Δίκοπο μαχαίρι ο εξωδικαστικός συμβιβασμός

Σε τρεις μήνες από σήμερα τίποτα δεν θα είναι ίδιο για 400.000 επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που έχουν «κόκκινα» χρέη, καθώς πλέον θα κληθούν είτε να πληρώσουν είτε να βάλουν λουκέτο.

Κυβέρνηση και δανειστές δουλεύουν ήδη πάνω στο νέο νομοθετικό πλαίσιο για την ενιαία διευθέτηση χρεών προς τις εφορίες, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες ώστε από το 2017 και για τουλάχιστον δύο χρόνια να είναι διαθέσιμο το «υπερόπλο», με το οποίο οι πιστωτές θα κυνηγήσουν μέχρι λουκέτου ή θα βοηθήσουν τους οφειλέτες να αναδιαρθρώσουν τα χρέη τους.

Το συγκεκριμένο πλαίσιο θα δίνει τη δυνατότητα στους πιστωτές χρεωμένων επιχειρήσεων να αποφασίζουν οι ίδιοι το είδος της αναδιάρθρωσης και των ρυθμίσεων που θα κάνουν με στόχο να γίνουν οι περισσότερες δυνατές ρυθμίσεις και ένα μεγάλο μέρος των χρεών να αρχίσει να ξαναπληρώνεται.

Δημόσιο, τράπεζες, προμηθευτές, ΔΕΚΟ, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οποιοσδήποτε έχει απαιτήσεις από τις επιχειρήσεις θα κάθονται στο ίδιο τραπέζι και θα προσπαθούν να βρουν λύσεις για να ανακτήσουν τις απαιτήσεις τους.

Οι βασικές αρχές του νέου θεσμικού πλαισίου για την ενιαία διευθέτηση οφειλών εγκρίθηκαν χθες από το ΚΥΣΟΙΠ και αναμένεται ότι το σχετικό νομοσχέδιο θα είναι έτοιμο τον επόμενο μήνα, καθώς θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης της δεύτερης αξιολόγησης.

Η λεγόμενη εξωδικαστική ρύθμιση χρεών (out of court workout for debts) είναι το μοντέλο που η κυβέρνηση και οι δανειστές προβάλλουν ως το πλέον δόκιμο και αποτελεσματικό εργαλείο για να ρυθμιστούν ταχύτερα τα απλήρωτα χρέη εκατοντάδων δισεκατομμυρίων που έχουν δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις.

Οι προσδοκίες

Σε πολλούς επιχειρηματίες έχει καλλιεργηθεί η προσδοκία πως μέσω του νόμου θα πετύχουν μεγάλες διαγραφές χρεών χωρίς μεγάλο κόστος. Και πράγματι σε έναν βαθμό μπορεί να συμβεί κι αυτό, καθώς η λογική του θεσμικού πλαισίου θα είναι να λειτουργήσει σαν εργαλείο προκειμένου η εξόφληση μεγάλου μέρους από τα σημερινά χρέη των επιχειρήσεων να μετατεθεί για το μέλλον (10-20 χρόνια) με προοπτική στη συνέχεια να διαγραφεί.

Στην πραγματικότητα, όμως, ο νέος νόμος θα είναι η κερκόπορτα που θα ανοίξει τον δρόμο για να οδηγηθούν υποχρεωτικά σε πτώχευση και εκκαθάριση εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις οι οποίες δεν θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν το απαραίτητο «πιστοποιητικό βιωσιμότητας» από τους πιστωτές τους.

Το θεσμικό πλαίσιο είναι ξεκάθαρο. Οσες επιχειρήσεις με ληξιπρόθεσμα χρέη κρίνεται ότι δεν μπορούν να επιβιώσουν θα οδηγούνται με ταχύτατες διαδικασίες σε λουκέτο, εκκαθάριση ή μετοχοποίηση χρεών κ.λπ.

Κανείς δεν ξέρει αν θα αποδειχθεί αποτελεσματικό, καθώς υπάρχει η εμπειρία του «νόμου Δένδια» που έμεινε ανενεργός.

Ομως, μπορεί κάποιος να φανταστεί από τώρα τι θα συμβεί από τη στιγμή που δοθεί το σήμα για «διευθετήσεις» κάθε είδους σε μια χώρα όπου οι μισοί Ελληνες πολίτες και πάνω από τις μισές επιχειρήσεις της έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές που ξεπερνούν τα 225 δισεκατομμύρια ευρώ προς το Δημόσιο και τις τράπεζες…

Δεδομένου ότι ο νέος νόμος εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών θα είναι «ανοιχτός» για τις επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων επαγγελματιών, εκτιμάται ότι απευθύνεται σε συνολικά 400.000 νομικά πρόσωπα. Από αυτά τα νομικά πρόσωπα 300.000 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες, άλλα 70.000 είναι μικρές επιχειρήσεις και 30.000 μεγάλες εταιρείες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κυβερνητικών στελεχών και ελεγκτικών εταιρειών, περίπου μία στις τρεις επιχειρήσεις, ήτοι τουλάχιστον 100.000, δεν θα πληρούν τα κριτήρια βιωσιμότητας και συνεπώς δεν θα μπουν καν στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης με τους πιστωτές τους αλλά θα οδηγηθούν σε εκκαθάριση.

Στο τέλος της ημέρας, όμως, οι πραγματικά ωφελημένες εταιρείες ίσως αποδειχθούν ακόμη λιγότερες. Αφ’ ενός επειδή ένας πολύ μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων θεωρούνται «ξοφλημένες» και θα οδηγηθούν σε αιφνίδιο θάνατο και αφ’ ετέρου επειδή με τα αντικρουόμενα συμφέροντα που υπάρχουν μεταξύ διαφορετικών πιστωτών, αλλά και το τίμημα που θα πρέπει να πληρωθεί για την εξυγίανση, η συμφωνία πιστωτών και επιχειρήσεων θα είναι μια τεράστια πρόκληση που δεν θα φέρνει πάντα αποτελέσματα.

Δύο προϋποθέσεις

Δύο είναι τα κλειδιά του νέου θεσμικού πλαισίου για την ενιαία διευθέτηση επιχειρηματικών χρεών: βασική αρχή του νόμου θα είναι πως κανένας πιστωτής δεν μπορεί να βρεθεί σε χειρότερη θέση από αυτήν που θα βρισκόταν αν ρευστοποιούνταν η εταιρεία.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι αν οι πιστωτές κρίνουν πως εκπλειστηριάζοντας τα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης θα κερδίσουν περισσότερα από το να της ρυθμίσουν τα δάνεια, δεν θα υπάρχει καμία σωτηρία για την επιχείρηση. Κάθε περίπτωση θα εξετάζεται στη βάση κοινά αποδεκτών κριτηρίων.

Η βιωσιμότητα των μικρότερων επιχειρήσεων θα κρίνεται σύμφωνα με ένα αυτοματοποιημένο σύστημα ανάλυσης, ενώ των μεγαλύτερων θα αξιολογείται από ανεξάρτητο εκτιμητή.

Την αίτηση για αναδιάρθρωση των οφειλών θα την αναλαμβάνει συντονιστής από το Μητρώο Διαμεσολαβητών του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Ενώπιόν του θα διεξάγονται οργανωμένα διαπραγματεύσεις μεταξύ της επιχείρησης και όλων των πιστωτών, συμπεριλαμβανομένων του Δημοσίου και των ασφαλιστικών ταμείων, στην περίπτωση που υπάρχουν σχετικά χρέη.

Στις διαπραγματεύσεις θα συμμετέχουν εκπρόσωποι τόσο των εργαζομένων όσο και των προμηθευτών, εφόσον υπάρχουν οφειλές και προς εκείνους.

Το δεύτερο κλειδί είναι το κρίσιμο ποσοστό των πιστωτών που θα αποφασίζουν για την τύχη των επιχειρήσεων.

Η αίτηση για ρύθμιση χρεών θα είναι στο χέρι του οφειλέτη, αλλά η τύχη του από εκείνη τη στιγμή και μετά θα περνά στις τράπεζες και τους υπόλοιπους πιστωτές.

Ο νόμος θα ορίζει εάν η διαδικασία των διαπραγματεύσεων καταλήξει σε συμφωνία διευθέτησης μεταξύ του οφειλέτη και των πιστωτών που ελέγχουν το 60% των χρεών, η υπόθεση θα οδεύει προς έγκριση από το δικαστήριο και όλοι οι πιστωτές θα είναι υποχρεωμένοι να την τηρήσουν, όπως προβλέπει και ο υφιστάμενος πτωχευτικός κώδικας.