Βιάστηκε να πανηγυρίσει η κυβέρνηση με τον ΝΟΚ

Σύννεφα εμφανίζονται στους δρόμους της οικιστικής ανάπτυξης που εμφάνισε η κυβέρνηση στρωμένους με ροδοπέταλα και γεμάτους με νέες οικοδομές ψηλότερες από τις υπόλοιπες. Μετά τις πρώτες πληροφορίες για την απόφαση του ΣτΕ που νεκρανασταίνει τον ακυρωμένο Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ), οι επίσημες ενημερώσεις έρχονται και δείχνουν πως το πεδίο αντιπαραθέσεων μπορεί να παραμένει ανοιχτό για πολύ ακόμη με προσφυγές και υποχρεωτική επανέκδοση αδειών.

Χθες το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) εξέδωσε Δελτίο Τύπου σχετικά με την απόφασή του Ε’ Τμήματος για το «Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο» (ΕΣΠΙΑΠ), δηλαδή τον τρόπο που επινόησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προκειμένου να ξεπαγώσουν οι οικοδομές μετά την ακύρωση του ΝΟΚ από την Ολομέλεια τον περασμένο Δεκέμβριο. Η ίδια η απόφαση δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ώστε να προκύπτει το πλήρες σκεπτικό και οι προϋποθέσεις προκειμένου να προχωρήσουν οι οικοδομές που είχαν αδειοδοτηθεί με αυξημένα ύψη λόγω ΝΟΚ. Ομως από το Δελτίο Τύπου προκύπτουν ήδη ανοιχτά θέματα και δεν «λύνεται η οικοδομική ασάφεια», όπως έσπευσε να πανηγυρίσει η κυβέρνηση.

Υπενθυμίζεται ότι:

■ Τα μπόνους του ΝΟΚ έδιναν αυξημένο ύψος και όγκο στις οικοδομές με αντάλλαγμα μέτρα ενεργειακής αναβάθμισης. Ισχυαν από την ψήφιση του ΝΟΚ (ν.4067) το 2012, αλλά μετά το 2019 η κυβέρνηση αποφάσισε τη σωρευτική τους εφαρμογή, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συνεχώς νέα κτίρια ψηλότερα από τα διπλανά τους και να γκρεμίζονται σωρηδόν κατοικίες ενός-δύο ορόφων για να αντικατασταθούν από πολυώροφες οικοδομές.

■ Οι αντιδράσεις σε πολλές περιοχές, και δη στα ακριβά προάστια, ήταν μεγάλες και κατέληξαν σε προσφυγές που οδήγησαν τελικά στην ακύρωση των κινήτρων του ΝΟΚ τον περασμένο Δεκέμβριο. Κεντρικό επιχείρημα της απόφασης ήταν ότι δεν γίνεται τέτοιες ρυθμίσεις να εφαρμόζονται οριζόντια για όλη τη χώρα χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

■ Μέχρι να βγει η απόφαση επικράτησε απόλυτη σύγχυση καθώς άλλες Υπηρεσίες Δόμησης είχαν σταματήσει να εκδίδουν άδειες κατά ΝΟΚ και άλλες αδειοδοτούσαν συνεχώς. Ηταν μια κατάσταση που τελικά ευνόησε όσους είχαν εσωτερική πληροφόρηση από την κυβέρνηση ή πλεόνασμα κεφαλαίου, οι οποίοι πήραν το ρίσκο, έβγαλαν τις άδειες και ξεκίνησαν εργασίες ακόμη και αν υπήρχε ο κίνδυνος της ακύρωσης.

■ Μετά την ακύρωση του ΝΟΚ τον περασμένο Δεκέμβριο η κυβέρνηση ψήφισε τον Μάιο τον νόμο 5197 για τον μηχανισμό με το «Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο» και συνέταξε το προεδρικό διάταγμα για την εφαρμογή του. Αυτό το Π.Δ. κρίθηκε θετικά από το ΣτΕ βάσει της απόφασης που προαναφέραμε και δεν έχει ακόμη καθαρογραφεί.

Οι παγίδες της όλης διαδικασίας κρύβονται μέσα στις παρακάτω δύο προτάσεις του χθεσινού Δελτίου Τύπου του ΣτΕ: «Ο μηχανισμός περιλαμβάνει Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), το οποίο χρηματοδοτείται από ποσά περιβαλλοντικού ισοδυνάμου που καταβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι και επανέκδοση των οικοδομικών αδειών με διαδικασία που διαφοροποιείται ανάλογα με το αν έχει ολοκληρωθεί ή όχι ο φέρων οργανισμός της οικοδομής. Ο μηχανισμός περιλαμβάνει την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου από αυτά που προβλέπει ο ν. 5197/2025 (άρθρο 68 παρ. 2) σε επίπεδο δημοτικής ενότητας ή, για τα μητροπολιτικά συγκροτήματα Αθήνας και Θεσσαλονίκης, δήμου, τούτο δε βάσει περιβαλλοντικού προελέγχου ή, εφόσον συντρέχει περίπτωση, στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων». Δηλαδή:

1. Βασική προϋπόθεση για να ξεμπλοκάρουν οι οικοδομές δεν είναι μόνο να πληρώσει ο ιδιοκτήτης το «περιβαλλοντικό ισοδύναμο», αλλά και να προηγηθεί «Περιβαλλοντικός Προέλεγχος» ή ακόμη και Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η ανακοίνωση δεν ξεκαθαρίζει ποιος και πώς θα καλύψει αυτές τις προϋποθέσεις. Ακόμη όμως και αν η κυβέρνηση αναλάβει να τις εκπονήσει ή διευκολύνει τους ενδιαφερομένους, αυτές θα πρέπει να εγκριθούν με διοικητική πράξη. Αρα όσοι διαφωνούν θα μπορούν και πάλι να προσφύγουν δικαστικά για την ακύρωσή τους.

2. Το άλλο που αποκαλύπτει το ΣτΕ είναι ότι δεν συνεχίζουν να ισχύουν οι παλιές άδειες, αλλά θα πρέπει να επανεκδοθούν βάσει συγκεκριμένων προϋποθέσεων. Πιθανότατα η πλήρης απόφαση του ΣτΕ να ορίζει τη σχετική διαδικασία επανέκδοσης ή αναθεώρησης και αν δεν το κάνει, θα πρέπει αυτό να γίνει από το ΥΠΕΝ. Σε κάθε περίπτωση οι ιδιοκτήτες των ακινήτων θα πρέπει να περάσουν και πάλι για έγκριση από την Υπηρεσία Δόμησης του εκάστοτε δήμου και εκεί θα φανεί πρακτικά πόσο απλή είναι η διαδικασία.