτριες σχεδιάζεται ενώ η τοπική κοινωνία εδώ και δεκαετίες έχει επενδύσει στην ήπια τουριστική ανάπτυξη, εξ ου και το Δημοτικό Συμβούλιο Τρίπολης με ομόφωνη αρνητική γνωμοδότηση απέρριψε την ΜΠΕ του έργου.

Τα μονοπάτια

Πρέπει να συνυπολογιστεί ότι στις 24/10/2024, στο πλαίσιο της Δράσης «Η προστασία της βιοποικιλότητας ως κινητήριος μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με απόφασή του ενέκρινε τις πρώτες 67 προτάσεις για τη δημιουργία δικτύου μονοπατιών. Στις προτάσεις αυτές ανήκουν και η χρηματοδότηση ύψους 552.987 ευρώ για τη δημιουργία δικτύου μονοπατιών στον Δήμο Τρίπολης καθώς και η χρηματοδότηση ύψους 2.947.368 ευρώ για την αναβάθμιση και πιστοποίηση του δικτύου μονοπατιών 1.730 χιλιομέτρων της Περιφέρειας Πελοποννήσου.

Οπως αναφέρει στην απόφασή του το ΥΠΕΝ, «όλες οι παρεμβάσεις θα γίνουν με σεβασμό στο περιβάλλον με υλικά συμβατά σε αυτό», ενώ οι «βασικοί και κρίσιμοι στόχοι για την Περιφέρεια Πελοποννήσου είναι το έργο να αναπτύξει τον εναλλακτικό τουρισμό, να ενσωματώνει την κοινωνία των πολιτών και να προωθεί την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία». Η πρόταση αφορά, μεταξύ άλλων, τις εξής διαδρομές στην Αρκαδία: Menalon trail (που έχει ήδη ευρωπαϊκή πιστοποίηση), Pan trail, Arcadia trail, Parnon trail, Hercules trail (που περνά και από τη Λίμνη Λάδωνα).

Τώρα, πώς είναι δυνατόν για το ΥΠΕΝ από τη μία να αποτελεί ζητούμενο και να χρηματοδοτείται η προστασία της βιοποικιλότητας μέσω της τοπικής, βιώσιμης ανάπτυξης και από την άλλη να επιτρέπεται η καταστροφή της από εταιρείες αιολικών αποτελεί ένα ερώτημα που δεν έχει εύκολη απάντηση.