Ολα δείχνουν ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μεγάλη «αλλαγή σκυτάλης» στο ενεργειακό τοπίο της χώρας, καθώς διαμορφώνονται οι όροι και οι ισορροπίες για τα επόμενα χρόνια. Τόσο στα πετρέλαια και στο φυσικό αέριο όσο και στο ηλεκτρικό ρεύμα και στα… στρατηγικά μέταλλα.
Το διυλιστήριο της Motor Oil έχει αναδειχτεί σε ηγέτη του κλάδου, με βάση τα μεγέθη αγοράς, τις εξαγωγές και τη χρηματιστηριακή αποτίμηση, ενώ επενδύει συνεχώς σε νέες δραστηριότητες και έχει φροντίσει πλήρως για την επόμενη μέρα, αξιοποιώντας παράλληλα τις εμπειρίες των στελεχών που στάθηκαν δίπλα στην οικογένεια Βαρδινογιάννη όλα αυτά τα χρόνια. Από την άλλη πλευρά, η νυν HelleniQ Energy (με τα διυλιστήρια των ΕΛ.ΠΕ.) τα τελευταία χρόνια δείχνει να βρίσκεται σε τέλμα. Ο πρώην μικρομέτοχος (από την εποχή της Petrola) Σπύρος Λάτσης κατάφερε να πάρει το πάνω χέρι τα τελευταία χρόνια από το Δημόσιο και να ελέγξει την τελευταία πενταετία πλήρως τη διοίκηση, όμως υπάρχει προβληματισμός τόσο για τα αποτελέσματα όσο και για την επόμενη μέρα. Ο Σπ. Λάτσης βαδίζει προς την 9η δεκαετία του, οι διάδοχοι δεν ενδιαφέρονται για τη διοίκηση, ενώ η μικρότερη αδελφή του, Μαριάννα Λάτση, ακολουθεί επιχειρηματικά εντελώς διαφορετικούς δρόμους, παρότι προσώρας φαίνεται να κρατά ένα ισχυρό κρίσιμο -μονοψήφιο- ποσοστό στον όμιλο διύλισης (έχει αποχωρήσει όμως από το project του Ελληνικού και από άλλες κοινές επενδύσεις). Το ίδιο το Ελληνικό επίσης συναντά πολλές δυσκολίες.
Η HelleniQ Energy τα τελευταία χρόνια δεν τα πήγε τόσο καλά, παρά τα θηριώδη κέρδη της τελευταίας τριετίας – τα γνωστά υπερκέρδη με αφορμή τη διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα που προέκυψε από την εισβολή στην Ουκρανία και το εμπάργκο στα ρωσικά πετρέλαια (και την ασυδοσία που εξέθρεψε η ελληνική κυβέρνηση). Ο όμιλος κατέγραψε υποχώρηση σε βασικά μεγέθη, όπως το μερίδιο των εξαγωγών πετρελαιοειδών, υστερεί σε επενδύσεις εκσυγχρονισμού στις μονάδες διύλισης, έχει υψηλό εσωτερικό κόστος, αγοράζει ακριβά καθώς εξαρτάται σημαντικά από traders (Trafigura), αύξησε τον δανεισμό για να διατηρήσει υψηλή μερισματική πολιτική και οι θεσμικοί επενδυτές έχουν αποτιμήσει χαμηλά τη μετοχή με αυτά που βλέπουν.
Η περσινή προσπάθεια αύξησης της διασποράς των μετοχών της HelleniQ Energy, με το placement του 10%, δεν διόρθωσε την εικόνα. Αντίθετα, η κυβέρνηση βρήκε την ευκαιρία να χάσει -όπως λέει χωρίς αντάλλαγμα- τον έλεγχο της καταστατικής μειοψηφίας, δίνοντας το σήμα εκκίνησης για την «επόμενη μέρα», και ο Σπύρος Λάτσης βρήκε την ευκαιρία να μεταφέρει όλο το trading και τον έλεγχο της χονδρικής δίπλα του, στη Γενεύη, αποστερώντας τον άμεσο έλεγχο από το ελληνικό Δημόσιο, διατηρώντας -φυσικά- τη συνεργασία με την Trafigura.
Προφανώς, ακόμη και τώρα ο Σπ. Λάτσης δεν δείχνει διατεθειμένος να αποεπενδύσει, όμως είναι αβέβαιη η διατήρηση του ελέγχου – ίσως και πιο άμεσα από το αναμενόμενο, ίσως και από εκεί που δεν το περιμένει.
Υποψηφιότητες
Είναι αλήθεια ότι η διαχείριση διυλιστηρίου δεν είναι εύκολη υπόθεση και τα προβλήματα που αντιμετώπισε ο εφοπλιστής Γιώργος Οικονόμου με το στρατηγικό διυλιστήριο ISAB στη Σικελία διαδεχόμενος τους Ρώσους (στο οποίο η Trafigura επίσης έχει κομβικό ρόλο), είναι πρόσφατα και χαρακτηριστικά.
Στα καθ’ ημάς, χρειάζεται εμπειρία και επενδυτή με εθνικά χαρακτηριστικά κι αναπτυξιακή λογική, για να μην ξεφύγει ο στρατηγικός έλεγχος και να υποστηριχτεί με ήπιο τρόπο η ενεργειακή μετάβαση στα επόμενα χρόνια.
Τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής είναι ότι το περασμένο διάστημα ο όμιλος του Μυτιληναίου, με στρατηγικές συμμετοχές σε φυσικό αέριο, ηλεκτροπαραγωγή, μέταλλα, αμυντική βιομηχανία κ.λπ., προετοιμάζεται τους τελευταίους μήνες για… πρωταθλητισμό με την ενοποίηση των δραστηριοτήτων κάτω από την ομπρέλα της Metlen, η οποία «βγάζει λαγούς από το καπέλο» πριν ξεκινήσει στο χρηματιστήριο του Λονδίνου. Στο placement της HelleniQ Energy συμμετείχε επίσημα με μονοψήφιο μερίδιο (της τάξης του 1%), αφήνοντας «υποσχέσεις» για το μέλλον, χωρίς να είναι γνωστό -πέρα από ψιθύρους- ποιο μερίδιο ελέγχει σήμερα, άμεσα ή έμμεσα, και εάν θα διεκδικήσει μερίδιο και συμμετοχή στη διοίκηση.
Η κυβέρνηση φαίνεται ότι θέλει ένα στρατηγικό επενδυτή στο επόμενο placement (διψήφιου ποσοστού) που προετοιμάζει -όπως έδειξαν τα ραντεβού στα μέσα Απριλίου-, αξιοποιώντας και τις προβλεπόμενες εξελίξεις στην εξόρυξη φυσικού αερίου κοντά στην Κρήτη (…αλλά όχι και πετρελαίου, ακόμη κι αν βρεθεί σε αξιοποιήσιμες ποσότητες).
Αλλά στην ίδια κατεύθυνση φαίνεται ότι είναι κι άλλος απρόβλεπτος μέτοχος.
Τα μέταλλα
Το στοίχημα της ανάκτησης ευγενών μετάλλων θα είναι κρίσιμο την επόμενη περίοδο και όποιος έχει την τεχνολογία και πρόσβαση σε πρώτη ύλη με δυνατότητα ανάκτησής τους θα έχει προβάδισμα. Ηδη στη δημόσια συζήτηση έχουν μπει ψήγματα -χωρίς λεπτομέρειες- για την ανάκτηση σπάνιων γαιών και στρατηγικών μετάλλων από κατάλοιπα εξορύξεων (βωξίτη και αλουμίνας), κυρίως γάλλιο, γερμάνιο και σκάνδιο, δηλαδή στρατηγικά μέταλλα, πολύτιμα τόσο στην υψηλή τεχνολογία ημιαγωγών όσο και στην αμυντική βιομηχανία. Αν συνδυαστεί και με επεξεργασία υλικού από άλλα μέταλλα (π.χ. σιδηρονικέλιο) μπορεί να προκύψουν «κρυμμένοι θησαυροί». Μια επένδυση με πρόσβαση στη θαλάσσια μεταφορά, μπορεί να τα αξιοποιήσει όλα αυτά πολύ αποτελεσματικά…
Γράψαμε τον περασμένο Δεκέμβριο ότι η απόκτηση πλήρους ελέγχου της HelleniQ Energy στην Elpedison είναι «άλλο ένα περιουσιακό στοιχείο που απέκτησε ο Σπύρος Λάτσης «χωρίς να βάλει ούτε ευρώ», το οποίο μπορεί άνετα μετά από μερικούς μήνες να… πουλήσει έναντι μερικών εκατοντάδων εκατ. ευρώ σε ενδιαφερόμενο να διευρύνει την πελατειακή βάση του και να φτιάξει μια σύγχρονη μονάδα ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο στη Βόρεια Ελλάδα (π.χ. η Protergia έχει ανακοινώσει στόχο να φτάσει σύντομα σε μερίδιο αγοράς της τάξης του 30% ως πάροχος ηλεκτρικού ρεύματος). Αλλά αυτά αφορούν τη νέα χρονιά…».
Σημειώνεται ότι η Elpedison (ή όπως θα ονομάζεται προσεχώς) διαθέτει δύο μονάδες ηλεκτροπαραγωγής παλαιάς τεχνολογίας από φυσικό αέριο συνολικής ισχύος 820 MW στη Θεσσαλονίκη και στη Θίσβη Βοιωτίας, ακόμη μία άδεια ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο ισχύος 826 MW για τη Θεσσαλονίκη και τον «αέρα» για ένα αποθηκευτικό FSRU στα ανοιχτά του Θερμαϊκού Κόλπου.
Ρεύμα και αέριο
Η ώρα να τα ξαναδούμε όλα αυτά -και ενδεχομένως πολύ περισσότερα- φαίνεται ότι έφτασε. Αν θα τα ακούσουμε σήμερα-αύριο μέσω Λονδίνου ή σε άλλη χρονική στιγμή είναι αδιάφορο.
