Μείωση… διαφάνειας προτείνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού

Αν θέλεις να δεις πόσο «βαθιά νυχτωμένος» είναι κάποιος σε έναν τομέα, άφησέ τον να μιλήσει – ακόμη καλύτερα, δώσε τη δυνατότητα να γράψει τις σκέψεις του. Η δεύτερη έκθεση απόψεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού για τα πετρελαιοειδή έχει τέτοια στοιχεία, παρά τη γενικά ισόρροπη (αδιάφορη) προσέγγιση στα θέματα εμπορίας και διαμόρφωσης τιμών.

Για παράδειγμα, η δεύτερη έκθεση απόψεων -που θα παραμείνει σε διαβούλευση μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου- ισχυρίζεται ότι η μείωση της διαφάνειας στη διύλιση θα… μειώσει τον κίνδυνο σιωπηρής συμπαιγνίας ως προς τις χονδρικές τιμές και προτείνει αντί να αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, «η γνωστοποίηση να γίνεται με εξατομικευμένη επικοινωνία με τις εταιρείες εμπορίας χωρίς δημοσιοποίηση των τιμών αυτών».

Ακόμη μεγαλύτερο είναι το λάθος να πιστεύει κανείς στα σοβαρά -με δεδομένη τη γιγάντωση του λαθρεμπορίου καυσίμων τα τελευταία χρόνια και τις πειραγμένες αντλίες που ανακάλυψε αλλά δεν ανακοίνωσε η ΑΑΔΕ- ότι η αναζήτηση της χαμηλότερης τιμής θα… πιέσει την αγορά προς τα κάτω, όταν από την καθημερινή μελέτη των τιμών χονδρικής προκύπτει ότι σημαντικός αριθμός πρατηρίων (όχι μόνο αυτά που αλλάζουν συχνά διαχειριστή και σήμα) πωλούν καύσιμα σε τιμές κάτω του κόστους, επιχειρώντας να πείσουν ότι «μπορείς να αγοράσεις δίφραγκο, πληρώνοντας μόνο ενάμισι ευρώ».

Αλλες προτάσεις

ΦΟΡΕΑΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ: Για να διευκολυνθεί η τήρηση των αποθεμάτων ασφαλείας σε περίπτωση εισαγωγών καυσίμων, η Επιτροπή θεωρεί κρίσιμης σημασίας τη σύσταση ενός ειδικού, ανεξάρτητου Κεντρικού Φορέα Διατήρησης Αποθεμάτων, υπό την εποπτεία της Ρυθμιστικής Αρχής (ΡΑΑΕΥ). Ο φορέας θα τηρεί τα αποθέματα ασφαλείας για λογαριασμό των υπόχρεων έναντι καθορισμένου τιμήματος, ανάλογα με τις συνολικές καταναλώσεις κάθε «πελάτη» κατά το προηγούμενο έτος. Με αυτόν τον τρόπο, όλοι θα έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν τα απαιτούμενα αποθέματα ασφαλείας. Επιπλέον, η θέσπιση ανεξάρτητου φορέα δεν θα επιτρέπει την εμφάνιση και «συντήρηση» του διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος των διυλιστηρίων ως πιστοποιημένων αποθηκευτικών φορέων τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε στρέβλωση των συνθηκών ανταγωνισμού μέσω ενδεχόμενης άρνησης πώλησης, καταχρηστικών πρακτικών, π.χ. με υπερβολική ή διακριτική τιμολόγηση, και συνακόλουθη χειραγώγηση των τιμών, προνομιακής μεταχείρισης των συμμετεχόντων.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΠΟΘΗΚΩΝ: Είναι αναγκαίο να υπάρξει θεσμική καταγραφή, παρακολούθηση και εποπτεία των αποθηκευτικών χώρων για πετρελαιοειδή σε ενιαίο μητρώο, πέρα από το πιο περιορισμένο μητρώο που τηρείται από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και περιλαμβάνει στοιχεία αποθηκευτικών χώρων Διυλιστηρίων, Εγκαταστάσεων Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών και Μεγάλων Τελικών Καταναλωτών, οι οποίοι έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με διατάξεις της Δ1/Β/21196/2013 Υπουργικής Απόφασης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το διευρυμένο μητρώο με όλους τους αποθηκευτικούς χώρους θα βοηθήσει και τις εισαγωγές καυσίμων (πέρα από τα προφανή οφέλη στη μάχη κατά της παραβατικότητας).

ΡΗΤΡΕΣ: Οι ρήτρες αποκλειστικότητας στις υπάρχουσες συμβάσεις δεν θεωρούνται αναγκαίες για τον εφοδιασμό του συνόλου της χώρας ή για την ορθολογικότερη διαχείριση των διαθέσιμων αποθηκευτικών χώρων. Αντιθέτως, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια τέτοια ορθολογική διαχείριση των αποθηκευτικών χώρων είναι αναγκαία προεργασία για να ενισχυθεί η δυνατότητα πραγματοποίησης εισαγωγών, να διευκολυνθεί η τήρηση αποθεμάτων ασφαλείας και να ενισχυθούν οι συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας, ο οποίος εν τοις πράγμασι παρεμποδίζεται από τις ρήτρες αποκλειστικής αποθήκευσης. Προτείνεται να μην περιλαμβάνονται εφεξής ρήτρες αποκλειστικότητας ως προς την αποθήκευση των καυσίμων σε συμβάσεις αποθήκευσης/εξυπηρέτησης καυσίμων σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις τρίτων εταιρειών. Δηλαδή, θεωρεί ότι η αποκλειστικότητα στη χρήση αποθηκευτικών χώρων, κατατείνει σε αποκλειστική προμήθεια έναντι αντιτίμου του ιδιοκτήτη της εγκατάστασης από τις αντισυμβαλλόμενες εταιρείες διύλισης, εμποδίζοντας τη διενέργεια εισαγωγών, ενώ η έρευνα έδειξε ότι ο σκοπός σύναψης των συμβάσεων αυτών εξυπηρετείται και χωρίς τις εν λόγω ρήτρες.

Αυθαίρετη τιμολόγηση

Στην έκθεση σχολιάζεται αναλυτικά η επιλογή των διυλιστηρίων να διαμορφώνουν καθημερινά τις τιμές χονδρικής πώλησης στην εσωτερική αγορά, με βάση κάποιο αυθαίρετο αλγόριθμο (π.χ. μέσος όρος 4 ημερών -HIGH PLATTS CIF MED + premium + κόστος προσθήκης βιοκαυσίμων) και όχι π.χ. με βάση κάποιο μέσο όρο πραγματικού κόστους των αποθεμάτων, σε εβδομαδιαία ή δεκαπενθήμερη βάση, ή άλλο δείκτη, π.χ. μέση τιμή PLATTS MED ή ακόμη και Brend, δηλαδή κάτι πιο κοντά στο κόστος της πρώτης ύλης, μετακυλίοντας όλους τους κινδύνους του κόστους τους.

Αντίθετα, η τιμολόγηση για εξαγωγές βασίζεται στις τιμές του δείκτη Platts FOB (χωρίς ασφάλιση και ναύλο), χωρίς το κόστος διατήρησης αποθεμάτων ασφαλείας (με βάση τα 7 δολάρια ΗΠΑ/Μ.Τ. + μεταβλητό κόστος βάσει αλγόριθμου). Σημειώνεται ότι ενώ οι εταιρείες διύλισης προμηθεύονται αργό πετρέλαιο σε τιμές Βrent, τιμολογούν τα διυλισμένα προϊόντα βάσει των τιμών του δείκτη Platts Μεσογείου (Platts MED) έτοιμων προϊόντων πετρελαίου.

Είναι μεγάλο πρόβλημα η συσχέτιση των ημερήσιων μεταβολών προθεσμιακών συμβολαίων παράδοσης επόμενου διμήνου πετρελαίου τύπου Brent με τις τιμές spot και τις ημερήσιες διακυμάνσεις διυλισμένων καυσίμων. Γενικά η Επιτροπή Ανταγωνισμού επιμένει (σωστά) ότι σε μια ανταγωνιστική αγορά τα προϊόντα πρέπει να τιμολογούνται «κοστοστρεφώς» και όχι με βάση τη διεθνώς επικρατούσα τιμή, αλλά δεν προτείνει συγκεκριμένες λύσεις.

Η νέα έκθεση απόψεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού έχει αρκετά ενδιαφέροντα σημεία για σχολιασμό, προσεχώς.

Δεν είναι αυτό που νομίζεις…

Ως προς την ταύτιση και παράλληλη εξέλιξη των τιμών στο στάδιο της διύλισης, οι εταιρείες θεωρούν ότι οι τιμές μεταξύ των δύο διυλιστηρίων δεν ταυτίζονται και ότι οι διαφορές που αναφέρονται στην Εκθεση (στο τέταρτο και πέμπτο δεκαδικό ψηφίο) δεν είναι αμελητέες, παρά το γεγονός ότι η διαμόρφωσή τους βασίζεται σε κοινές παραμέτρους και κοινούς δείκτες αναφοράς (εν προκειμένω «High Platt’s CIF Med»).

Η «εταιρεία 2» υποστηρίζει ότι η σύγκριση των τιμών των δύο εταιρειών θα έπρεπε να γίνει με βάση τον όγκο και όχι την τιμή, δεδομένου ότι οι διακινούμενες ποσότητες είναι εκατομμύρια φορές μεγαλύτερες, σχολιάζοντας ότι οι διαφορές στις τιμές που αναφέρονται στην Εκθεση (εκτιμώντας ότι διαφορές του 1 cpl αντιστοιχούν σε διαφορές της τάξης των 10 €/m3) εάν ληφθούν υπόψη στο σύνολο των πωλούμενων ποσοτήτων, δημιουργούν σημαντικές διαφορές ανερχόμενες σε εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα όμως, αιτιολογεί την παράλληλη εξέλιξη των τιμών από το γεγονός ότι οι τιμές των διυλιστηρίων διαμορφώνονται βάσει συγκεκριμένων δεικτών αναφοράς.