Μια νέα πρακτική στη διαχείριση έργων και δράσεων του ΕΣΠΑ έχει εισαγάγει -και μάλιστα σε ευρεία κλίμακα- ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και αρμόδιος για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα Νίκος Παπαθανάσης.
Πρόκειται για την πρακτική «φουσκώματος» του προϋπολογισμού των επιμέρους δράσεων ενός έργου, έτσι ώστε ο συνολικός τους προϋπολογισμός να υπερβαίνει κατά πολύ τον προϋπολογισμό του έργου. Το εύγλωττο -αν και όχι μοναδικό, όπως θα δούμε σε επόμενο άρθρο μας- παράδειγμα που παρουσιάζουμε σήμερα είναι το έργο «Ενίσχυση της Επιχειρηματικότητας και Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΠΑ)», που υπάγεται στο Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα 2021-2027». Το Πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 3,85 δισ. ευρώ και, στο πλαίσιό του, το έργο «Ενίσχυση της Επιχειρηματικότητας και Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΠΑ)» έχει προϋπολογισμό 1,5 δισ. ευρώ.
Υπερβάσεις
Ωστόσο, όπως δείχνει ο παρατιθέμενος πίνακας, οι 7 Δράσεις που έχουν ενταχθεί στο έργο έχουν, αθροιστικά, προϋπολογισμό 2,246 δισ. ευρώ. Παρατηρούμε λοιπόν υπέρβαση στον προϋπολογισμό του έργου κατά 746 εκατ. ευρώ, ήτοι κατά 50%!
Το μεγαλύτερο μέρος της υπέρβασης οφείλεται στο διαρκές «φούσκωμα» του προϋπολογισμού της… αμαρτωλής Δράσης «Ενίσχυση Ιδρυσης/Λειτουργίας Νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων», στην οποία θα αναφερθούμε εκτενέστερα στη συνέχεια. Η εν λόγω Δράση προκηρύχτηκε αρχικά με προϋπολογισμό 150 εκατ. ευρώ και τελικά ο προϋπολογισμός της κατέληξε στα 856 εκατ. ευρώ – αύξηση 470%!
Πέραν του γεγονότος ότι αυτό δεν αποτελεί τον ορισμό της ορθολογικής και χρηστής διαχείρισης και, σε συνδυασμό με άλλες… αμαρτίες της εν λόγω Δράσης εμβάλλει αυτοδίκαια σε υπόνοιες πέρα από τα όρια της κακοδιαχείρισης, ανακύπτουν συγκεκριμένα ερωτήματα:
● Εχει υπάρξει ξανά τέτοιο «φούσκωμα» προϋπολογισμού;
● Επειδή η απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα είναι καταφανώς αρνητική, προκύπτει εύλογα το επόμενο: Ποιο σχέδιο… ανταγωνιστικότητας εξυπηρετεί αυτό το «φούσκωμα»;
● Δεδομένου ότι στο συνολικό έργο έχουμε υπέρβαση προϋπολογισμού 760 εκατ. ευρώ, υπάρχουν χρήματα για όσα σχέδια έχουν ενταχθεί ή όσοι υπέβαλαν προτάσεις και εγκρίθηκαν θα ψάχνουν τα λεφτά τους;
● Με ποια λογική και με ποιο κριτήριο… ανταγωνιστικότητας η «Ενίσχυση της Ιδρυσης Νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων» κατέληξε να έχει μεγαλύτερο προϋπολογισμό από τη Δέσμη Δράσεων «Πράσινη Μετάβαση ΜμΕ»; Με ποια λογική η Δέσμη Δράσεων «Ψηφιακός Μετασχηματισμός ΜμΕ» έχει προϋπολογισμό μόλις 80 εκατ. ευρώ και η Δράση «Παράγουμε Εδώ» μόλις 50 εκατ. ευρώ;
● Και το ύστατο ερώτημα: Ποια είναι η άποψη της Κομισιόν για όλα αυτά; Και αν δεν έχει εκφραστεί ακόμη τέτοια άποψη, τι θα συμβεί στον εκ των υστέρων έλεγχο από τα ευρωπαϊκά όργανα;
Δεκτό το 76% των ενστάσεων αξιολόγησης σε δράση του ΕΣΠΑ
Ενα πρωτοφανές και μάλλον ακατάρριπτο, αν και η κυβέρνηση των αρίστων δεν χάνει ευκαιρίες να μας εκπλήσσει, ρεκόρ καταγράφηκε στο έργο «Ενίσχυση Ιδρυσης/Λειτουργίας Νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων» του ΕΣΠΑ. Στην ντροπιαστική διαδικασία αξιολόγησης προτάσεων που κατατέθηκαν στο πλαίσιο του εν λόγω έργου αναφερθήκαμε με το άρθρο μας «“Πάρτι» ημετέρων με τα χρήματα του ΕΣΠΑ» της 29ης Δεκεμβρίου 2025. Ομως η ακριβής στατιστική των αποτελεσμάτων είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση για την έγκριση των αποτελεσμάτων των ενστάσεων, έχουμε τα εξής αποτελέσματα:
● Εμπρόθεσμα υποβληθείσες ενστάσεις: 2.201, που αντιστοιχούν σε 34% των κατατεθεισών αιτήσεων (αμφότεροι οι αριθμοί συνιστούν ρεκόρ ΕΣΠΑ… όλων των εποχών).
● Εξ αυτών, 1.096 έγιναν δεκτές, ποσοστό οριακά κάτω από το 50% και 568 έγιναν μερικώς δεκτές. Συνολικά, 1.664 αιτήσεις (το 76% του συνόλου) έγιναν πλήρως ή μερικώς αποδεκτές!
● Απορρίφθηκαν πλήρως μόλις 530, ποσοστό περίπου 25%. Πρόκειται για μνημείο τουλάχιστον προχειρότητας για συγχρηματοδοτούμενο έργο – αν και σωρεία καταγγελιών και «ψιθύρων» κάνουν λόγο για τεκμήριο του πανάρχαιου εθίμου βολέματος ημετέρων. Αραγε πόσοι που είχαν καταθέσει άρτιες προτάσεις δεν μπήκαν καν στον κόπο να καταθέσουν ένσταση επειδή δεν ήξεραν το μυστικό; Η εν λόγω Δράση κατέχει και κάποια άλλα αξιοζήλευτα ρεκόρ:
● Το έργο προκηρύχτηκε από τον αρμόδιο υπουργό τον Δεκέμβριο του 2023.
● Η υποβολή αιτήσεων έγινε τον Μάρτιο του 2025 (15 μήνες μετά).
● Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των αιτήσεων δημοσιοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2025 (επίσης 15 μήνες μετά την υποβολή τους).
● Τα αποτελέσματα αξιολόγησης των ενστάσεων δημοσιοποιήθηκαν στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Συνολικά, ο χρόνος που χάθηκε στα «προκαταρκτικά» ήταν 36 μήνες, τρία ολόκληρα χρόνια!
