Ανοιξε η όρεξη του λόμπι της ιδιωτικής ασφάλισης μετά την κρίση

Η Ελλάδα επιλέχθηκε να παίξει τον ρόλο του ιδανικού πειραματόζωου για τα νεοφιλελεύθερα σχέδια των Βρυξελλών στον τομέα του συνταξιοδοτικού.

Δεν είναι η πρώτη φορά που θα παίξει αυτόν τον ρόλο. Αυτή τη φορά, όμως, πρόκειται για έναν πολύ ευαίσθητο τομέα τον οποίο περιτριγυρίζουν σαν κοράκια τεράστια συμφέροντα, που καραδοκούν εδώ και πολλά χρόνια για να τον κατασπαράξουν: οι εταιρείες ιδιωτικών ασφαλίσεων.

Είναι γνωστό ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες αποτελούν ένα πανίσχυρο λόμπι στις Βρυξέλλες, το οποίο έχει πλέξει τον ιστό του γύρω από τα κτίρια των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε.

Οι προσπάθειές τους, σε συνεργασία με το τραπεζικό λόμπι, να επιβληθεί το καθεστώς των ιδιωτικών ασφαλίσεων στις χώρες της Ε.Ε., όπως στις ΗΠΑ, έχουν αρχίσει πριν ακόμη αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο Ζακ Ντελόρ.

Οι εκπρόσωποί τους πηγαινοέρχονταν στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσπαθώντας, με στοιχεία και επιχειρήματα, να πείσουν υψηλά στελέχη και αρμόδιους επιτρόπους ότι πρέπει να υιοθετηθεί σιγά σιγά στα κράτη-μέλη η πολιτική των ιδιωτικών ασφαλίσεων.

Τα βασικά επιχειρήματά τους ήταν, όπως σήμερα, η διόγκωση των ελλειμμάτων των Ταμείων, το αμερικανικό παράδειγμα και φυσικά η αύξηση του προσδόκιμου ζωής.

Τα σχέδιά τους, όμως, προσέκρουσαν στη 10ετή περίοδο προεδρίας του Ζακ Ντελόρ (1985-1995). Ο Γάλλος σοσιαλιστής –καμία σχέση με τους σημερινούς σοσιαλδημοκράτες-, διορατικός και γνωρίζοντας σε βάθος τα παιχνίδια του τραπεζικού τομέα, τους αποθάρρυνε και τους έκλεισε λίγο-πολύ την πόρτα.

Αλλωστε, δεν έβρισκε τον λόγο να τεθούν υπό αμφισβήτηση τα ευρωπαϊκά ασφαλιστικά-συνταξιοδοτικά συστήματα και ιδίως το γαλλικό που ήταν επιτυχημένο και αποτελούσε πρότυπο.

Διαφορετικές νομοθεσίες

Αλλο εμπόδιο στα σχέδια του ασφαλιστικο-τραπεζικού λόμπι για την προώθηση της ιδιωτικής ασφάλισης ήταν οι κοινοτικές συνθήκες, σύμφωνα με τις οποίες η Κομισιόν δεν έχει καμία αρμοδιότητα στον ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό τομέα.

Μόνα αρμόδια ήταν και είναι τα κράτη-μέλη. Απόδειξη ότι κάθε κράτος-μέλος έχει και τη δική του νομοθεσία.

Οι εκπρόσωποι λοιπόν του εν λόγω λόμπι αραίωσαν τις επισκέψεις τους στην έδρα της Επιτροπής κατά τη 10ετία της προεδρίας Ντελόρ.

Δεν το έβαλαν, όμως, κάτω και περίμεναν να έρθει το τέλος της. Με την αποχώρηση του Γάλλου, οι επισκέψεις ξανάρχισαν και βρήκαν πρόσφορο έδαφος κατά την προεδρία του Πορτογάλου Μπαρόζο.

Τον Ιούλιο του 2010, η Επιτροπή εξέδωσε μια Πράσινη Βίβλο στην οποία «ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να θεσπίσουν νέο νομικό πλαίσιο για τη δημιουργία ιδιωτικών ασφαλίσεων».

Ηταν τα πρώτα βήματα, διατυπωμένα με προσεκτικό τρόπο, υπέρ της γενίκευσης της ιδιωτικής ασφάλισης στα κράτη-μέλη.

Ακολούθησε ένας βομβαρδισμός από εκθέσεις των υπηρεσιών του Ισπανού επιτρόπου Αλμούνια (οικονομικές υποθέσεις), με συνοδεία στατιστικών στοιχείων της Eurostat, για τους κινδύνους της γήρανσης του πληθυσμού στο συνταξιοδοτικό με ορόσημο το 2050.

Η αντιστοιχία 4 εργαζόμενοι εν ενεργεία προς έναν συνταξιούχο το 2010 θα μεταβληθεί σε έναν προς δύο, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής το 2050.

Ο κίνδυνος για τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά συστήματα των κρατών-μελών ήταν προ των πυλών. Διαπιστώσεις λογικές, πίσω από τις οποίες, όμως, παραμόνευαν τα γεράκια του ασφαλιστικο-τραπεζικού τομέα.

Η Κομισιόν, όμως, έχει τα χέρια δεμένα από τη συνθήκη που αφήνει την αρμοδιότητα για λήψη μέτρων μόνο στις εθνικές κυβερνήσεις.

Αρχισε, λοιπόν, το παιχνίδι των επιτακτικών συστάσεων, οι οποίες στα ΜΜΕ έπαιρναν συχνά τη μορφή προτάσεων ή αποφάσεων.

Στο πλαίσιο, αυτό, η Κομισιόν ζητούσε «δίκαιη εξισορρόπηση μεταξύ επιπέδου εισφορών και φόρων που καταβάλλει ο ενεργός πληθυσμός και του επιπέδου συνταξιοδοτικών παροχών που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι». Η «να εξασφαλιστεί η ικανότητα των ιδιωτικών συστημάτων κεφαλαιοποίησης των συντάξεων». Και φυσικά την αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης. Ορισμένες κυβερνήσεις, οι πιο στριμωγμένες οικονομικά, ακολούθησαν τις συστάσεις των Βρυξελλών και άλλες όχι.

Με την κρίση, άνοιξε για τα καλά η όρεξη του λόμπι της ιδιωτικής ασφάλισης. Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών, όμως, και ιδίως των μεγάλων δεν έδειξαν μεγάλη προθυμία να προχωρήσουν σε ουσιαστικές μεταβολές των ισχύοντων ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών καθεστώτων, φοβούμενες κοινωνικές αναταραχές. Αλλωστε γιατί να βιαστούν.

Σχεδόν όλα τα εν λόγω καθεστώτα βρίσκονται εδώ και χρόνια σε μια μεγάλη ή μικρή «τρύπα» που συνεχώς διευρύνεται. Ολα τα Ταμεία έχουν ελλείμματα.

Από κάπου, όμως, πρέπει να αρχίσει το πείραμα της ιδιωτικής ασφάλισης και πρέπει να βρεθεί το πειραματόζωο. Και βρέθηκε, ως η πιο ευάλωτη χώρα: η Ελλάδα.

Αλλωστε το μαγείρεμα των Βρυξελλών είχε αρχίσει από το 2010 και η συνταγή δόθηκε στον Ευάγγελο Βενιζέλο ως υπουργό Οικονομικών.

Η συμφωνία της 13ης Ιουλίου παίρνει τη σκυτάλη, με την κυβέρνηση να δεσμεύεται ότι θα λάβει «άμεσα μέτρα για τη βελτίωση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος ως μέρος συνολικού προγράμματος μεταρρύθμισης των συντάξεων».

Επίσης, «να πραγματοποιήσει φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό και να προσδιορίσει πολιτικές ώστε να αντισταθμίσει πλήρως τον δημοσιονομικό αντίκτυπο της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του 2012, καθώς και να εφαρμόσει τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος ή εναλλακτικά μέτρα που θα συμφωνηθούν αμοιβαία ως τον Οκτώβριο του 2015».

Ακούγονται κάπως γενικόλογα όλα αυτά, αλλά ανέλαβε να τα κάνει συγκεκριμένα ο υπουργός Εργασίας Γ. Κατρούγκαλος.

Διόρισε μια «επιτροπή σοφών», ορισμένοι εκ των οποίων υπήρξαν στελέχη ασφαλιστικών εταιρειών και φυσικά είναι υπέρμαχοι της ιδιωτικής ασφάλισης, και θα υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις με βάση το πόρισμα των εν λόγω «σοφών» που βασίζεται στο… «σουηδικό μοντέλο».

Τι κι αν το σουηδικό μοντέλο του 1998 τέθηκε σε εφαρμογή έπειτα από χρόνια διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους Ο Γ. Κατρούγκαλος θέλει να κάνει γρήγορα για να ικανοποιήσει τους θεσμούς.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο υπουργός χαίρει μεγάλης εκτίμησης στις Βρυξέλλες, για την κατανόηση που επέδειξε στα αιτήματα των εταίρων – δανειστών. Ιδίως στο περιβάλλον του επιτρόπου Μοσκοβισί για το συνεργάσιμο πνεύμα του.