Η ώρα της… συγκομιδής στις αστικές συγκοινωνίες

Στην τελική ευθεία βρίσκεται το σχέδιο της απεμπλοκής του Δημοσίου από τις αστικές συγκοινωνίες με λεωφορεία μέσα από ένα νέο μοντέλο λειτουργίας και ολική επαναδιανομή γραμμών -ξεκινώντας από την Αττική- ως λύση για τα προβλήματα που «δρομολογήθηκαν» τα τελευταία χρόνια από την παρέα που συμβουλεύει επίσημα ή παρασκηνιακά το υπουργείο Μεταφορών (συνταξιούχοι, πολύπειροι πρόεδροι, μαντράδες και ισχυροί ιδιοκτήτες ΚΤΕΛ με επιτελικές προσβάσεις).

Το επιβατικό κοινό διαμαρτύρεται (δικαίως), οι λεωφορειολωρίδες απαξιώνονται, τα κρατικά λεωφορεία ρημάζουν, η συντήρηση καταρρέει, αλλά την ίδια ώρα αυξάνεται το κόστος στα αμαξοστάσια όπου εμπλέκονται ιδιωτικά επικουρικά κλιμάκια τεχνικών και όλο και λιγότερα οχήματα είναι διαθέσιμα για δρομολόγια από την κρατική ΟΣΥ, στρώνοντας χαλί για ευρύτερη ιδιωτικοποίηση «χωρίς να ανοίξει ρουθούνι» μόλις λίγες ώρες μετά την 32η επέτειο από τις μεγάλες αντιδράσεις της 25ης Αυγούστου 1992 στην απόπειρα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη να καταργήσει την Εταιρεία Αστικών Συγκοινωνιών (ΕΑΣ).

«Συγκοινωνίες Α.Ε.»

Στο τοπίο αυτό ξεκίνησε ήδη από χθες τα πρώτα δρομολόγιά της η κοινοπραξία που ανέλαβε μετά από διαγωνισμό τη λειτουργία των αστικών δρομολογίων του ΟΑΣΑ που είχαν παραχωρηθεί στα ΚΤΕΛ Αττικής και σε γειτονικά ΚΤΕΛ (Κορίνθου, Θήβας, Χαλκίδας αρχικά) με κάθε επισημότητα, παρουσία του πρωθυπουργού και της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Μεταφορών.

Η νέα εταιρία «Συγκοινωνίες Α.Ε.» (ΓΕΜΗ 175888437000) με έδρα την Κόρινθο και μετοχικό κεφάλαιο μόλις 200.000 ευρώ έχει δημιουργηθεί από τα υπεραστικά ΚΤΕΛ Κορινθίας (29,86%), Χανίων – Ρεθύμνου (28,91%), Σαλαμίνας (12,80%), Μαγνησίας (4,74%), Επαρχίας Θηβών (4,74%) και Αργολίδας (2,84%) και δύο ισχυρούς ιδιοκτήτες τουριστικών στόλων, Panolympia – Smile Acadimos – Μαρίνης (10,90%) και Maroulis Travel – Μαρούλης (5,21%) για να καλύψει τα κενά που δημιουργήθηκαν στις αστικές συγκοινωνίες της Αττικής σε 63 γραμμές έναντι αποζημίωσης 2,339 ευρώ ανά οχηματοχιλιόμετρο (+ΦΠΑ), δηλαδή συνολικά 19,54 εκατ. ευρώ ετησίως στα αστικά δρομολόγια που οφείλει να καλύψει για τα επόμενα 8+4 χρόνια και επιπλέον τις εισπράξεις των εισιτηρίων και τυχόν άλλες επιδοτήσεις (π.χ. για μειωμένα κόμιστρα) κ.λπ.

Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της «Συγκοινωνίες Α.Ε.» είναι ο Νότης Μάρκελλος (πρόεδρος του ΚΤΕΛ Κορινθίας και γενικός γραμματέας της συνδικαλιστικής ομοσπονδίας των υπεραστικών ΚΤΕΛ, ΠΟΑΥΣ), αντιπρόεδρος και αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος ο Γιάννης Καψανάκης (ΚΤΕΛ Χανίων – Ρεθύμνου και αντιπρόεδρος της ΠΟΑΥΣ) και μέλη οι Δημήτρης Κολυνδρίνης (ΚΤΕΛ Μαγνησίας και ταμίας της ΠΟΑΥΣ), Αριστείδης Μαρίνης (Smile Acadimos και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Τουριστικών Λεωφορείων) και Γιάννης Σακελλαρίου (ΚΤΕΛ Σαλαμίνας κ.λπ.).

Οι δύο συμβάσεις που υπογράφηκαν πρόσφατα προβλέπουν ότι οι γραμμές αυτές θα εξυπηρετούνται από 211 καινούργια πετρελαιοκίνητα αστικά λεωφορεία euro VI ή νεότερης τεχνολογίας με χαμηλό δάπεδο (δεν αποκλείει τα ηλεκτρικά λεωφορεία, αλλά δεν τα επιβάλλει, παρά τις ευρωπαϊκές οδηγίες, όπως ο αντίστοιχος διαγωνισμός παραχώρησης που τρέχει για τη Θεσσαλονίκη, και αυτό είναι ένα σοβαρό ελάττωμα στρατηγικής του υπουργείου Μεταφορών).

Η πρώτη σύμβαση αφορά την Ανατολική Αττική, όπου η εξυπηρέτηση των 24 λεωφορειακών γραμμών θα κοστίσει τουλάχιστον 188,4 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ (χωρίς την προαίρεση για άλλα 4 χρόνια) για την υποχρέωση της αναδόχου να εκτελεί σε καθημερινή βάση 1.188 δρομολόγια διαθέτοντας τουλάχιστον 96 λεωφορεία. Η δεύτερη σύμβαση που θα ξεκινήσει αργότερα καλύπτει 38 γραμμές στη Δυτική Αττική έναντι τουλάχιστον 197,1 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ για 1.757 καθημερινά δρομολόγια από 115 καινούργια λεωφορεία.

Η ανάδοχη Κοινοπραξία είχε ξεκινήσει τις παραγγελίες από το εργοστάσιο της MAN στην Τουρκία πριν από την έγκριση της -μοναδικής- προσφοράς που κατατέθηκε και ήδη έχουν φτάσει στο αμαξοστάσιο Κορωπίου τα πρώτα αστικά λεωφορεία και συνολικά αρκετές δεκάδες φέρεται να είναι ήδη σε διάφορα στάδια προετοιμασίας στην Ελλάδα, κάποια από τα οποία είναι παρκαρισμένα στα άλλα δύο αμαξοστάσια της «Συγκοινωνίες Α.Ε.» σε Ελευσίνα και Αχαρνές. Ανάμεσα στα παραληφθέντα είναι αρκετά αρθρωτά και μερικά ευέλικτα 8μετρα λεωφορεία.

Σταδιακά τα πρώτα 96 λεωφορεία αναμένεται να κυκλοφορήσουν στην Ανατολική Αττική μέχρι τον Οκτώβριο, καθώς απομένει να ολοκληρωθεί η έκδοση πινακίδων κυκλοφορίας και η εγκατάσταση συστημάτων τηλεματικής και τερματικών για ακύρωση εισιτηρίων. Χθες ξεκίνησαν τα πρώτα 30 λεωφορεία σε 25 γραμμές οι οποίες εξυπηρετούν τους Δήμους Κρωπίας, Μαρκόπουλου, Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας-Πικερμίου, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γλυφάδας, Ελληνικού-Αργυρούπολης, Πεντέλης, Χαλανδρίου, Αγίας Παρασκευής (σύμφωνα με πληροφορίες ετοιμάζονται και για… Λούτσα, Μαραθώνα, Νέα Μάκρη).

Με την ολοκλήρωση της παραλαβής των υπολοίπων 112 λεωφορείων ώς τον ερχόμενο Φεβρουάριο θα ξεκινήσουν τα δρομολόγια και στις 38 γραμμές της Δυτικής Αττικής, που εξυπηρετούν τους Δήμους Αγίας Βαρβάρας, Αγίων Αναργύρων-Καματερού, Αιγάλεω, Ασπροπύργου, Αχαρνών, Ελευσίνας, Ιλίου, Φυλής, Μάνδρας, Χαϊδαρίου, Μεταμόρφωσης, Νέας Ιωνίας, Λυκόβρυσης-Πεύκης, Κηφισιάς, Διονύσου, Ωρωπού.

και… συγκοινωνίες

Στη χθεσινή επίσκεψή του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρήστο Σταϊκούρα και τον υφυπουργό Βασίλη Οικονόμου για το χρονοδιάγραμμα ενίσχυσης των αστικών συγκοινωνιών της Αττικής «με συνολικά 950 καινούργια (σ.σ. αθροίζοντας και τα λεωφορεία των ΚΤΕΛ), σύγχρονα, απολύτως προσβάσιμα λεωφορεία έως το καλοκαίρι του 2025 για την πύκνωση των δρομολογίων και την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών στους πολίτες», εφόσον βρει και οδηγούς για να τα στελεχώσει, αφού οι αμοιβές που προσφέρονται δεν είναι ανταγωνιστικές καθώς δεν αναγνωρίζονται τριετίες ή υπερωρίες κατά παράβαση της εργατικής νομοθεσίας.

Λίγο αργότερα μιλώντας στην ΕΡΤ για τις παρεμβάσεις και τα έργα που δρομολογεί η κυβέρνηση για το κυκλοφοριακό στη Θεσσαλονίκη, εν όψει και της αυριανής επίσκεψής του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι, εκτός από τα 110 καινούργια ηλεκτρικά λεωφορεία που ήδη κυκλοφορούν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, «μέχρι το τέλος του έτους θα δοθεί σε λειτουργία και το Μετρό της Θεσσαλονίκης», ενώ υποσχέθηκε ότι αύριο (σ.σ. σήμερα) θα δώσει περισσότερες λεπτομέρειες και για το Flyover.

Ζητούμενο για την κυβέρνηση, σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, είναι να αυξηθεί και η συχνότητα των δρομολογίων μέσα από τη σωστή επιτήρηση των λεωφορειολωρίδων, «έτσι ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες ότι υπάρχει πραγματική εναλλακτική για το αυτοκίνητο». Ενημέρωσε επίσης ότι ώς το 2026 θα έχει ολοκληρωθεί η διάνοιξη της σήραγγας για τη γραμμή 4 του Μετρό (απομένει όμως η κατασκευή των σταθμών).

De minimis στο… μάξιμουμ

Στο μεταξύ οι de minimis κρατικές ενισχύσεις ιδιωτικών εταιρειών στις συγκοινωνίες, με την επίκληση κάθε είδους δικαιολογίας, έχουν ξεπεράσει κάθε όριο που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ενωση και η χώρα είναι ανοιχτή σε νέα παραπομπή, καθώς η κατάσταση με τις ποικίλες επιδοτήσεις έχει ξεφύγει.

Σαν ταινία

Δεν γνωρίζουμε εάν εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του διαλόγου για τις ανακατατάξεις στα ΚΤΕΛ, αλλά στα τέλη Ιουλίου και λίγο πριν ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία για τη μικροσυγκοινωνία Σκοπέλου, ο πρόεδρος του υπεραστικού ΚΤΕΛ Μαγνησίας, που ελέγχει και τις μικροσυγκοινωνίες Σκιάθου, Δημήτρης Κολυνδρίνης (πλειοδότης τελικά και για τη Σκόπελο και μέλος του Δ.Σ. της «Συγκοινωνίες Α.Ε.»), κατήγγειλε ότι άγνωστοι πυροβόλησαν και σκότωσαν το αγαπημένο του άλογο με σκάγια μέσα στο κτήμα του και έστειλε δημόσιο μήνυμα στον δράστη «να αλλάξει πλανήτη».

Ο νέος συγκοινωνιακός χάρτης της Αττικής

Το υπουργείο σκιαγράφησε ήδη το νέο όραμα για έναν νέο «ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό χάρτη», σε πρώτη φάση για την Αττική και μετά για τη Θεσσαλονίκη, στοχεύοντας σε ανακοινώσεις μέσα στο φθινόπωρο και σε εκκίνηση των διαδικασιών από τον ερχόμενο Μάιο του 2025. Στον πυρήνα του σχεδίου είναι η δημιουργία αστικών γραμμών κορμού στους κύριους οδικούς άξονες με μετεπιβίβαση για όλες τις τοπικές γραμμές (π.χ. σε Ανθούσα – Κορωπί για την Ανατολική Αττική κ.λπ.) και ανάθεση με διαγωνισμό των διαδημοτικών γραμμών και αυτών με αποδοτικά εισιτήρια (π.χ. express αεροδρομίου).

Το αμαξοστάσιο της Ανθούσας προετοιμάζεται ήδη για τις αλλαγές στέλνοντας για ανακατασκευή τις παλιές «νταλίκες» (τα αρθρωτά 18μετρα λεωφορεία-«φυσαρμόνικες») για να καλύψει τη γραμμή «Νομισματοκοπείο – Ανθούσα» για τα τοπικά από Βαρνάβα έως Λαύριο και ενδεχομένως άλλες γραμμές κορμού στα νότια της Αττικής.

Ενδεικτική για τα μελλούμενα είναι η ενθουσιώδης «πρόβλεψη» του προέδρου του ΚΤΕΛ Χανίων – Ρεθύμνου, Γιάννη Καψανάκη, ότι δεν αποκλείεται σε επόμενο διεθνή διαγωνισμό που θα γίνει για την κάλυψη και άλλων γραμμών στην Περιφέρεια Αττικής το κρητικό ΚΤΕΛ να έχει και πάλι «ηχηρή» παρουσία, υπονοώντας συμμετοχή και με άλλο εταιρικό σχήμα για τα υπόλοιπα δρομολόγια της Αττικής.

Το ότι ο ίδιος φέρεται σε κάθε ευκαιρία να επικαλείται αδιόρατα το προσωπικό ενδιαφέρον από τον πολύ στενό οικογενειακό κύκλο του πρωθυπουργού (παρεξηγώντας το πραγματικό πολιτικό ενδιαφέρον της τοπικής βουλεύτριας Ντόρας Μπακογιάννη) είναι ασφαλώς μια λεπτομέρεια που δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη -παρότι μόλις τα τελευταία χρόνια έγινε εφικτή η εισπήδηση των ιδιοκτητών ΚΤΕΛ με ειδικό βάρος στην Ομοσπονδία ΠΟΑΥΣ στο μεταφορικό έργο του ΚΤΕΛ Αττικής.

Οι «νοικοκυραίοι» του 1992

Η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης των αστικών συγκοινωνιών δεν είναι ξένη στην οικογένεια Μητσοτάκη. Από τις αρχές του 1992 η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη προωθούσε την ιδιωτικοποίηση της Εταιρείας Αστικών Συγκοινωνιών (ΕΑΣ). Το σχέδιο προέβλεπε μεταξύ άλλων το κλείσιμο της εταιρείας και την εκκαθάρισή της, την απόλυση περίπου 8.000 εργαζομένων, ρύθμιση των χρεών και δημιουργία μια νέας εταιρείας (ΣΕΠ) με δωρεάν παραχώρηση 1.700 λεωφορείων της ΕΑΣ. Προτεραιότητα στη χορήγηση αδειών θα είχαν οι οδηγοί που εργάζονταν ήδη στην επιχείρηση -οι «νοικοκυραίοι» όπως τους είχε χαρακτηρίσει ο τότε υπουργός Σωτήρης Κούβελας.

Οι αντιδράσεις των εργαζομένων ήταν ιδιαίτερα έντονες, με επικεφαλής τον τότε πρόεδρο των εργαζομένων στα αστικά λεωφορεία, Ανδρέα Κολλά, και τον γραμματέα του σωματείου, Χρήστο Σταμούλο, με κορύφωση το συμβολικό… ξεβράκωμα στους πρώτους ΣΕΠίτες που επιχείρησαν να καταθέσουν αιτήσεις για άδειες λεωφορείων στις 9 Σεπτεμβρίου 1992. Ομως παρασκηνιακά το παιχνίδι είχε ήδη χαθεί από άλλα στελέχη, οι οποίοι στην πορεία βρέθηκαν με άδειες λεωφορείων. Στους δρόμους της Αθήνας επικρατούσε καθημερινά χάος καθώς τα λεωφορεία ήταν ακινητοποιημένα στα αμαξοστάσια, με αποτέλεσμα να βγαίνουν για πολλές μέρες στους δρόμους της Αθήνας στρατιωτικά φορτηγά ΡΕΟ για την εξυπηρέτηση των συγκοινωνιών.

Μπλεγμένα… πορτοφόλια

Εχει ενδιαφέρον ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χθες στην πρώτη ενημέρωση των πολιτικών συντακτών μετά τις θερινές διακοπές αναφέρθηκε στα «νέα λεωφορεία αντιρρυπαντικής τεχνολογίας που προμηθεύτηκε ο ΟΑΣΑ και δόθηκαν σήμερα στην κυκλοφορία» και στην επίσκεψη του πρωθυπουργού «στο αμαξοστάσιο του ΟΑΣΑ στο Κορωπί». Με τον ίδιο τρόπο ξεκινά και το ενημερωτικό σημείωμα από το γραφείο πρωθυπουργού: «Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε το πρωί το αμαξοστάσιο του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Αττικής (ΟΑΣΑ) στο Κορωπί»… για να εγκαινιάσει 30 λεωφορεία ενός ιδιώτη (που του μιλούσε στον ενικό), νομίζοντας ότι πρόκειται για λεωφορεία του Δημοσίου.

Την ώρα που παραμένει άγνωστη η πηγή των κεφαλαίων που χρηματοδότησαν τη μεγάλη παραγγελία 200+ λεωφορείων της «Συγκοινωνίες Α.Ε.» και τη δημιουργία εγκαταστάσεων στάθμευσης και συντήρησης, τέτοιες δηλώσεις που… φωτογραφίζουν τα μελλούμενα χτυπούν συναγερμό, ιδιαίτερα όταν μαθαίνουμε ότι σε δύο από τα βασικά κρατικά αμαξοστάσια λεωφορείων της Αθήνας πέριξ της Πέτρου Ράλλη κάνουν πρόβες για να σβήσουν τη λέξη «Οδικές» από τις ταμπέλες και να δώσουν πιλοτικά τη διαχείριση της συντήρησης στον ιδιώτη «εθνικό προμηθευτή» που έχει εξυπηρετήσει και σε ανάλογες καταστάσεις στο μακρινό παρελθόν.

Το ερώτημα για την προέλευση των κεφαλαίων οφείλει να απαντηθεί άμεσα και αναλυτικά, ιδιαίτερα αφού τόσο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος όσο και ο πρωθυπουργός φαίνονται να «μπλέκουν» τα πορτοφόλια του ΟΑΣΑ και των ιδιωτών -πάντως η έρευνα συνεχίζεται…

ΕΣΠΑ και προϋπολογισμός

«Ο κ. Μητσοτάκης ξέχασε να πει πως αυτά αποκτήθηκαν μέσω ΕΣΠΑ και χρημάτων του κρατικού προϋπολογισμού, δηλαδή των ίδιων των εργαζομένων, για να δοθούν στην κοινοπραξία των ΚΤΕΛ, προχωρώντας παραπέρα την ιδιωτικοποίηση των αστικών συγκοινωνιών» σχολίασε το γραφείο Τύπου του ΚΚΕ, προσθέτοντας ότι «αποτελεί πρόκληση ο κ. Μητσοτάκης να μιλά για ποιότητα των παρεχόμενων μεταφορικών υπηρεσιών στην Αττική, όταν μόλις προχθές άλλο ένα λεωφορείο (σ.σ. ένα από τα προς απόσυρση του ΚΤΕΛ Κορίνθου) άρπαξε φωτιά στη Βάρκιζα, βάζοντας σε κίνδυνο επιβάτες και οδηγό και όταν χιλιάδες εργαζόμενοι μετακινούνται καθημερινά σε άθλιες συνθήκες με μεγάλη αναμονή, σε μέσα χωρίς κλιματισμό ακόμα και τις μέρες του καύσωνα».

«Επειτα από 5 χρόνια κυβέρνησης Ν.Δ., ο πρωθυπουργός πανηγυρίζει για 30 νέα λεωφορεία στην Αττική» σχολίασε ο τομεάρχης Μεταφορών του ΣΥΡΙΖΑ, Χάρης Μαμουλάκης, συμπληρώνοντας: «Κυνικά αδιάφορος για την καθημερινή ταλαιπωρία εκατομμυρίων Αθηναίων, ο κ. Μητσοτάκης παραδέχθηκε σήμερα σε απευθείας σύνδεση ότι δεν έχει σχέδιο και ότι το κυκλοφοριακό απαιτεί λύσεις σε βάθος χρόνου. Στις πόσες 4ετίες πιστεύει ο πρωθυπουργός ότι θα πρέπει μια κυβέρνηση να αποκτήσει ένα στοιχειώδες σχέδιο;»