«Διαμάντι» του κράτους και του ψηφιακού εκσυγχρονισμού του χαρακτηρίζεται το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Ερευνας – η εταιρεία ΕΔΥΤΕ Α.Ε. που υπάγεται στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και από το υψηλής ειδίκευσης προσωπικό της περνάνε όλα τα μικρά και μεγάλα έργα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, αλλά και του ιδιωτικού, που αφορούν υπηρεσίες δικτύου, υπολογιστικού νέφους και πληροφορικής. Πρακτικά, ως τεχνολογικός σύμβουλος του υπουργείου αλλά και όλης της δημόσιας διοίκησης, εξυπηρετεί εκατοντάδες φορείς και εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες στη διοίκηση, την εκπαίδευση, την έρευνα, την υγεία, τον πολιτισμό. Και εκτός από πολλά έργα, από τα φίλτρα της ΕΔΥΤΕ περνούν και πολλά λεφτά.
Ενα από τα μεγάλα έργα που καλείται να υλοποιήσει για να παίξει τον ρόλο της είναι η «Αντικατάσταση και επέκταση του εξοπλισμού των κέντρων δεδομένων της ΕΔΥΤΕ Α.Ε.». Εχει ενταχθεί για χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση στις 14/5/2024 (με κωδικό ΟΠΣ ΤΑ 5225560, που υπάγεται στη Δράση «16955 – Αναβάθμιση του εθνικού δικτύου υποδομών τεχνολογίας και έρευνας». Πρακτικά μιλάμε για αναβάθμιση δικτυακού εξοπλισμού και ανανέωση των υπολογιστικών και αποθηκευτικών υποδομών των data centers του δικτύου. Ως ημερομηνία έναρξης του έργου, συνολικού προϋπολογισμού 67,8 εκατ. ευρώ, έχει οριστεί η ήδη παρελθούσα 15η Απριλίου 2025 και ως ημερομηνία λήξης του η 30ή Απριλίου 2025. Δηλαδή, σε δέκα μήνες.
Εχει επιπλέον ενδιαφέρον ότι το νέο έργο «συνομιλεί» με άλλα τρία συναφή που υλοποιεί η ΕΔΥΤΕ (Αναβάθμιση λογισμικού και υπηρεσίας υπολογιστικού νέφους στα μέλη της ερευνητικής και ακαδημαϊκής κοινότητας – Επιχορήγηση της ΕΔΥΤΕ για ανάπτυξη νέου εθνικού υπολογιστικού συστήματος υψηλών επιδόσεων – Επιχορήγηση ΕΔΥΤΕ Α.Ε. για μίσθωση υποδομής οπτικών ινών) συνολικού προϋπολογισμού 135 εκατ. ευρώ, αλλά και με τις «Δράσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας των πληροφοριών και των συστημάτων του Δημόσιου Τομέα» που υλοποιεί η Κοινωνία της Πληροφορίας με προϋπολογισμό 52 εκατ. ευρώ.
Αιφνιδιασμός
Συνολικά, μιλάμε για ένα ποσό άνω των 250 εκατ. ευρώ που διεκδικούν οι όχι απεριόριστοι ιδιωτικοί φορείς που μπορούν να υλοποιήσουν, υπό την εποπτεία της ΕΔΥΤΕ, τις ζωτικές ψηφιακές υποδομές του κράτους την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Τι γίνεται όμως με τον πολυαναμενόμενο από την (ψηφιακή) αγορά διαγωνισμό των 67 εκατ. ευρώ που θα χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης; Γιατί, αν και η απόφαση ένταξης έχει ληφθεί από τον Μάιο, δεν έχει θέσει σε διαβούλευση τους όρους διαγωνισμού ενός τόσο μεγάλου έργου; Τόσο άνθρωποι της αγοράς που είναι στον κύκλο προμηθευτών της ΕΔΥΤΕ όσο και στελέχη της επισημαίνουν την αυξανόμενη το τελευταίο διάστημα ροπή της διοίκησης της ΕΔΥΤΕ προς… την αδιαφάνεια. Δείχνει προτίμηση στη μη διαβούλευση των τευχών και επομένως στον αιφνιδιασμό της αγοράς. Με αποτέλεσμα, την επαναλαμβανόμενη σε αρκετά έργα κατάληξη σε έναν υποψήφιο και έναν ανάδοχο ανά διαγωνισμό! Οπως, για παράδειγμα, συνέβη με τον ΔΑΙΔΑΛΟ, τον υπερυπολογιστή που θα εγκατασταθεί από την πολυεθνική HP στο Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου. Οπως επίσης συμβαίνει με τα προναφερόμενα «συγγενή» έργα, για τα δεδομένα της ακαδημαϊκής κοινότητας ή τα data centers του κράτους.
Δικαιολογίες
«Τι φοβάται η διοίκηση της ΕΔΥΤΕ; Τις πολλές προσφορές; Τη σκληρή δοκιμασία ελέγχου των τεχνικών προδιαγραφών στα μάτια έμπειρων τεχνικών στελεχών της αγοράς;» αναρωτιούνται καλοί γνώστες του πεδίου και άνθρωποι της ίδιας της ΕΔΥΤΕ. Η δικαιολογία που προβάλλει η διοίκηση περί «μη καθυστέρησης» με… πολυτελείς διαβουλεύσεις είναι αστεία, με δεδομένο ότι έχει ήδη περάσει ένα δίμηνο από την απόφαση ένταξης στο ΤΑΑ και ο χρόνος υλοποίησης μέχρι τον προσεχή Απρίλιο, που η τήρησή του είναι εκ των ων ουκ άνευ για να δοθούν οι ευρωπαϊκοί όροι, είναι ασφυκτικός. Ρισκάρει η διοίκηση της ΕΔΥΤΕ να χαθεί η χρηματοδότηση; Ή ποντάρει στην παράταση του Ταμείου Ανάκαμψης, που την έχει μεν υποστηρίξει το Ευρωκοινοβούλιο, αλλά δεν την έχει αποφασίσει το Συμβούλιο της Ε.Ε.;
Και γιατί η διοίκηση της ΕΔΥΤΕ αφήνει ένα τόσο μεγάλο έργο να προκηρυχθεί κατακαλόκαιρο, με τα μπάνια του λαού (και φυσικά όλου του ιδιωτικού τομέα); Για να… μην πέσει πολλή κίνηση στον διαγωνισμό; Ή γιατί με ένα «μυστικό τεύχος», έναν υποψήφιο και τελικά έναν ανάδοχο η «δουλίτσα» γίνεται ταχύτερα;
Τα ερωτήματα που θέτουν τεχνοκράτες αυτής της εξαιρετικά ευαίσθητης σε πιέσεις αγοράς είναι εύλογα και γίνονται όλο και πιο πολιτικά: Γνωρίζει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αυτές τις τακτικές της ΕΔΥΤΕ; Συμφωνεί με αυτές; Παίρνει υπόψη της αντιδράσεις και τα δηκτικά σχόλια του κλάδου; Γνωρίζει ο εποπτεύων το Ταμείο Ανάκαμψης αναπληρωτής υπουργός που ενέκρινε το έργο ότι οι αυθαίρετες διαδικασίες αυτές είναι εξαιρετικά ευάλωτες και σε προσφυγές, αλλά και σε ελέγχους από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές, που με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ορθάνοιχτο και ζέον έχουν κάθε λόγο να γίνονται όλο και πιο ενοχλητικές; Και τι λέει για το ρίσκο αυτών των διαδικασιών ο σύμβουλος ωρίμανσης έργων, καθιερωμένη εταιρεία παροχής τέτοιων υπηρεσιών, την οποία η διοίκηση της ΕΔΥΤΕ επέλεξε με απευθείας ανάθεση το ίδιο χρονικό διάστημα; Θεωρεί ρεαλιστική την εκτέλεση του έργου στους μόλις 6 μήνες που θα απομένουν από την ανάδειξη του αναδόχου; Ή μήπως υπάρχει βεβαιότητα ότι ο/οι υποψήφιος/οι είναι… καλά εκπαιδευμένος/οι και ενημερωμένος/οι κι έχει/ουν κάνει ήδη τα κουμάντα του/τους για εκτέλεση φαστ τρακ;
Η ηγεσία της ΕΔΥΤΕ επικρίνεται εσωτερικά και εξωτερικά ότι, αντί να δώσει τον αναγκαίο χρόνο για δημόσια διαβούλευση και στοιχειώδη διασφάλιση του ανταγωνισμού, προτίμησε το ρίσκο του «στραβοπατήματος», τόσο κατά τη διαγωνιστική διαδικασία όσο και κατά τον ασφυκτικό χρόνο εκτέλεσης και παραλαβής του έργου. Αλλά το ρίσκο δεν αφορά τις καρέκλες των στελεχών της ή τις ευθύνες των πολιτικών προϊσταμένων της ΕΔΥΤΕ, δηλαδή του αρμόδιου υπουργού και της κυβέρνησης. Το ρίσκο αφορά το ψηφιακό μέλλον της χώρας και την προσαρμογή της στον «γενναίο νέο κόσμο» της τεχνητής νοημοσύνης.
