Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα συνεταιριστικά MME είναι τα MME του αύριο
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα συνεταιριστικά MME είναι τα MME του αύριο

  • A-
  • A+

Αφιερωμένο στα συνεταιριστικά ΜΜΕ είναι το τελευταίο τεύχος της επιθεώρησης της CICOPA, της Διεθνούς Ενωσης Συνεταιρισμών Βιομηχανίας, Βιοτεχνίας και Υπηρεσιών που εκπροσωπεί 65.000 επιχειρήσεις και 4 εκατομμύρια συνεταιριστές-εργαζόμενους σε 32 χώρες.

Χωρίς εξωραϊσμούς και υπεραπλουστεύσεις, οι συντάκτες του «Work Toghether», όπως ονομάζεται το ενημερωτικό δελτίο της CICOPA, παρουσιάζουν ένα εκτενές αφιέρωμα στη βιομηχανία των ΜΜΕ και στις διαφορετικές όψεις του συνεταιρίζεσθαι στον κλάδο της ενημέρωσης, με περιοδικά, εφημερίδες, ραδιοσταθμούς και ιστοσελίδες από όλο τον κόσμο.

Με αφετηρία την κινητικότητα και την κρίση στον εκδοτικό τομέα, η Διεθνής Ενωση Συνεταιρισμών προβάλλει πρόσφατα και παλαιότερα παραδείγματα συνεταιριστικών ΜΜΕ, εστιάζοντας στο πώς οι ίδιοι οι εργαζόμενοι επεξεργάζονται από κοινού τις απαντήσεις στο ερώτημα «Τι να κάνουμε;».

Τι κάνουμε τώρα που η μετάβαση στις ψηφιακές τεχνολογίες κάνει όλο και πιο δύσκολη την επιβίωση τoυ χαρτιού; Τι κάνουμε τώρα που εκδοτικοί κολοσσοί γκρεμίζονται, συγχωνεύονται ή μεταλλάσσονται, συμπαρασύροντας μια σειρά από επιχειρήσεις και συνθλίβοντας θέσεις εργασίας σε ένα ντόμινο αντιδράσεων; Τι κάνουμε τώρα που το αναγνωστικό κοινό μετακομίζει μαζικά στα κοινωνικά δίκτυα, και μαζί του οι διαφημιστές που προτιμούν να επενδύουν εκεί, κυνηγώντας έναν νεότερο, δυναμικότερο και πιο ευέλικτο καταναλωτή από τον γερασμένο αναγνώστη εφημερίδας; Τι κάνουμε τώρα που το «τζάμπα» τείνει να είναι ο κανόνας στην εύληπτη ενημέρωση της διαρκούς διαδικτυακής ροής και που ειδικά οι νεότεροι θεωρούν περιττό έξοδο το να πληρώσουν για πληροφορίες και απόψεις που βρίσκουν δωρεάν με το πάτημα ενός κουμπιού;

Η απάντηση «έλα να συνεταιριστούμε» δεν είναι από μόνη της επαρκής συνθήκη για να δώσει βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, τόσο στους ίδιους τους εργαζόμενους των ΜΜΕ όσο και στο εν δυνάμει κοινό τους.

Είναι ωστόσο ένα πρώτο τίμιο βήμα, που στο ερώτημα «Ποιος ελέγχει τα Μέσα;» απαντά αφοπλιστικά: «Εμείς οι ίδιοι, οι παραγωγοί των ειδήσεων και οι αναγνώστες, κριτές και εργοδότες μας».

Αρκεί αυτό; Aν πιστέψουμε το συνεταιριστικό εκδοτικό πανόραμα που παρουσιάζει η CICOPA, το μοντέλο αυτό έχει δοκιμαστεί και αποδώσει καρπούς σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη, και δοκιμάζεται καθημερινά, σε διαφορετικά ΜΜΕ, από τοπικές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά μέχρι διεθνείς ειδησεογραφικούς οργανισμούς και κολεκτίβες δημιουργών...

«Ακόμα και αν δεν λάβουμε υπόψη το παράνομο “κατέβασμα” πολυμέσων, η τάση να επιλέγουμε το δωρεάν περιεχόμενο στις ενημερωτικές ιστοσελίδες παραμένει κυρίαρχη, ενώ όλο και περισσότεροι νέοι αναφέρουν ότι η βασική πηγής ενημέρωσής τους είναι το facebook», παραδέχεται η CICOPA.

«Ωστόσο παρά τον σκεπτικισμό ή την καχυποψία με την οποία αντιμετωπίζει πολύς κόσμος τα ΜΜΕ και παρά το πολιτικό κεφάλαιο που έχουν κερδίσει ομάδες και κινήματα από αυτή την εχθρότητα, συνεχίζουμε να βασιζόμαστε στις εφημερίδες, την τηλεόραση, τις ιστοσελίδες και τους εκδοτικούς οίκους», σημειώνει το editorial του αφιερώματος στα συνεταιριστικά ΜΜΕ.

«Οταν οι διαφημιστές στρέφονται από τις χάρτινες ή ηλεκτρονικές εφημερίδες απευθείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όταν οι εφημερίδες αυτές δεν είναι σε θέση να πληρώσουν αξιοπρεπείς μισθούς στους συντάκτες τους ή δεν έχουν χρήματα για πρωτογενή ρεπορτάζ αλλά προτιμούν να αναπαράγουν το υλικό άλλων Μέσων, τότε η βιομηχανία της ενημέρωσης δείχνει το πιο σκοτεινό πρόσωπό της».

Οι συντάκτες-συνεταιριστές του «Work Together» αναδεικνύουν το πρόσωπο του Ιανού που βάλλει διπλά την ανεξαρτησία των ΜΜΕ: «Από τη μία αυξάνεται η οικονομική στενότητα όσο μειώνονται οι πωλήσεις και τα διαφημιστικά έσοδα, από την άλλη αυξάνεται η οικονομική εξάρτηση, από λίγους ή ακόμα και έναν μεγάλο μέτοχο, καθιστώντας την εφημερίδα ευάλωτη σε συνεχείς άνωθεν πιέσεις».

Ταυτόχρονα φωτίζουν μια παραμελημένη πλευρά της εκδοτικής κρίσης: «Η επισφάλεια, που χαρακτηρίζει τις σχέσεις εργασίας των δημοσιογράφων όσο και άλλων επαγγελμάτων στον τομέα, κάνει όλο και πιο δύσκολο για τους εργαζόμενους να ζήσουν με αξιοπρέπεια, και έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα της δουλειάς τους».

Στον αντίποδα του γκρίζου τοπίου, η CICOPA απαριθμεί δεκάδες συνεταιριστικά εγχειρήματα σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Ασία που, όπως λέει, «διεξάγουν έναν ευγενή αλλά και ευρηματικό αγώνα για την υπεράσπιση της πολυφωνίας, της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας του Τύπου, εξασφαλίζοντας παράλληλα τη δημοκρατική διακυβέρνηση των εκδοτικών-συντακτικών επιτροπών».

Κάποια από τα συνεργατικά ΜΜΕ που παρουσιάζει η CICOPA δίνουν έμφαση στην κάλυψη τοπικών και περιφερειακών ειδήσεων. Αλλά αντί να καλύπτουν αποκλειστικά την τρέχουσα επικαιρότητα εμβαθύνουν σε ειδικούς τομείς, «αναδεικνύοντας την προστιθέμενη αξία του να έχεις ρίζες στην κοινότητα», σημειώνουν.

Κάποια συνεταιριστικά ΜΜΕ προέκυψαν από επιχειρήσεις που χρεοκόπησαν, αλλά ξεκίνησαν από την αρχή με το διττό στόχο: τη δημοσιογραφική ελευθερία και την οικονομική ανεξαρτησία. Σε κάθε περίπτωση, διαθέτουν όλοι υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού, προσπαθούν διαρκώς να εξελίσσονται και να παρέχουν νέες ευκαιρίες στο προσωπικό τους, καθιστώντας –όπως γράφουν– «τα συνεταιριστικά ΜΜΕ εύφορο έδαφος για να ανθήσουν ειδικά οι συνεταιρισμοί νέων».

Μερικά παραδείγματα

Από τα δεκάδες παραδείγματα συνεταιριστικών ΜΜΕ, παρουσιάζουμε ενδεικτικά τέσσερα που ξεχωρίσαμε, το καθένα για διαφορετικούς λόγους.

► Médor - Βέλγιο:
συνεταιριστικό περιοδικό ερευνητικής δημοσιογραφίας

Ξεκίνησε το 2015, από γραφίστες, κομίστες και δημοσιογράφους που είχαν απογοητευτεί από τη δουλειά τους στα μεγάλα ΜΜΕ. «Ο χρόνος, το χρήμα και η ελευθερία της έκφρασης είναι οι τρεις βασικές αιτίες που οι συντάκτες παραπονιούνταν», λέει στην CICOPA η Τίφανι Λασέρ, ιδρυτικό στέλεχος του περιοδικού.

Το γαλλόφωνο Médor ειδικεύεται στην ερευνητική δημοσιογραφία και έχει αποσπάσει βραβεύσεις για το δημοσιογραφικό του περιεχόμενο αλλά και ως οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο.

Κυκλοφορεί κάθε 3 μήνες, πουλάει περίπου 4.500 φύλλα, τα 1.500 μέσω συνδρομών, ενώ πριν εκδοθεί προηγήθηκαν δύο χρόνια προετοιμασίας, συγκεντρώνοντας συνδρομές και συνδιαμορφώνοντας με τους συνδρομητές το περιεχόμενο. Εχοντας συγκρουστεί με μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, έχοντας βγάλει στη φόρα σκάνδαλα πολιτικών όταν ο υπόλοιπος Τύπος αδιαφορούσε, το Médor διευθύνεται από συντακτική επιτροπή με 19 μέλη που ακολουθούν εναλλασσόμενη αρχισυνταξία.

Παράλληλα, τις κρίσιμες αποφάσεις παίρνει η γενική συνέλευση συνεταιριστών-μελών, που έχει 900 μέλη και αποτελείται από συνεργάτες και συνδρομητές- αναγνώστες.

► WNET - Πολωνία:
συνεταιριστικός όμιλος ΜΜΕ και ραδιόφωνο

Με επιρροές από το συνεταιριστικό κίνημα της Πολωνίας όπως εκφράστηκε στη δεκαετία του 1980 γύρω από τη «Solidarnosk» του Λεχ Βαλέσα, και με χριστιανοδημοκρατική κυρίως πολιτική κατεύθυνση, ο όμιλος συνεταιριστικών ΜΜΕ WNET ξεκίνησε το 2011.

Εχει βασικό όχημα το ομώνυμο ραδιόφωνο, ιστοσελίδες και έντυπα σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Βασικός σκοπός του WNET, σύμφωνα με την CICOPA, είναι «να ενθαρρύνει τους ακροατές και αναγνώστες να είναι πιο ανοιχτοί σε ό,τι συμβαίνει στον κόσμο, να προωθεί τα δικαιώματα των πολιτών ενισχύοντας την ελευθερία της έκφρασης και την πρόσβαση στην πληροφορία».

Εχει 600 μέλη, που εκπροσωπούνται σε ετήσιες γενικές συνελεύσεις. Εκτός από το ραδιόφωνο, το WNET είναι συνεκδότης της μηνιαίας εφημερίδας Kurier WNET, η μεγαλύτερη μη καθημερινή εφημερίδα της Πολωνίας, και σε δύο περιφερειακές εκδόσεις. Παράλληλα, ετοιμάζει την ιρλανδική έκδοση της εφημερίδας σε Δουβλίνο και Μπέλφαστ.

► La Diaria και Βrecha - Ουρουγουάη:
δύο συνεταιριστικές εφημερίδες σε μια χώρα 3,5 εκατομμυρίων κατοίκων

Μολονότι τα έντυπα ΜΜΕ στη μικρή χώρα της Λατινικής Αμερικής βρίσκονται σε πτώση, δύο σημαντικές συνεταιριστικές εφημερίδες μάχονται για την επιβίωση.

Η μία είναι η La Diaria, που μέσω ενός δικτύου συνδρομητών κατάφερε να γίνει η δεύτερη σε κυκλοφορία καθημερινή εφημερίδα της χώρας.

Κυκλοφορεί από το 2006, προσελκύοντας νεανικό κοινό με θέματα που διαφέρουν από την πεπατημένη.

Η δεύτερη είναι η Brecha, εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα, με πάνω από 33 χρόνια κυκλοφορίας. Συντάκτες της υπήρξαν μερικοί από τους σπουδαιότερους συγγραφείς της χώρας, όπως ο Εντουάρντο Γκαλεάνο, ο Μάριο Μπενεντέτι κ.ά.

Αποτελεί ιστορική συνέχεια της εφημερίδας Μarcha που την έκλεισε η δολοφονική στρατιωτική χούντα το 1974, ενώ ο εκδότης της πέθανε στην εξορία.

kalo@efsyn.gr

ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Το Αλμα προς μια αλλιώτικη δημοσιογραφία
Είκοσι ΜΜΕ από διαφορετικές περιοχές της Ισπανίας, διαφορετικής θεματικής και μορφής (έντυπο, διαδίκτυο, βίντεο, ραδιόφωνο, φωτογραφία.) ενώνονται και συνεργάζονται καθένα με το δικό του τρόπο για να κάνουν...
Το Αλμα προς μια αλλιώτικη δημοσιογραφία
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Μια άλλη ενημέρωση είναι εφικτή
«Τα ΜΜΕ είναι σε κρίση. Κανείς δεν ξέρει πώς χρηματοδοτούνται. Εμείς χρηματοδοτούμαστε από τους αναγνώστες μας. Θέλουμε να βρούμε πόρους να ανταγωνιστούμε ισότιμα τα κυρίαρχα ΜΜΕ, κάνοντας ποιοτική,...
Μια άλλη ενημέρωση είναι εφικτή
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Ενα περιοδικό που σπάει τα στερεότυπα
Εδώ και μερικούς μήνες το διαδικτυακό περιοδικό Solomon δεν αποτελεί απλά άλλο ένα μέσο ενημέρωσης που αναφέρεται στο προσφυγικό-μεταναστευτικό, αλλά ένα εγχείρημα που φέρνει κοντά ντόπιους και μετανάστες για...
Ενα περιοδικό που σπάει τα στερεότυπα
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
«Γειτονιές της Αθήνας γίνονται μοδάτες, αλλά παραδίδονται στην εμπορευματοποίηση»
Ο ουγγρικής καταγωγής Λεβέντε Πόλιακ, υπεύθυνος αστικού σχεδιασμού, ερευνητής και σύμβουλος πολιτικής, μίλησε στην «Εφ.Συν.» για τα προγράμματα συνεργατικής-συλλογικής ιδιοκτησίας της κατοικίας, το μυστικό της...
«Γειτονιές της Αθήνας γίνονται μοδάτες, αλλά παραδίδονται στην εμπορευματοποίηση»
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Οι χίλιες και μία νύχτες τού «Layali Project»
«“Λαγιάλι” στα αραβικά σημαίνει “οι νύχτες μας”» μου εξηγεί η νεαρή Ελληνογαλλίδα Μαρίνα Λιάκη, που μαζί με άλλους συνεταιριστές και συνεταιρίστριες, μετανάστες και Ελληνες, ίδρυσαν την ΚΟΙΝΣΕΠ «Layali...
Οι χίλιες και μία νύχτες τού «Layali Project»
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Η Στοά Εμπόρων ζωντανεύει για ΚΑΛΟ σκοπό
Το θρυλικό πέρασμα που συνδέει τη Βουλής με τη Λέκκα στο Σύνταγμα, μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης, φωτίζεται και αναπνέει. Στα επτά ήδη υπάρχοντα καταστήματα στην πλατεία Θεάτρου, προστέθηκαν από χθες ακόμη...
Η Στοά Εμπόρων ζωντανεύει για ΚΑΛΟ σκοπό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας